mánadagur 7. apríl 2008síða 9

9 tíðindi Nr. 66 - 7. apríl 2008 Fríggjakvøldið tenr­ aði listamaðurin ­ og provokatørurin, Ole Wich ein lasara í einum vita úti á Tinganesi, sum stend­ ur í sjey metra hædd UMVØRVISÁTAK Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Endamálið er at vísa, hvussu nógv vatnstøðan hækkar, um grønlendski innlandsísurin bráðnar. Tá fara heimsins høv at hækka sjey metrar, og skal lasarstrálan í Tinganesi vísa, hvussu vorðið verður í Havnini tá. Skrivstovan hjá løgmanni er á triðju hædd, so hann hevði verið turrføttur. Fundarhølið hjá løgmanni hevði kortini verið undir eins og meginparturin av Skansa­ pakkhúsinum, sum hýsir løgmanni og hansara fólki. Ole Wich sigur, at hann hevur gjørt hetta tiltakið til tess at vísa á, at vit altíð so fegin vilja spæla við, tá vit fáa nakað fyri einki, men so skjótt vit sjálvi skulu lata nakað, so fær pípan annað ljóð. Ole Wich heldur, at Føroyar eiga at undirskriva Kyoto sáttmálan beinan­ vegin. Tað er í samstarvi við Dimmalætting og Balslevs Timburhandil, at Ole Wich hevur sett upp lasaran, sum skal lýsa hesar dagarnar, TACC klimaráðstevnan er í Norðurlandahúsinum. Tað er sjálvandi ikki av tilvild, at listamaðurin hev­ ur valt sær Tinganes til hetta friðarliga mótmæli. ­ Á Tinganesi hava føroy­ ingar hildið ting í øldir, og higani verður landið fram­ vegis stýrt. Tað er eisini fant­ astiskt, at lasarstrálan eisini kann lýsa á sjálvan mannin, sum átti at havt undirskrivað Kyotoavtaluna, sigur Ole Wich. Løgmaður oman fyri vatnskorpuna Funnu stóra rottu Fólk hjá danska skógar­ og náttúrustýrinum fingu í síðstu viku eina óvanliga stóra rottu í eina fellu í Skjern Enge í Vesturjyllandi. Eitt er, at rottan var óvanliga stór, men hetta er eisini fyrsta rottan, sum er funnin í Skjern Enge. Niels Lisborg hjá skógar­ og nátúrustýrinum sigur, at rottan var 45 centimetrar long, tá halin var toygdur. Tíverri bleiv rottan ikki vigað, men hildið verður, at hon vigaði minst eitt hálvt kilo. Tað vanliga er 250 gram. Ísland ræðumynd Í einari grein í bretska blaðnum Sunday Herald verða skotar ávaraðir ímóti at loysa frá hinum partinum av Bretlandi, tí sambært blaðnum kunnu skotar koma í somu støðu sum íslendingar. Sagt verður, at Ísland hevur nógvan fisk, nógva orku o g eina stóra ferðavinnu, men at landið kortini hevur búskaparligar trupulleikar. Orsøkin er sambært Sunday Herald, at Íslandi er ov fáment til at standa einsamalt, og tað sama er Skotland, skrivar blaðið. Tann stóra rottan vigaði helst eitt pund Mynd: DR) Altjóða fíggjarkreppan og búskaparútlitini gera, at óvissan er størri enn vanligt, tá metast skal um føroysku bú­ skaparútlitini. Og tað er ivasamt, um tað almenna framhaldandi kann virka sum loko­ motivið, ið skal stimbra búskapin, sigur Lands­ bankin í seinastu frá­ greiðing sínari BúSKApUR Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Óvissa á fíggjarmarknaðin­ um, misjøvn rávørutilgongd í tilfeingisvinnuni, fløsku­ hálsar á arbeiðsmarknaðin­ um og ivi um framtíðar leik­ lutin hjá landinum í stimbr­ an av búskapinum. Ávaringalampur nar blunka í fullari ferð í sein­ astu frágreiðingini frá Landsbankanum. Lániveitslan av Í frágreiðingini verður sagt, at fremsta orsøkin til búskaparvøksturin seinastu tvey­trý árini vøksturin í inn­ lendskum eftirspurningi. ­ Betri fíggingarmøguleik­ ar á fíggjarmarknaðinum og skattalætti til húsarhaldini hava stimbrað nýtslu og íløgur. Hetta hevur serstak­ liga ávirkað virksemið í tæn­ astu­ og byggivinnuni. Land­ ið og kommunurnar hava økt tænasturnar lutfalsliga nógv. Ávísar bygnaðarligar broyt­ ingar í pørtum av vinnulívin­ um hava harumframt virkað fyri meira dynamikki. Størsta ávirkanin á uppgongdina seinastu 2 árini hevur verið størri nýtsla og íløgur hjá húsarhaldunum. Hinvegin hava trupulleik­ ar verið á útboðssíðuni. Millum annað við misjavn­ ari rávørutilgongd í tilfeing­ isvinnuni, tó at framleiðslu­ vøkstur hevur verið í ali­ vinnuni. Hartil hevur trýst­ ið á arbeiðsmarknaðin verið stórt. Einki búskaparstopp Enn er talan tó ikki um nak­ að veruligt stopp í búskapin­ um. Landsbankin metir fram­ vegis, at talan verður um búskaparvøkstur, og er hesin mettur til 4,7% í 2008. ­ Fíggjarkreppan og bú­ skaparútlitini úti í heimi gera, at óvissan er størri enn van­ ligt, tá metast skal um útlitini í føroyska búskapinum. Búskapurin í 2008 kann í stóran mun væntast at vera framhald av gongdini framm­ anundan. Millum annað tí peningastovnarnir í ávísan mun eru bundir av givnum tilsagnum um útlán. Longur frammi í tíð kunnu lánistovn­ arnir væntast at verða meira varnir at økja um útlánini, eins og hægri fíggingarkostn­ aður í eina tíð frameftir kann væntast at minka áhugan fyri lántøku. Hetta kann væntast at gera seg galdandi fyri bæði húsarhald og vinnulív, verður sagt í frágreiðingini. Hartil verður sett spurnar­ tekin við, um tað almenna framvegis kann stimbra búskapin í sama mun, sum gjørt hevur verið seinnu árini, tá skattalættar og vaks­ andi rakstrarútreiðslur hava økt búskaparvøksturin. Láni- veitslan er av Enn eru bankarnir bundnir av givnum tilsøgnum, og tí verður talan ikki um nakran veruligan steðg í búskaparvøkstrinum her og nú. Men roknast kann við, at bankarnir í framtíðini verða varnari í lángeving sínari, sigur Landsbankin í frágreiðing sínari Tørvur á køling Hóast talan er um fleiri negativ signal í seinastu frágreiðingini, so heldur landsbankastjórin, Sig­ urd Poulsen, ikki, at ávar­ ingalampurnar eru blóð­ reyðar. ­ Fyrst og fremst, so ger altjóða støðan, at ivamálini í dag eru størri, enn tey vanliga hava ver­ ið. Hartil hava vit í eina tíð havt ein óvanligan búskaparvøkstur við økt­ um fiskaprísum, øktari privat­nýtslu og øktari almennari nýtslu. ­ Tí hevur búskapurin faktiskt verið ov heitur, og ein køling nú er tí góð fyri okkum, sigur Sigurd Poulsen. ­ Tosað vit um framtíð­ ina, so er óvissan tó hampuliga stór. Tað kann ikki roknast við, at priv­ atu húsarhaldini økja meira um sína nýtslu. Partvíst tí rentan er økt, og partvíst tí fíggjarstovn­ ar helst verða varnari við sínum lánitilboðum. ­ Og hjá tí almenna eru eisini langsiktað mál at taka atlit til. Ikki minst er tað kravið um at fíggja eitt framtíðar samfelag, har vit gerast fleiri og fleiri eldri. Tí noyðist landið at leggja meira pening til síðis, og tað avmarkar sjálvandi møgu­ leikarnar at stimbra um búskapin, tá niðurgongd er í hesum, sigur Sigurd Poulsen. -mørk Rípan á vindeygunum á fyrstu hædd á Skansapakkhúsinum – fundarhølinum hjá løgmanni - vísir, hvar vatnskorpan verður, um innlandsísurin bráðnar – og heimshøvini hækka sjey metrar Mynd: Eirikur Lindenskov