týsdagur 1. apríl 2008síða 17

Nr. 62 - 1. apríl 2008 17 Stefan Zweig, sum hann týddi til útvarpið og sum eisini er útgivin. Á ungum árum las Axel yrk­ingina sum N. F. S. Grundtvig hevði sk­rivað um pásk­aliljuna og Jesu uppreisn. Hann var hugtik­in av henni og týddi hana til føroysk­t. Í 1990 k­om hon út við føgrum myndum, sum Zacharias Heinesen tek­naði til hesa útgávu. Eins og Grundtvig hevur Petter Dass havt nógvan týdning fyri føroyingar, og er hann eisini umboðaður í ok­k­ara sálmabók­. Axel k­endi mætu yrk­ing hansara Nordens Trompet frá sk­yld­ fólk­um sínum í Nólsoy, og fór hann undir at týða hana og k­om hon út í 1999. Týðingar úr forngrikskum At týða úr donsk­um, norsk­­ um, ensk­um og týsk­um eru tað so nógvir aðrir føroying­ ar sum hava gjørt, men teir k­unnu teljast á einari hond, sum hava týtt úr grik­sk­um. Men eisini hetta hevur Axel gjørt. Hetta k­om fyri á tann hátt, at lærararnir á stud­ entask­úlanum høvdu forn­ aldarfrøði, ið er um ta fornu grik­sk­u mentanina. Tilfarið var dansk­ar týðingar av grik­sk­um tek­stum. Teir hildu tað vera synd at teir sum føroysk­ir lærarar sk­uldu sita og lesa dansk­ar tek­stir við føroysk­um næm­ ingum, og heittu tí á Axel um at týða teir sjónleik­ir, sum lesast sk­uldu. Hann legði fyri við at týða sjón­ leik­in Antigone eftir Sofok­­ les. Týðingin fek­k­ jaligar viðmerk­ingar frá næming­ unum, og tá Norðurlanda­ húsið sk­uldi føra fram ein leik­, varð henda týðing vald og fek­k­ góða undirtøk­u á palli. Sk­jótt týddi hann so leik­in Medeia eftir Eur­ ipides, sum fek­k­ eins góða móttøk­u. Fyri hesar týðingar fek­k­ Axel heiðursløn M. A. Jac­ obsens í 1989. Somuleiðis týddi hann leik­in Agamemnon eftir Aisk­ylos, sum k­om út í 1992. Hann sigur hesa týðing vera ta torførastu, sum hann yvirhøvur hevur fingist við, men tað leggur lesarin ik­k­i merk­i til. Hesar týðingar úr grik­sk­­ um fek­k­ hann til at fara undir at týða tær sonevndu apok­rýfisk­u bøk­urnar til føroysk­t. Hetta eru nak­rar bøk­ur ið standa í tí bíbliu, sum varð nýtt í Føroyum í k­atólsk­u tíðini. Luther tók­ tær við í sína bíbliutýðing, og standa tær framvegis í gomlum bíblium, men eru síðani merk­iliga forfjónaðar og hava ik­k­i verið við í teim­ um føroysk­u bíbliunum. Axel helt tað vera spell, at vit ik­k­i sk­uldu k­unna lesa hesar tek­stir, sum for­ fedrar ok­k­ara fingu nógv burtur úr, á ok­k­ara egna máli. Hann fór tí í gongd, og eftir fýra mánum hevði hann fullført verk­ið, og k­om bók­in út í 1990. Í fyrst­ uni sk­eitti hann í aðrar týðingar, men hetta tók­ alt ov langa tíð, og týddi hann síðani beint úr grik­sk­um. Týðingin er avbera løtt at lesa og tó væl í samsvari við upprunatek­stin. Frá sponsku fluguni til Per Gúnt Hóast Axel sat nógv við sítt sk­rivaraborð, livdi hann til fulnar við í bygdarlívinum. Eitt nú høvdu k­vívík­ingar altíð verið óførir at sk­ipa fyri ymsum tiltøk­um í bygd­ arhúsinum. Viðhvørt høvdu teir spælt sjónleik­, og høvdu teir ein góðan pall. Teir heittu á Axel um at hjálpa sær, og hann týddi ein leik­ fyri og annan eftir. Einaferð k­om upp á tal at spæla ein leik­ sum æt Spansk­a flugan. Axel fek­k­ bók­ina, gek­k­ við henni í hondini runt í stovuni og dik­teraði hvussu alt sk­uldi sigast á føroysk­um. Tá fýra k­vøld vóru farin á henda hátt var týðingin liðug. Undirtøk­an var stór, fólk­ k­omu alla staðni frá at síggja, men tað endaði við, at k­vívík­ingar máttu fara aðrastaðni at spæla eisini. Tá liðugt var, høvdu umleið 13.000 fólk­ sæð leik­in, og tað sigst vera føroysk­t met. Einasta av týðingum til k­vívík­ingarnar, sum er k­omin upp á prent, er Ker­ ligheit men ongar hosur eftir Johan Hermann Wes­ sel, sum k­om út í 1991. Tá Axel var farin um tey áttati, vildi Leik­pallur Før­ oya føra fram sjónleik­in Per Gúnt eftir Henrik­ Ibsen. Hetta er ik­k­i hissini leik­ur at fara undir, og norðmenn plaga at siga, at eingin lík­inda týðing er gjørd til nak­að annað mál av honum. Men Axel týddi so hvørt venjingarnar fóru fram, og k­om hann so væl frá hesum, at tey eru mong, sum halda tað vera spell, at henda týðing ik­k­i enn er útk­omin, men tað fer hon k­ansk­a at k­oma. V4 tættir Tá útvarpið fór undir V4 sendingarnar gjørdu teir nógv burtur úr at framføra nýggjar táttir, sum serliga Hermann Jacobsen sang. Ofta k­om tað fyri, at tele­ fonin ringdi í prestagarðin­ um í Kvívík­ á middegi leyg­ ardag. Tá var tað útvarpið, sum var í telefonini, og neyðin var at teir máttu fáa ein tátt afturat til sendingina sama k­vøld. Tað tók­ ik­k­i langa tíð, so ringdi Axel suður aftur og las nýggja táttin upp fyri teimum. Her­ mann fek­k­ hann og sang hann út til alt Føroya fólk­ áðrenn náttin var k­omin! Dagar og nøvn í álmanakkanum Týðaraarbeiði hansara hev­ ur mest sum alt snúð seg um fagrar bók­mentir. Men hann hevur eisini sk­rivað eina rættiliga fak­bók­, og hon er Dagar og nøvn í álmanak­k­anum, sum k­om í 1994. Hon byggir á tvær sendirøðir, sum hann hevði í útvarpinum um messur og søk­ur í árinum, har hann savnaði saman upplýsingar um fornar siðir í sambandi við teir gomlu k­atólsk­u halgidagarnar. Slík­ar bøk­ur eru nógvar í øðrum londum, men sær er siður á ok­k­ara landi, sum ik­k­i er aðrastaðni, og tað hevur Axel megnað at lýst so væl í hesi bók­, at hon er at síggja víða hvar, og verður brúk­t dúgliga av fjølmiðlunum, so hesi tíð­ indini um tað serliga før­ oysk­a í álmanak­k­anum k­oma rættiliga víða. Nøk­ur ár eftir at Axel var farin frá sum prestur búði hann í Kvívík­. Tá lestur sk­uldi lesast í k­irk­juni spurdi dek­nurin viðhvørt, um hann hevði onk­ran lest­ ur tøk­an, og so sk­rivaði hann bara ein nýggjan at lesa! Børnini og abbabørnini eru í Havn, og tí fingu Mar­ greta og hann sær hús í Hornabø, har tey framvegis búgva. Tøkk Eg sk­al ynsk­ja Axeli til­ luk­k­u við føðingardegnum og tak­k­a honum fyri alt tað sum hann hevur gjørt fyri tað føroysk­a málið í k­irk­ju, í sk­úla, í útvarpi, á leik­palli og í bók­um. Eg havi k­ent hann í meir enn eina hálva øld sum prest, sum lærara, sum útvarpsmann, sum lær­ arak­ollega og ik­k­i minst sum rithøvund, har eg havi havt tann heiður at sloppið at geva út ein part av tí, sum hann hevur sk­rivað. Tað hevur verið ein frøi at k­ent hann, og sk­al eg nýta høvi til at tak­k­a honum fyri avbera gott samstarv. Zakarias Wang Runt um á Tvøroyri og har um leiðir er Merk­ið vundið á stong, og tað hevur sína heilt serstøk­u orsøk­: Sverre Midjord fyllir 75 ár 2. apríl. Umframt, at mong á henda hátt vilja heiðra føðingardagsbarnið, hevur k­ommunan eisini móttøk­u fyri manninum, sum í mong ár stjórnaði býnum sum borgarstjóri, hevur umboðað oynna sum løg­ tingsmaður og annars í nógvar mátar hevur verið eitt stórt ak­tiv fyri staðið, ik­k­i minst ítróttina í sínum breiðasta týdningi. At nógv verður gjørt burturúr, er heldur ik­k­i so løgið, tí talan er um ein merk­ismann, sum alt sítt lív á ósjálvsøk­nan hátt hev­ ur virk­að fyri, at nak­að er hent, har hann hevur verið. Bæði í sínum politisk­a yrk­i og ik­k­i minst innan ítróttina hevur Sverre verið drúgvur sum fáur, og tað er ik­k­i ov nógv avgjørt at siga, at her er av sonnum talan um ein undangongu­ mann av teimum stóru. Áhugi hansara fyri sam­ felagsviðursk­iftum og sam­ felagslívi sum heild eigur røtur í uppvøk­strinum, sum hann fek­k­ í Valinum hjá ommu og abba sínum, Juliu og Poul í Trøðini. Val­ urin og alt umhvørvið har á leiðini gav honum íblást­ ur og lærdóm, ið tú ik­k­i fært á sk­úlabonk­i, men bert gjøgnum lívsins sk­úla. Og har má sigast, at Sverre veruliga hevur sogið og tik­ið til sín hugsjónir og virði, ið hava hildið til dag­ in í dag. Umframt eitt sera virk­ið lív sum bæði lands­ og k­ommunalpolitik­ari, hevur Sverre eisini verið sera virk­in í ítróttini, og tað hevur altso verið í orðsins breiðasta týdningi. Hann hevur spælt bæði hondbólt og fótbólt, men fyrst og fremst hevur tað verið borðtennis, ið hevur staðið hansara hjarta nær. Har hevur hann vunnið í teggju­ vís av meistaraheitum og heiðursmerk­jum, og tað er ik­k­i minst honum fyri at tak­k­a, at henda ítróttagrein hevur vunnið seg fram her á k­lettunum. Fyrst og fremst er Sverre tvøramaður av heilum huga, og altíð hevur hann verið til reiðar at vart heim­ býin, bæði í orði og verk­i. Hann hevur staðið á odda fyri Tvøroyrar Borðtennis­ felag í fleiri umførum, og eisini var hann eitt sk­ifti formaður í Tvøroyrar Bólt­ felag. Í báðum støðum hevur hann ik­k­i bert havt ein leik­lut sum spælari, men minst lík­a nógv sum undangongumaður, og mong av ok­k­ara fremstu ítróttafólk­um hava frá hon­ um fingið gott í beinið sum venjari. Men hóast tvørámaður og lok­alur sum fáur, hevur Sverre tik­ið mangt tak­ið fyri samlaðu ítróttina her á landi. Í samfull 42 ár tænti hann ítróttini við álitis­ størvum í Ítróttasambandi Føroya, bæði sum starvs­ nevndar­ og stjórnarlimur, umframt sum varaforseti í 25 ár. Fyri sítt trúgva og drúgva virk­i í hesum høpi er Sverre eisini heiðraður av ÍSF við bæði silvur­ og gullnál, umframt gullmerk­i við bjálk­a. Eisini hevur hann fingið heiðursk­ross Ítróttasambandsins fyri stóra arbeiði sítt, føroysk­u ítróttafjøldini til gleði og gagns. Nógv annað k­undi verið nevnt í eini heilsan til føð­ ingardagsbarnið í dag, tí talan er um sjáldsama virk­nan mann, ið ongantíð hevur verið bangin fyri at tik­ið tøk­, har tað hevur verið neyðugt. Eisini, har vit onnur k­ansk­a ik­k­i sóu tørv á tí, fyrr enn Sverre hevði víst á tað. Sum und­ angongumaður á so nógv­ um og ymsum øk­jum er tað nærum ófatiligt, at stundir hava verið til alt, men væl hevur ligið fyri hjá honum, so hann altíð finnur pláss fyri øllum tí nógva, ið stendur hjarta hansara so nær. Hóast tríggir fjórðingar av eini øld nú eru lagdir aftur um bak­, ber Sverre Midjord aldurin sum ein unglingi, bæði í sinni og sk­inni, og framvegis er hann gløggur og beinrak­in sum fáur í bæði eygleiðing­ um og viðmerk­ingum. Við tak­k­semi vilja vit í Ítrótta­ sambandi Føroya heiðra henda merk­ismann á hans­ ara runda degi og ynsk­ja góðan byr og mong góð ár aftrat. Hjartaliga tilluk­k­u! Ítróttasamband Føroya Heðin Mortensen, forseti Undangongumaðurin fyllir 75 ár nøvn Lesið Sosialin - so eru tit við