týsdagur 26. juni 2001síða 3

4 Nr. 119 - 26. juni 2001 Nr. 119 - 26. juni 2001 5 gult4 cyan4 magenta4 svart4 gult5 cyan5 magenta5 svart5 –Enn er ikki vist, um kommunurnar sleppa at byggja meiri út næsta ár, enn tær kunnu byggja fyri í ár KOMMUNULAR ÚTBYGGINGAR Áki Bertholdsen Tað kom ikki nógv nýtt fram á fundinum ímillum Fíggjarmálastýrið og Kommunusamskipan Før- oya í farnu viku. Partarnir høvdu fund í Suðuroy í farnu viku at tosa um, hvussu nógv kommun- urnar kundu byggja út fyri komandu ár. Í Kommunuskipanini eru tær seks býarkommun- urnar í landinum og tær vilja fegnar byggja meiri út komandu ár, enn tær sleppa at byggja út fyri í ár. Fíggjarmálastýrið hevur ásett, at í ár kunnu komm- unurnar byggja út fyri til- samans 180 milliónir. Handan upphæddin verður so býtt sundur ímillum teir einstøku kommunurnar eftir fólkatalinum. Jógvan Krosslá, formað- ur í Kommunusamskipan- ini sigur, at á fundinum í farnu viku gjørdi Fíggjar- málastýrið greitt, at kom- andi ár bleiv karmurin ikki stórt hægri enn hann er í ár. Sostatt kunnu kommun- urnar heldur ikki næsta ár vænta at sleppa at byggja út fyri meiri enn einar 180 milliónir. Hetta er eitt haft um beinið á fleiri kommunun- um, tí tær hava bæði ráð og tørv á at byggja meiri út, enn tær sleppa undir treyt- unum, sum nú eru. Kommunusamskipanin hevur tí skotið upp, at havn- arbygging verður tikin burturúr karmunum, so at kommunurnar kunnu byggja havnir afturat teim- um 180 milliónunum. –Havnarútbyggingar eru rættiliga dýrar og hevði tað borið til at lagt tær út um karmin, hevði tað verið ein stórur bati, sigur formaður- in. Jógvan Krosslá sigur, at á fundinum fingu kommun- urnar onki beinleiðis svar frá Fíggjarmálastýrinum. –Fíggjarmálastýrið hevði fyrst og fremst ætlað at hoyra okkara sjónarmið og tað fingu teir so høvi til. Hann væntar, at svar kemur aftur frá landsstýrin- um í næstu framtíð. Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið skulu samráðast um fleiri viðurskifti, sum skulu fáast í rættlag, áðrenn farið verður í summarfrí SKÚLASKAPUR Áki Bertholdsen Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið koma at síggja nógv til hvørt annað teir komandu dagarnar. Tey bæði hava nevniliga fleiri mál at samráðast um, áðrenn farið verður í summarfrí. Talan er um ymisk viður- skifti, sum koma í gildið komandi skúlaár og sum sostatt skulu vera avgreidd fyri 1. august. Elsa Birgitta Petersen, forkvinna í Lærarafelag- num sigur, at samráðast skal um, hvussu limirnir hjá Lærarafelagnum í teim- um nývaldu skúlastýrunum skulu lønast. Samstundis skal samráðast um, hvussu limirnir hjá Lærarafelag- num, í námsfrøðiliga ráð- num, skulu lønast. Harafturat skulu partar- nir eisini samráðast um, hvussu teir nýggju KT vørðarnir í skúlunum skulu lønast. Forkvinnan í Føroya Lærarafelag væntar ikki, at trupulleikar fara at standast av samráðingunum um skúlastýrini og námsfrøði- liga ráðið, sum avloysir Lærararáðið Hinvegin heldur hon, at samráðingarnar um KT- vørðarnar kunnu gerast tyngri. –Tann nýggja KT-varða- skipanin, sum kemur í gildi 1. august, er ein rættiliga dýr skipan. KT vørðarnir skulu lønast eftir, hvussu stórir skúlarnir eru, tvs, hvussu nógvir lærarar og næmingar eru í skúlanum og, hvussu teldur eru í skúl- anum. – Hetta er ein skipan, sum krevur rættiliga nógv arbeiði og tí krevur KT varðaskipanin nógvar tímar og hampiliga stóra játtan. Ein bólkur við tveimum umboðum úr Mentamála- stýrinum og einum umboð- um fyri Lærarafelagið hevur gjørt eitt álit um, hvat arbeiðið hjá KT vørðunum skal fevna um, og, hvussu teir skulu lønast. Sostatt eru Mentamálastýrið og Lær- arafelagið samd um, hvussu KT vørðarnir skulu skipast. Hetta álitið er latið Fíggjarmálastýrinum og Elsa Birgitta Petersen vón- ar, at Fíggjarmálastýrið tekur undir við álitinum frá Mentamálastýrinum og Lærarafelagnum um, hvussu KT vørðarnir skulu lønast. Elsa Birgitta Petersen er kortini eitt sindur ørg um, at tað gongur so strilti at sleppa á fund við Fíggjar- málastýrið. – Fíggjarmálastýrið hevur so nógv at gera, eitt nú við samráðingunum um Teistan og onnur mál, at stundir eru ikki til at samráðast við okkum. Og tað kann koma aftur um brekku í seinasta enda, tí hetta skal alt vera avgreitt fyri 1. august. UMBERING Áki Bertholdsen – Tað, sum embætisfólkini í mentamálastýrinum segði, kundi ikki skiljast øðrvísi, enn, at tað var ein um- bering. Føroya Lærarafelag tví- heldur um, at embætis- fólkið í Mentamálastýr- inum hevur biðið um um- bering fyri atburðin hjá Torbirni Jacobsen, fyrrver- andi landsstýrismanni, á tí tiltikna fundinum við leiðsluna fyri Vestmanna Skúla, sum endaði við, at leiðslan rýmdi av fundi. Eftir, at forkvinnan í Lærarafelagnum segði í samrøðu við Sosialin í farnu viku, at tey høvdu fingið umbering, hálvgun avsannaði leiðarin í Menta- málastýrinum fyri fólka- skúlan, Hensar Ellingsgard, tað í útvarpinum. Sambært útvarpinum segði Hensar Ellingsgaard, at embætisfólkið hevði á- sannað, at landsstýrismað- urin leyp framav, men eina umbering vildi hann ikki kalla tað. Men hjá Lærarafelagnum er ongin ivi. Elsa Birgitta Petersen sigur, at tey hava ikki bara fingið eina, men tvær um- beringar frá embætisfólk- unum í Mentamálstýrinum. Fyrra umbering kom á fundi millum Mentamála- stýrið og Lærarafelagið. Seinna umberingin kom á fundi millum Mentamála- stýrið, leiðsluna fyri Vest- manna Skúla og umboð fyri Lærarafelagið. –Á teimum báðum fund- unum fullu orðini hjá Hen- sar Elingsgaard soleiðis, at tey kunnu ikki skiljast øðr- vísi, enn at talan var um eina umbering, sigur forkvinnan í Lærarafelag- num. Sostatt hava bæði leiðsl- an fyri Vestmanna Skúla og Føroya Lærarafelag fingið umbering frá embætisfólk- unum í Mentamálstýrinum. Hionvegin heldur Tor- bjørn Jacobsen í samrøðu við Sosialin leygardagin, at at tað er ongin orsøk at biðja um umbering og at ongin skal biðja um um- bering hansara vegna –Tað havi eg onga viðmerking til, sigur for- kvinnan í Lærarafelagnum. Annars endurtekur Elsa Birgitta Petersen, at tað, sum hendi á fundinum ímillum Mentamálastýrið og Vestmannaskúla, hevur fingið tað til avleiðing, at fyribils skal Lærarafelagið vera hjástatt á øllum fund- um millum umboð fyri føroyska fólkaskúlan og Mentamálastýrið. Fingu ikki nógv at vita Skulu loysa nógv mál upp á stutta tíð Halda fast um umbering fyri Torbjørn Jacobsen – Ætlandi sleppa kommurnar heldur ikki næsta ár at byggja út fyri meiri enn 180 milliónir, men tað royna kommunurnar nú at fáa broytt, sigur Jógvan Krosslá, formaður í Kommunu- samskipan Føroya – Vit ivast ikki í, at tað var ein umbering, vit fingu. Og nú hevur Mentamálastýrið tvær ferðir biðið um umberingfyri atburðin hjá Torbjørn Jacob- sen, sigur Elsa Birgitta Peter- sen, forkvinna í Lærara- felagnum Tað var ein væl mann- að sendinevnd úr Sta- vanger, sum møttu pørtum av føroysku fjølmiðlunum hós- dagin í síðstu viku. Niðurlagið var, at Sta- vanger er meira enn áhuga fyri samstarvi. Heri á Rógvi Myndir Jan Müller Klokkan var farin um fimm seinnapartin hósdagin, tá ein ótolin borgarstjóri royndi at savna fólk sum frægast inni í Býráðssalin- um. Inni í salinum hómað- ist eisini ein lítil minniluti, sum hevði føroyskt sum móðursmál. Hóast kallað varð til tíðindafund var meginparturin av føroysku pressuni ikki til steðar. À skránni stóð framløga frá umboðum úr Stavanger í Noregi. Tað vóru heldur ikki lítið av fólki úr Sta- vanger, ið vóru til staðar í Býráðssalinum. Hesi um- boðaðu bæði tað privata og tað almenna. Á odda fyri fylginum stóð sjálvur borg- arstjórin í Stavanger, Leif Johan Sevland. Hesin sami legði dent á serliga tvey ting. Eitt var eitt samstarv, sum kundi mint meiri um eitt vinarbýarsamstarv, og hitt var eitt samstarv í sam- bandi við eina komandi oljuvinnu í Føroyum. Norð- menn meta Tórshavn og Stavanger at vera rættiliga lík, hóast tað, at oljuvinnan er trýati ár frammfyri í Norra. Læra av royndunum Sum áður nevnt, so vísti Leif Johan Sevland á, at Tórshavn og Stavanger kundu samstarva á nógvum ymiskum økjum. Tað, sum Leif Johan Sevland hevði sum grundarlag undir sínari framløgu, var, at Stavanger hevði royndir frá einum oljuævintýri, har Tórshavn, eins og restin av Føroyum kunnu gera sær dælt av teimum royndum – báði við góðum og minni góðum fylgjum – sum Stavanger hevur gjørt sær. Stavanger er í dag at kalla miðstaður fyri oljuvinnuni í Norra, og hevur tað verið talan um ein rættiliga stóran framburð, síðani oljuvinnan byrjaði har um leiðir miðskeiðis í sekstiárunum. Leif Johan Sevland vísti á, at Stavan- ger er vorðin ein rættiliga nútímans býur, og hetta skyldast í stóran mun olju- vinnuni. Samstundis segði Leif Johan Sevland, at Sta- vanger, eins og at kalla øll oljuvinnan í Norra, ikki hevði kunnað fingið glið á eina tílíka vinnu uttan við kønari hjálp uttanífrá. Tað er eisini henda hjálp, sum vinnan úr Stavanger, eins og tað almenna, eru klár til at veita føroyingum. Leif Johan Sevland vísti á, at oljuvinnan er ein stór og oftani rættiliga umfatandi vinna, og tað standast nógv árin av hesari vinnugrein. Eitt nú nevndi hann, at tað framvegis búgva lutfalsliga nógvir útlendingar í Sta- vanger. Á samkomuni hósdagin talaði Leif Johan Sevland heitt fyri, at samstarv skal fáast í lag millum Stavan- ger og Tórshavn. Hann vísti eisini á aðrar fyrimunir við einum tílíkum samstarvi, t.d. innan skúlaverkið. Ì øll- um førum var talan um eina rættiliga sjarmuoffensiv, har hann tó megnaði gløgt at halda bæði beinini á jørðini. Fyritøkurnar klárar til føroyska marknaðin Á samkomuni hósdagin vóru eisini umboð frá nógvum fyritøkum og stovnum úr Stavanger. Hesi umboðaðu fyri tað nógva virki, sum hava tilknýti til oljuvinnuna. Hesar fyritøk- ur fáast mest við at vera veitarar av tænastum ella vørum til oljuvinnuna. Tað er greitt, at oljuvinnan inni- heldur nógvar hjávinnu- greinir, sum gera oljuvinn- una risastóra og almikið umfevnandi. Millum fyritøkurnar, sum vóru umboðaðar á sam- komuni hósdagin, kann nevnast Møkster Shipping AS, sum eigur og rekur skip í sambandi við olju- vinnuna. Henda fyritøka er vaksin til at vera ein risa- stór fyritøka, og hava teir hesa seinastu tíðina lagt seg eftir serliga supplyskipum. Fyritøkan er eitt dømi um eina norska fyritøku, sum er vaksin nógv síðani olju- vinnan kom, og hevur ment seg so mikið nógv, at hon í dag er at meta sum altjóða fyritøka. Allar fyritøkurnar, sum vóru umboðaðar á sam- komuni hósdagin, søgdu seg vera sera áhugaðar at koma inn í eina komandi føroysku oljuvinnu. Fleiri av hesum fyritøkum hava eisini nýtt høvið til at vitja líknandi fyritøkur í Føroy- um. Jan Christiansen, bý- ráðsformaður, segði, at hann metti áhugan hjá hes- um fyritøkum vera positiv- an, og sannaði samstundis at talan er um »business«, sum hann tók til. Eisini vitjaðu umboð fyri hægri læristovnar. Hesi hava eisini í ein ávísan mun eitt samstarv við Fróðskap- arsetrið, og ynskja eisini at menna hetta samstarv. Í øllum førum trýtur ikki við áhuga fyri Føroyum úr Stavanger, við atliti at Tórs- havn og einari komandi oljuvinnu. – Tað er umráðandi hjá Tórshavnar Kommunu at vera til reiðar at taka ímóti oljuvinnu. Tá kann væl fáast burturúr. Eru vit ikki til reiðar, kann skaðin vera óbøtandi fyri býin og fólkið, sum her býr sigur Jógvan Arge, býráðslimur OLJURÁÐLEGGING Jan Müller Nú oljuvinnan nærkast hev- ur býráðslimurin, Jógvan Arge (tjóðvfl.) mælt Jan Christiansen, borgarstjóra til at seta eina oljurálegg- ingarnevnd. Í brævi til borgarstóran mælir Jógvan Arge býráðnum til at sam- tykkja at seta eina oljuráð- leggingarnevnd fyri Tórs- havnar Kommunu. Setningurin hjá nevndini skal vera at útgreina ta gongd og tann tørv, sum verður í Tórshavnar Kommunu, um olja verður funnin undir Føroyum. – Vit vita, at kemur olju- vinnan í gongd í Føroyum, fer hetta at fáa stórt árin á lívið á landi. Væntast kann, at væl av fólki flytur higar, og meginparturin fer at seta seg niður í Havn ella í Tórs- havnar Kommunu. Higar verður eisini størri ferðsla, bæði sjóvegis, yvir land og loftvegis skrivar Jógvan Arge og heldur fram: – Hetta fer aftur at leggja trýst á Havnina og fer at krevja bústaðarmøguleikar, barnagarðar, vøggustovur, skúlar, gistingarmøguleik- ar, ráðstevnumøguleikar, matstovumøguleikar, stutt- leikamøguleikar, havnar- møguleikar o.m.a. Tað er í tøkum tíma hjá Tórshavnar Kommunu at seta eina tílíka útreiðing í verk. Til tess at stíla fyri út- greiningararbeiðnum eigur Tórshavnar Býráð at sam- tykkja at seta eina oljuráð- leggingarnevnd við politik- arum og embætisfólkum, sum aftrat sær fær fólk burtur av at taka sær av praktiskum málum. Jógvan Arge sigur víðari, at býráðið skal gera ar- beiðssetningin hjá ráðlegg- ingarnevndini og játta pen- ing til arbeiðið, ið má setast í verk beinanvegin. Ráðleggingarnevndin eigur at hava møguleika at fáa sær serkøna hjálp á teimum økjum, har tað er neyðugt. Miðað eigur at verða eftir, at fyrstu tilmæl- ini ella ávegis tilmæli frá nevndini verða tøk í hesum ári. Skotið verður upp, at hetta mál verður sett á dagsskránna hjá Tórshavn- ar Býráð á fyrstkomandi býráðsfundi. Krevst nevnd- arviðgerð fyrst, verður mælt til, at málið verður beint til viðgerðar í nevnd- um, sum eru relevantar. – Tað er umráðandi hjá Tórshavnar Kommunu at vera til reiðar at taka ímóti oljuvinnu. Tá kann væl fáast burturúr. Eru vit ikki til reiðar, kann skaðin vera óbøtandi fyri býin og fólk- ið, sum her býr sigur Jógv- an Arge, býráðslimur í við- merkingunum til uppskot- ið. Stavanger ynskir samstarv Borgarstjórar hittast. Jan Christiansen hittir norska starvsfelagan Leif Johan Sevland. Mælir til oljuráðlegging í høvuðsstaðnum Jógvan Arge, býráðslimur mælir býráðnum til at seta oljuráðleggingarnevnd, um olja verður funnin Við í Føroyum eru eisini skúlafólk, sum arbeiða í oljuvinnuni, her eitt nú skúlanum fyri børn og ung hjá útlendskum oljuarbeiðarum. Eisini norðmenn, sum lata næmingum á Setrinum eina hjálpandi hond Borgarstjórin í Stavanger, Leif Johan Sevland greiðir frá. C M Y K 5 4