týsdagur 8. apríl 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 67 - 8. apríl 2008 Føroyskir høvundar fara at seta sær hægri mál, um útlit eru fyri einum størri lesaraskara, spáa ummælarar og rithøvundar Bókmentir Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo - Koma føroyskar bókment- ir ikki við í altjóða, bókmentaliga umrenslið, steðga tær upp. Og tað er júst tað, sum er í ferð við at henda. So avgjørdur er rithøv- undurin og ummælarin, Carl Jóhan Jensen, nú markn- aðarføring av føroyskum bókmentum úti í heimi er vorðið eitt afturvendandi kjakevni her heima. Eisini Kim Simonsen, ummælari og rithøvundur, vísir á vandan við at føroyskar bókmentir byrgja seg inni - Sum er sita føroyskir høvundar á eini trongari rók og flaksa við veingjun- um uttan møguleika at sleppa á flog. Og tað er ikki serliga motiverandi í longd- ini, sigur Kim Simonsen. Í úlvsins kjaft Hóast breið semja tykist vera um tydningin av at marknaðarføra føroyskar bókmentir úti í heimi, hevur heldur lítið verið at hoyrt um, júst hví tað er so umráðandi, at føroyskir rithøvundar fáa møguleika at gera seg galdandi uttan- fyri landoddarnar. Men rithøvundarnir og ummælararnir, Kim Simon- sen, Carl Jóhan Jensen og Arnbjørn Ó. Dalsgarð eru ikki í iva: Ein størri lesara- skari fer sum frá líður at fáa føroyskar høvundar at seta sær hægri mál. - Tað er sum við so nógvum øðrum. Samanber- ing við onnur, fær teg at hyggja at tær sjálvum við øðrum eygum og seta onnur krøv til tað, tú gert. Fyri ein føroyskan rithøvunda merkir tað, at hann má trúgva uppá, at hann hevur okkurt at leggja afturat bókmentum í alheims høpi, sigur Carl Jóhan Jensen og leggur afturat, at føroyingar, ivaleyst eisini føroyskir rithøvundar, hava lyndi til halda halda alt ov lítið um seg sjálvan. - Ein máti at koma burtur frá hasi undirlutakensluni er at taka kappingina upp við onnur. Og fyri føroyskar rithøvundar merkir tað, at teir mugu tora at blaka sínar bøkur í úlvsins kjaft, og so taka tað við, sum kemur, heldur Carl Jóhan Jensen. Sum er, kemur so at siga onki, sigur Arnbjørn Ó. Dalsgarð, og vísir á, at tað sum oftast er rættiliga tilvildarligt, um ein føroysk bók verður ummæld ella fær nakra reaktión yvirhøvur. - Rithøvundar skriva jú, tí teir vilja verða lisnir, og tí teir hava nakað uppá hjarta. Tí kann eg ikki ímynda mær annað, enn at útlitið til at fáa ein størri lesaraskara má vera ótrúliga motiver- andi fyri skrivihugin, sigur Arnbjørn Ó. Dalsgarð. Fótbóltur sum fyrimynd Júst hvussu marknaðarfør- ing av føroyskum bók- mentum fer at ávirka støðið sum frá líður, kunnu vit enn bara gita okkum til. Men Carl Jóhan Jensen heldur tað vera upplagt at saman- bera við føroyskan fótbólt í hesum viðfangi. - Føroysk luttøka í altjóða fótbólti hevur ment fótbóltin her heima á ein hátt, sum vit neyvan høvdu upplivað, um vit ikki kappaðust við teir stóru úti í heimi. Het- lendingar valdu ikki at vera við í altjóða fótbólti, og tí helt øll menning av fót- bóltinum har stórt sæð upp- at. Tað sama fer at henda við okkara bókmentum, um vit ikki fara út at kappast við onnur, væntar Carl Jóhan Jensen. Eisini Kim Simonsen heltur tað vera eyðsæð at samanbera vit tað, sum hend- ir á øðrum økjum, tá farið verður út um landoddarnar. - Vit síggja jú, hvussu føroyskur tónleikur støðugt brýtur øll landafrøðilig og mental mørk, og hvussu hetta hevur havt eina ótru- liga menning og áræði við sær millum tónleikarar her heima. Vit hava onga orsøk til at halda, at tað sama ikki Størri lesaraskari eggja -Føroyskir rithøvundar sita á eini trongari rók og flaksa við veingjunum uttan møguleika at sleppa at flog. Og tað er ikki serliga motiverandi í longdini, sigur Kim Simonsen, rithøvundur og ummælari Hóast dygdin skal vera í lagi, er hon ikki einasta barometrið fyri, um føroyskar bøkur kunnu gera seg galdandi uttanlands Bókmentir Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Marknaðarføring av før- oyskum bókmentum má hava skaldsligu dygdina sum sítt fremsta metingar- støði, staðfesti bókmenta- frøðingurin, Erik Skyum- Nielsen her í blaðnum herfyri. Eisini Carl Jóhan Jensen, rithøvundur og ummælari, tvíheldur um, at skulu føroyskar bókmentir gera sær vónir um at gera seg galdandi uttanlands, má dygdin vera tað berandi. Spurdur, hvat dygd merk- ir í hesum høpi, sigur Carl Jóhan Jensen, at dygd ikki so lætt letur seg eyðlýsa. - Men vit vit nokk øll, nær ein bók er góð. Trupulleikin er, at vit ikki tora at skyna ímillum góðar og vánaligar bøkur. Í staðin dyrka vit tað miðalgóða og siga, at alt er javngott, sjálvt um vit innast inni vita, at tað er nakað øgiligt tvætl Hóast Carl Jóhan Jensen fýlist á lyndi hjá føroyingum at ógilda dygdarmunin, tá tað ræður um bókmentir, heldur hann, at glottar eru at hóma. - Á næstan hvørjum ári velur nevndin, ið innstillar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, út eina bók, ið tey meta hevur eina serliga dygd. So leingi, tey tora tað, eru vit á góðari leið, heldur Carl Jóhan Jensen. Dygd og sjangrur Arnbjørn Ó. Dalsgarð, for- maður í Rithøvundafelag- num, minnir á, at eitt høgt listarligt støði eigur ikki at vera einasta barometrið fyri, um ein bók er verd at týða og marknaðarføra ella ikki. Møguleikin fyri um ein bók kann gera seg galdandi aðrastaðni veldst eisini nógv um, hvørja bókmentaliga sjangru, hon hoyrir heima í. Sjálvur er Arnbjørn Dals- garð rættiliga sannførdur um, at í fleiri førum kunnu føroyskir høvundar væl gera seg galdandi innan sína sjangru. - Eg kann væl ímynda mær, at Jógvan Isaksen kann fáa enn størri út- breiðslu innan krimisjan- gruna. Eisini haldi eg at Oddvør Jóhansen er eitt fínt boð uppá ein høvunda, sum kann gera seg galdandi millum tær lættari bók- mentirnar, sigur hann. Ein annar máti at meta um, hvørt ein føroysk bók kann gera seg galdandi, er at hyggja at, hvørjar før- oyskar bøkur selja mest í Føroyum, heldur Arnbjørn Ó. Dalsgarð. - Føroyskir lesarar eru ikki øðrvísi enn lesarar aðrastaðni, so teirra áhugi kundi givið eina góða ábending, heldur formað- urin í Rithøvundafelagnum, sum annars eftirlýsir fleiri virðislønir til føroyskar bókmentir, ið kundu verið við til at mett um støðið. - Í londunum rundan um okkum er tað heilt vanligt, at eitt nú peningastovnar lata virðislønir til bókmentir, og tað haldi eg eisini at líknandi stovnar í Føroyum áttu at gjørt, sigur Arnbjørn Ó. Dalsgarð. Ein spurningur um dygd Gore til Grønlands Fyrrverandi grønlendski landsstýrismaðurin Josef Motzfeldt vil hava fyrrverandi amerikanska varaforsetan Al Gore til Grønlands. Josef Motzfeldt, sum var á røðarapallinum í Norð- urlandahúsinum í gjár, sigur við KNR, at grønlendingar kunnu skipa fyri einari ráðstevnu sum teirri í Føroyum, og at teir eisini eiga at fáa Al Gore at luttaka. Við KNR sigur Motzfeldt, at hann roknar við at fáa Al Gore til Grønlands næsta ár. Vit mugu tora at skyna ímillum góðar og vánaligar bøkur, um vit skulu bjóða tær fram úti í heimi, sigur Carl Jóhan Jensen, rithøvundur og ummælari