leygardagur 23. juni 2001síða 6

10 Nr. 118 - 23. juni 2001 Nr. 118 - 23. juni 2001 11 gult10 cyan10 magenta10 svart10 gult11 cyan11 magenta11 svart11 Kanadiska umboðið á ráðstevnuni heitti á fundarfólkið um at gagnnýta tilfeingið í Norðuratlantshavi til fulnar. Hon vil einki hava við umhvørvis- felagsskapir at gera VEIÐA Eyðun Klakstein – Tilfeingið í havinum skal gagnnýtast til fulnar, men vit skulu hava atlit til um- hvørvi og ikki ovurfiska stovnarnar. Tað segði kanadiska um- boðið á ráðstevnuni fyri náttúruvernd og burðar- dygga veiði í Norðurat- lantshavi. Mary Simon, sum er kan- adiskur sendiharri í Dan- mark, umboðaði kandisku stjórnina á stevnuni, og hon greiddi frá støðuni hjá teimum, sum liva norn á jarðarknøttinum. Mary Simon hevur arb- eitt nógv við treytunum hjá teimum, sum búgva í polar- kringinum, og hon hevði sína avgjørda meining um, at tilfeingið í sjónum skal brúkast til fulnar. – Tað er vorðið ein meiri viðurkend hugsan í Kan- ada, at vit skulu veiða og nýta fiskin í sjónum, heldur enn at lata fiskin fáa frið. Fiskur er matur, og hann hevur stóran týdning fyri nógv samfeløg í Norðurat- lantshavi, greiddi Mary Simon frá. Út við felagsskapum Í hennari parti av heiminum er tað ikki eins sjálvsagt hjá øllum, at tilfeingið í havi- num skal gagnnýtast. Í Føroyum og í okkara næstu grannalondum er eingin ivi um, hvat fiskurin skal nýtast til, men í Norð- uramerika og aðrastaðni eru nógv sum halda, at veiðan av fiski skal verða lítil ella eingin. – Fólk eru ein partur av havinum, og vit skulu veiða. Vit skulu fiska, men ansa eftir, at vit ikki ovur- fiska. Vit skulu hava burð- ardygga fiskivinnu, so eis- ini komandi ættarlið hava somu møguleikar, sigur Mary Simon. Kanadiska sendiharrin hevði sína avgjørdu hugsan um umhvørvisfelagsskapir, sum hava áhuga fyri ymisk- um viðurskiftum í polar- kringinum og Norður- atlantshavi annars. – Vit skulu einki hava við víðgongdar umhvørvisfel- agsskapir at gera, tí tað ber ikki til at tosa við teir. Teir skilja bara síni egnu sjónar- mið og royna at kroysta teir niður yvir øll onnur, sigur Mary Simon. Gera ónáðir Mary Simon heldur, at allir felagsskapir eru ikki eins, og tí ber ikki til at útihýsa teimum øllum. Men tað ber til at staðfesta, hvat felags- skapirnir standa fyri við at hyggja eftir teirra arbeiði og ætlanum. – Fólk í polarkringinum hava ringar royndir av um- hvørvisfelagsskapum, sum hava gjørt stóran skaða fyri umstøðurnar hjá nógvum fólkum. Tí skulu vit als ikki taka teir upp á ráð, tá vit arbeiða við burðardyggari fiskivinnu ella aðrari veiði, sigur Mary Simon. – Vit hava roynt at tosa við summar felagsskapir, men tað spyrst sjáldan nakað burtur úr. Felags- skapirnir vilja bara hava síni sjónarmið ígjøgnum, og so leggja teir líka í rest- ina. Tað er spill av tíð at fáast við teir, sigur hon. Mary Simon heldur, at londini í Norðuratlantshavi duga væl at brúka tilfeingið úr náttúruni við skili, men at tað er umráðandi at hava eitt vakið eyga við gongd- ini alla tíðina. Tilfeingið skal brúkast – Fólk eru ein partur av havinum, og vit skulu veiða. Vit skulu fiska, men ansa eftir, at vit ikki ovurfiska. Vit skulu hava burðardygga fiskivinnu, so eisini komandi ættarlið hava somu møguleikar, sigur Mary Simon, kanadiskur sendiharri í Danmark Aðalstjórin fyri fiski- vinnunevndina hjá ES heldur, at eitt aðal- mál við fiskivinnu- politikkinum skal verða at minka um flotan og ráða fiski- monnum til at fáa sær annað arbeiði POLITIKKUR Eyðun Klakstein Seinnapartin hósdagin greiddi aðalstjórin fyri fiskivinnunevndina hjá ES frá, hvussu ES hugsar sær at loysa nøkur av vanda- málunum í fiskivinnuni. Hetta gjørdi hann fyri fundarluttakarunum á stóru umhvørvis- og fiskivinnu- stevnuni, sum hevur verið í Norðurlandahúsinum. Steffen Smidt, sum er dani, heldur, at ein týðandi partur av framtíðar fiski- vinnupolitikkinum hjá ES skal verða at minka um fiskiflotan, tí veiðiorkan er alt ov stór. – Vit skulu minka um íløgustuðulin til nýggj skip og heldur geva stuðul til upphøgging. Vit skulu eisin hjálpa fiskimonnum at fáa arbeiði í aðrari vinnu, har umstøðurnar eru tryggari og framtíðarvánirnar betri, sigur Steffen Smidt. Hann heldur, at fiski- vinnutjóðirnar skulu gera sær greitt, at tað í fram- tíðini verða færri fiskiskip og færri arbeiðspláss í fiskivinnuni. Minkingin av fiskiorkan er ein táttur í at skapa eina burðardygga fiskivinnu í ES. Út við útblaking Steffen Smidt greiddi frá, hvørjir stór mál eru at loysa í fiskivinnupolitikkinum hjá ES. Hann tosaði nógv um út- blaking, sum er vorðið ein umfatandi trupulleiki í ES. Tað tykist verða ógjørligt at sleppa av við trupulleikan, men ES skal gera eina roynd at fáa bilbukt við trupulleikanum, heldur hann. – Vit hava brúk fyri øll- um góðum ráðum og vitan, sum granskingin kann geva okkum, og tað er eisini um- ráðandi, at vit samstarva um fiskivinnupolitikkin, sigur Steffen Smidt. – Vit koma ongan veg, um vit hvør í sínum lagi royna at loysa trupulleikar- nar í fiskivinnuni. Vit skulu samstarva og verða opin mótvegis hvørjum øðrum. Steffen Smidt heldur, at tað er umráðandi at finna eina hóskandi balansu mill- um stóru ídnaðarligu fiski- vinnuna og tey smáu fiski- vinnusamfeløgini. Færri arbeiðspláss í fiskivinnuni – Vit koma ongan veg, um vit hvør í sínum lagi royna at loysa trupulleikarnar í fiskivinnuni. Vit skulu samstarva og verða opin mótvegis hvørjum øðrum, sigur Steffen Smidt, sum er aðalstjóri fyri fiskivinnunevndina hjá ES – Umhvørvisfelags- skapir mugu ikki sleppa at ávirka arb- eiðið við burðardygg- ari menning í fiski- vinnuni, sigur Sofus Poulsen, føroyskur umboðsmaður í Bret- landi FELAGSSKAPIR Eyðun Klakstein Føroyski umboðsmaðurin í Bretlandi tók orðið, tá kjak var á ráðstevnuni fyri burðadygga menning og vernd av havinum í Norður- landahúsinum hósdagin. Sofus Poulsen heitti á fundarluttakararnar um at ansa eftir umhvørvisfelags- skapum í arbeiðnum við burðardyggari menning í fiskivinnuni. – Vit mugu gera okkum púra greitt, at hesir felags- skapir eru djóravinir og eru ímóti veiði av djórum. Teir eru hvørki vinir hjá fiski- monnum ella oyggjasam- feløgum sum okkara, tí skulu vit ansa eftir teimum, sigur Sofus Poulsen. Sofus Poulsen hevur í sínum arbeiði sum um- boðsmaður føroyingar í Bretlandi merkt nógv til ágangin frá umhvørvisfel- agsskapum – serliga í sam- bandi við føroyska grinda- drápi. Summir av hesum felags- skapum hava eisini stóran áhuga fyri fiski og royna at ávirka fólk og politikarar til at taka undir sínum sjónar- miðum. Kenna teirra sjónarmið Sofus Poulsen mælir ikki til fullkomið boykott av um- hvørvisfelagsskapum, men hann heldur, at hesir felags- skapir skulu ikki hava ov stóra ávirkan. – Tað er primitivt ikki at lurta eftir sjónarmiðum hjá hvørjum øðrum. Tí kunnu vit saktans tosa við teir fyri at fáa at vita, hvat teir halda, men vit mugu ikki lata umhvørvisfelagsskapir forskrekkja okkum við víð- gongdum sjónarmiðum, og vit mugu allatíðina hugsa um at upplýsa fólk, sigur Sofus Poulsen. Hann mælti á ráðstevnuni hósdagin til, at londini í Norðuratlantshavi gera upplýsandi tilfar á til dømis sjónbandi, so tað ber til at upplýsa neyvari um støðuni og treytirar hjá fiskivinnuni og um hvussu tilfeingið í sjónum kann brúkast. Sofus Poulsen sigur, at ágangurin frá umhvørvis- felagsskapum mótvegis føroyingum er nógv mink- aður. Føroyski umboðs- maðurin í Bretlandi fær ikki longur so nógvar at- finningar, sum hann plagdi at fáa. Skulu ansa eftir grønum felagsskapum – Tað er primitivt ikki at lurta eftir sjónarmiðum hjá hvørjum øðrum. Tí kunnu vit saktans tosa við umhvørvisfelagsskapirnar fyri at fáa at vita, hvat teir halda, men vit mugu ikki lata teir forskrekkja okkum við víðgongdum sjónarmiðum, og vit mugu allatíðina hugsa um at upplýsa fólk, sigur Sofus Poulsen Jústinus Leivsson Eidesgaard Toskastovnurin við New- foundland er so illa fyri at lønandi veiða eftir honum er ikki gjørlig og onki røkist fyri, at stovnurin fer at menna seg aftur. Gerry Reid fiski og aliráðharri í Newfound- landi og í Kanada kom við greiðum boðskapi á ráðstevnuni í Norður- landahúsinum í gjár. -Lærið av okkum. Hav- ið er ikki ótømandi, kom- ið ikki í ta vánastøðu sum okkara fiskivinna er kom- in í, segði Gerry Reid. Tað kann vera so skjótt. Í áttatiárunum var nógvur toskur við New Found- lands strendur. Men veið- an var eisini ovurhonds stór og seinast í áttati árunum varð tikið so nógv av gýtingarstovnin- um, at toskurin ikki megnaði at vaksa aftur. -Onnur fiskasløg, rækjur og krabbaveiða eru komin inn, har toskurin slepti, soleiðis at peninga- liga er kanska sama úrslit- ið, men stóri trupulleikin er, at nýggi fiskiskapurin gevur nógv minni arbeiði. Arbeiðsloysi er stórt í New Foundlandi. Í áttati- árunum vóru eini 1400 fiskivinnusamfeløg í New Foundlandi og Labrador, hetta er nú minkað niður í 600, segði Gerry Reid. -Newfoundland varð bygt fyri 500 árum síðan júst av fiskivinnu. Síðan tá hava fólk livað av fiski- vinnu. Talan er um ein stóran mentunnararv. Men vit hava ikki røkt hann nóg væl. Toskaveið- an í Newfoundlandi er í dag bara tvey prosent av tí hon var í áttatiárunum og hesi tøl siga alt, segði Gerry Reid.. Norðuratlantshavið er okkara heim, og vit hava stóra skyldu mótvegis okkara eftirkomarum, at røkja havið væl. Tí kann eg siga utta at ivast. Gerið ikki sum vit í New Found- landi og Labrador. Havið er ikki ótømandi, segði hann Lærið av okkum newfoundlendarum Ørgrynna av týðandi fólki, sum fæst við fiskivinnu í Norður- atlantshavi, hevur verið á ráðstevnuni í Norðurlandahúsinum RÁÐSTEVNA Eyðun Klakstein Stóra ráðstevnan um um- hvørvisvernd og burðar- dygga fiskvinnu, sum hev- ur verið í Norðurlandahús- inum hódagin og fríggja- dagin, savnaði nógvar týð- andi fiskivinnupersónar. Ráðharrar, granskarar, embætismenn, professarar, tingfólk og fjølmiðlafólk úr nógvum londum hava verið á ráðstevnuni, sum bjóðaði fyrilestrar og kjak um um- hvørvi og fiskivinnu. Løgmaður og fleiri landsstýrismenn hava hild- ið til í Norðurlandahúsin- um farnu tveir dagarnar, og her hava teir hitt starvsfel- agar úr Noregi, Íslandi og Skotlandi. Bæði hósdagin og fríggjadagin vóru fyrilestr- ar á skránni, og millum tey, sum hava havt fyrilestur, eru Mark Kurlansky, rit- høvundur úr USA, Bogi Hansen, granskari, Steffen Smidt, aðalstjóri fyri fiski- vinnunevndina hjá ES, og Ragnar Árnason, professari úr Íslandi. Sjálv ráðstevnan endaði seinnapartin í gjár, men tá varð fundarfólki boðið um- borð á nýggja vaktarskipið, Brimil, har Jørgen Niclasen var vertur. Úr øllum heraðshornum C M Y K 11 10