mikudagur 2. apríl 2008síða 21

Nr. 63 - 2. apríl 2008 21 tíðindi Eitt av uppskotunum hjá skúlaflokkinum á Ziskatrøð í Klaks­ vík er, at hitin í brennistøð verður gjørdur um til orku at framleiða bjálvingartilfar úr seyðaull. Hetta er fremmant í Føroyum, men í Bretlandi verður ull brúkt framleidd til bjálving Umhvørvið Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Í Føroyum er eingin yvir­ skipað innsavnan av ull. Nakrar fyritøkur keypa ull, men nógv fer upp í royk á brennistøðunum. Teir 13­14 ára gomlu næmingarnir hava skotið upp, at ullin verður gjørd til bjálvingar­ tilfar. Olga Biskupstøð, stjóri á ullafyritøkuni Filana í Klaksvík, sigur, at tey hava kannað møguleikan at gera ull til bjálvingartilfar. ­ Í Bretlandi verður øll ull savnað inn, og har eru fyri­ tøkur, sum gera ull til bjálv­ ing. Útgerðin til hetta er dýr, og tilfarið verður so dýrt, at tað ikki er heilt kappingarført við eftir­ gjørda ull. Men í Bretlandi hevur staturin tildømis valt at renovera gamlar kirkjur við seyðaull. Hetta bæði tí tey ynskja at vera umhvørv­ isvinarlig og fyri at stuðla undir, at ullin verður gagn­ nýtt, greiðir Olga Biskup­ støð frá. Hon sigur, at bretska fyri­ tøkan eisini keypir ull aðrastaðni frá, og tey hava eisini víst áhuga í føroysku ullini. ­ Um vit høvdu eina mið­ støð í Føroyum, har øll ull varð savnað inn, so kundi nakað verði nýtt til tógv­ framleiðslu og restin verið gjørd til bjálving antin her ella aðrastaðni. Men hetta krevur eina lóg, sum ásetir, at øll ull verður fingin til høldar. Eingin føroyskur áhugi Olga Biskupstøð hevur sam­ an við øðrum roynt at fingið gamla spinnaríðið í Klaks­ vík upp aftur at koyra. Men royndirnar hava víst, at tað ikki er lætt at seta ullafram­ leiðslu í gongd í Føroyum. ­ Ullin er ein góð rávøra, og marknaður er fyri henni. Men eingin vil gera íløgu í slíka framleiðslu. Vit hava verið hjá øllum føroysku íleggjarunum, men eingin áhugi er. Fyri veruliga at fáa framleiðsluna upp at koyra, har vit kunnu fáa ull­ ina nappaða í Kina og vask­ aða í Íslandi og síðani fram­ leidda í Føroyum, mugu vit hava eina íløgu á tvær milli­ ónir, men hetta letur seg als ikki gera, og tí vænti eg, at vit uppgeva og selja heilt skjótt, sigur Olga Biskup­ støð. Bretsk nýhugsan Í Stórabretlandi hevur man havt sama trupulleika sum í Føroyum. Bøndir komu í neyð av seyðaull, tí teir fingu so vánaligan prís. Har verður ullin savnað inn í The British Wool Marke­ ting Board í Bradford, sum var sett á stovn í 1950. Hes­ in felagsskapur selur síðani ullina á uppboðssølu. Av tí at prísurin hevur verið støðugt fallandi sein­ astu árini, hava fleiri bretsk­ ir bøndir leitað eftir alterna­ tivum møguleikum. Sam­ bært BBC verður ull í dag brúkt til millum annað kom­ postframleiðslu og bjálv­ ing. Bretar bjálva við seyðaull Ein av bretsku bjálvingarframleiðarum er Christine Armstrong og fyritøkan, Second Nature. Hetta er ein mynd av heimasíðuni, har til ber at keypa nátturliga ullabjálving TransAtlantic Climate Conference 7- 8 apríl 2008 I Norðurlandahúsið I www.tacc2008.com DAG F // E. APRÍL 10.00 Vælkomin Kjartan Hoydal, Skrivari hjá The North East Atlantic Fisheries Commission (NEAFC) og leiðari av ráðstevnuni. 10.10 Setanarrøður Jóhan Páll Joensen, Formaður hjá Arbeiðsgevarafelagnum Helena Dam á Neystabø, Landstýriskvinna í lógarmálum 10.30 Norðureystur Atlantshav og alheims umhvørviðsbroytingar Bogi Hansen, Havfrøðingur og vinnari av náttúru - & umhvørvisheiðurslønini hjá Norðurlandaráðnum 11.00 Umhvørvisbroytingar sæð úr einum grønlendskum sjónarhornið Josef Motzfeldt, Grønlendskur landstingslimur og fyrrverandi uttanríkismálaráðharri 11.30 Steðgur 12.00 Burðardyggur og ábyrgdarfullur fi skivinnupolitikkur Einar K. Guðfi nnsson, Íslendskur fi skimálaráðharri 12.20 Regional árin av vitanarbúskapi og umhvørvisbroytingum Rasmus Ole Rasmussen, Professari á Roskilde Universiteti 12.45 Visjónin við The TransAtlantic Climate Institute (TACIT) Magni Arge, Stjóri á Atlantic Airways 13.00 Døgurði 14.00 Høvuðsrøðari: Umhvørvisbroytingar og altjóða árin við serligum atliti til havumhvørvið Al Gore, vinnari av Nobel Heiðurslønini 2007 og fyrrverandi varaforseti í USA 15.30 Spurnarløta 16.00 Endi av degi eitt DAG D // C. APRÍL 09.00-09.30 Samandráttur frá fyrra degnum og innleiðing til verkstovur Magni Arge, stjóri fyri Atlantic Airways og orðstýrari á seinna degnum. Á verkstovunum verða fyrilestrar um ymisk evnir. Harumframt verður høvið at seta spurningar og gera viðmerkingar. Niðanfyri eru dømir um fyrilestraevnir á verkstovunum. Á hvørjari verkstovu verða tilsamans 6 evnir viðgjørd. 09.30 Verkstovurnar byrja // Verkstova 1 Havumhvørvið og burðardygg tilfeingisstýring – Michaela Aschan, professari Árin av fi skiveiðu og veðurlagsbroytingum á vistfrøðiskipanina í Norður atlantshavi. Ein samanbering av toskastovnum í Barentshavinum og Norðuratlantshavinum og metingar av framtíðar útlitum í mun til hitabroytingar í sjónum. // Verkstova 2 Burðardygg fi skivinna í mun til marknað, umdømi og íløgur – Orri Vigfússon, burðardyggur veiðumaður Hvussu umhvørvið í Norðuratlantshavið kann gerast ein fyrimynd í lívfrøðiligum margfeldi og burðardyggari menning. // Verkstova 3 Nýskapan innan orku og umhvørvisliga tøkni á sjógvi og landi – Olaf Olsen, fyrrverandi reiðari Ymiskir hættir fyri orkusparing í fi skifl otanum grundað á hagtalsroyndir // Verkstova 4 TACIT sum ein vitanardepil – Vilhjálmur Nielsen, ráðgevi Úrslit av forkanningini um altjóða áhugan fyri TransAtlantic Climate Institute (TACIT) Fullfíggjað yvirlit er á www.tacc2008.com 15:45-16:45 Panelfundur við samandráttum frá einstøku verkstovunum. 16:45-16:55 Ráðstevnan endar.