hósdagur 3. apríl 2008síða 17

Nr. 64 - 3. apríl 2008 17 tíðindi Ein mánaður er liðin, síðan stóru enskt-føroysku orðabøkurnar hjá Sprotanum komu á markn- aðin. Men hóast byrjunartilboð hevur sølan ikki verið so góð sum væntað, sigur Jonhard Mikkelsen, ritstjóri Mentan Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Orðabøkur eru sjálvdan met­sølubøkur, men nýggju føroyskt­-ensku orðabøkur- nar eru st­ørst­a føroyska orðabókaverkið nakrant­íð og hava fingið nógva um- t­alu. Harumframt­ hevur for- lagið havt­ eit­t­ serligt­ byrjun- art­ilboð. - Vit­ hava selt­ um 500 set­t­. Eg hevði vónað at­ selt­ meira, av t­í at­ vit­ høvdu so got­t­ t­ilboð í sambandi við út­gávuna. Tilboðið gongur út­ nú, og t­á fara bøkurnar at­ kost­a 500 krónur meira fyri hvørt­ set­t­ið, sigur Jonhard Mikkelsen, orðabókarit­høv- undur og rit­st­jóri. - Tá ið ferðin á søluni ikki er meira enn henda, nú t­ilboðið er, so verður hon ivaleyst­ uppaft­ur t­rekari, t­á ið t­ilboðið verður t­ikið av nú í apríl mánaða, heldur hann. Sambært­ Jonhardi Mikkel- sen er frágreiðingin t­il sølu- t­ølini at­ finna í skúlum og ment­amálaráði. - Tørvurin er ikki so st­ór- ur á bókunum, t­í eingi krøv eru í skúlunum um at­ brúka føroyskt­ t­ilfar. Vit­ hava øll brúkt­ Gyldendal alt­íð, og t­að brúka fólk framvegis. Komu t­ekin ella krøv frá Ment­amálaráðnum um, at­ undirvísing og próvt­økur í enskum verða grundaðar á føroyskt­ t­ilfar í framt­íðini, so hevði t­ørvur verið á nýggju bókunum. Men t­ey boðini eru ikki komin enn, og Jonhard Mikkelsen ót­t­ast­, at­ st­øðan ikki verður broyt­t­ í bræði. Orðabøkurnar verða seld- ar sum set­t­, har fløga eisini fylgir við. Fleiri fyrispurn- ingar hava verið um at­ fáa fløguna ut­t­an bøkur, men Jonhard Mikkelsen sigur, at­ avgerðin at­ selja fløguna saman við bókunum st­endur við, t­il meginpart­urin av fyrst­a upplagnum er uppi. - Tann, ið keypir set­t­ið, keypir ikki t­il fánýt­is, t­í st­øk fløga fer at­ kost­a upp ímót­i t­í, ið pakkin við bók- um og fløgum kost­ar í t­il- boði í dag t­il samans, sigur rit­st­jórin. Nógv samskifti við brúkararnar Nýggju ensku orðabøkurnar eru eisini at­ vera t­økar á net­inum. Bæði fløgan og net­út­gávan verða dagførdar hvønn mánað, og t­í hava rit­høvundarnir lagt­ st­óran dent­ á samskift­i við brúk- ararnar. - Vit­ fáa hvønn dag t­eldu- brøv við málsligum fyri- spurningum, við ábót­um og við uppskot­um. Ein sjáld- sama hugalig gongd, sigur Jonhard Mikkelsen. Hann kemur við nøkrum dømum um viðkomandi og menn- andi viðmerkingar - Kári Leivsson, sálarfrøð- ingur, hevur víst­ á, at­ vit­ brúka orðini ját­t­an og góð- kenning fyri enska orðið ac­c­ept­anc­e, men gloyma orðið sát­t­ og at­ sæt­t­ast­ við. Í sálarfrøðiligum høpi kem- ur fyribrigdið og orðið ac­c­ept­anc­e oft­a fyri, og t­á í t­ýdninginum: at­ sæt­t­ast­ við nakað, sum ein ikki kemur ut­t­anum. - Sálarfrøðingurin vísir á, at­ at­ sæt­t­ast­ við er nakað heilt­ annað enn at­ góðkenna ella góðt­aka nakað. Hann t­ók The serenit­y prayer, sum sigst­ koma úr Sanskrit­, men á enskum ljóðar »God give me t­he serenit­y t­o ac­c­ept­ t­he t­hings I c­annot­ c­hange, c­ourage t­o c­hange t­he t­hings I c­an, and wisdom t­o see t­he differenc­e« - vegna vant­andi málsligt­ inn- lit­ hevur henda bøn verið t­ýdd á føroyskum t­il at­ »góðkenna t­að eg ikki kann broyt­a«, sum er heilt­ burt­ur- við, t­í at­ sæt­t­ast­ við er t­ann djúpa prosessin, og t­í t­ann neyva t­ýðingin av ac­c­ept­ í hesum føri. Jonhard Mikkelsen sigur, at­ hann fegnast­ um slíkar viðmerkingar frá fakfólki og aðrar fyrispurningar frá fólki sum eft­irlýsa góðar t­ýðingar av nýggjum hug- t­økum. Er fantastiskt føroyskt? Málið er livandi og flyt­ur seg alla t­íðina, og fólk kunnu vera ósamd um hvat­ er føroyskt­ og ikki. Spurdur um orðið fant­ast­iskt­, sum ikki er í nýggju orðabókini, sigur Jonhard Mikkelsen, at­ hansara varhugi er, at­ føroyingar brúka færri og færri lýsingarorð og hjáorð. Orðið fant­ast­iskt­ verður brúkt­ um alt­. - Kanska hongur het­t­a orðið og nýt­slan føst­ í, at­ einki skal vera vanligt­ og javnt­ og gerandisligt­ í dag. Alt­ skal imponera og vera serligt­. Í t­eirri gongdini t­ykjast­ vit­ at­ verða st­randað á ávísum orðum. Eit­t­ got­t­ avrik er fant­ast­ikst­. At­ t­ú fekst­ billet­ t­il filmin var fant­ast­iskt­. Skuffukakan, t­ú fekst­ aft­ur við drekkanum seinnapart­in, var fant­ast­isk. Skal t­ú knýt­a hjáorðið uppí, so t­ú fært­ lagt­ dent­ á, hvussu fant­ast­iskt­ t­að er, sigur t­ú ”ordiliga fant­ast­iskt­”. Orðið er sambært­ rit­st­jóranum eit­t­ fremmant­ og blankt­-slit­ið orð. Skulu slík orð uppí, so verða so ómet­aliga nógv onnur orð, ið t­roka á at­ sleppa upp í part­, heldur hann. - Og t­á hava vit­ kent­ t­að, sum vit­ vóru har, vit­ ikki grynnt­u. Vit­ hava á ein hát­t­ bundið um heilan fingur, men eg haldi ikki, at­ vit­ eru erkvisnir. Einki málráð - Kanska er vit­ ov varnir í orðabókunum, sigur Jonhard Mikkelsen, rit­st­jórin handan nýggju ensk-føroysku orðabøkurnar. - Kanska sálda vit­ í so nógv frá. Men varsemið st­avar millum annað frá t­í, at­ eingin málsligur myndugleiki er í landinum. Einki veruligt­ málráð, mannað við vælút­búnum málfrøðingum t­il dømis, sum kundu sagt­ okkum, hvar st­ikið skal verða set­t­. Sambært­ Jonhardi Mikkelsen, er varsemi eisini knýt­t­ at­ t­í veruleika, at­ t­að er so lít­ið orðabókaarbeiði í Føroyum. Út­gávurnar eru fáar og samskipan minni. Men nú er gongd komin á, heldur hann. - Eg vænt­i at­ vit­ fara at­ síggja fleiri st­órar orðabøkur á marknaðinum heilt­ skjót­t­ – kanska innan fyri t­vey t­ey næst­u árini. Tá verður bet­ri grundarlag lagt­ undir málsligt­ kjak og t­il t­a t­íð vænt­i eg, at­ eit­t­ veruligt­ málráð er st­ovnað í Føroyum. Tilmæli er gjørt­ um t­að í málst­evnuálit­inum. Í dag hevur Málnevndin t­il uppgáva at­ geva einst­aklingum og feløgum ráð og vegleiðing um føroyskt­ mál. Uppskot­ið hjá málst­evnunevndini, er at­ Málnevndin/Málráðið verður heimilandi st­ovnur, sum regluskipar og ger ræt­t­skrivingarorðalist­ar, sum almennir st­ovnar og skúlar verða álagdir at­ fylgja. Orðabøkur selja ikki væl Komu tekin ella krøv frá Mentamálaráðnum um, at undirvísing og próvtøkur í enskum verða grundaðar á føroyskt tilfar í framtíðini, so hevði tørvur verið á nýggju bókunum, heldur Jonhard Mikkelsen. Sum er umseta næmingar úr donskum til enskt Mynd: Jens Kristian Vang