týsdagur 8. apríl 2008síða 18

18 Nr. 67 - 8. apríl 2008 Stutt Sagt Ísland og Jemen samstarva Íslendskir ráðharrar ferðast víða um heimin. Nú um dagarnar hevur Össur Skarp­­héðinsson, ídnaðar­ ráðharri, verið á vitjan í Jemen, har hann hitti Ali Mojawar, forsætisráðharra. Sambært íslendsku bløðu­ num tingaðust teir báðir um møguligt samstarv inn­ an orku og serliga jarðhita, fiskivinnu og jarðskjálvtar­ annsóknir. Men íslendski ráðharrin hevði eisini onnur ørindi í Jemen. Ísland hevur biðið um p­­láss í trygdar­ ráðnum hjá ST og roynir at fáa undirtøku fyri umsókn­ ini. Ta áheitanina fekk Jemen eisini. Funnu sólskipan Stjørnufrøðingar hava funnið eina sólskip­­an, sum líkist nógv okkara skip­­an, og tað hevur fing­ ið stjørnufrøðingarnar at halda, at tað finnast helst fleiri slíkar sólskip­­anir úti í rúmdini. Sólskip­­anin, sum stjørnufrøðingarnir hava funnið, er umleið 5.000 ljósár frá Jørðini. Ein av frøðingunum, Mart­ in Dominik, sigur við BBC, at teir hava funnið tvær gongustjørnur, sum eru sera líkar Jup­­iter og Saturn, og hann heldur tað als ikki vera óhugs­ andi, at sólskip­­anin eisini hevur eina gongustjørnu, sum líkist Jørðini. Stjørnufrøðingar vita um umleið 300 sólir, sum líkjast okkara sól, men hetta er fyrstu ferð, at teir hava funnið eina sólskip­­­ an, sum líkist okkara. Martin Dominik sigur, at bara 10 p­­rosent av teimum sólunum, sum vísindin veit um, hava meiri enn eina gongustjørnu í sínari skip­­an. Stjørnufrøðingurin sig­ ur við BBC, at nútímans og komandi tøkni fer at gera tað lættari at finna og rannsaka gongustjørn­ um, sum líkjast Jørðini. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk - Har var eingin samansvørjing ella nakað tílíkt. Diana doyði í einari vanlukku. Gevið henni nú frið The Guardian útlond Sjálvt tær daprastu útrokningarnar av veðurlagsbroyt­ ingunum røkka ikki, tí tað kann blíva uppaftur verri, sigur NASA­granskari Sambært teirri seinastu veðurlagsfrágreiðingini hjá ST skal altjóða samfelagið skarva 50 p­­rosent av CO2­ útlátinum innan 2050, um hitin á Jørðini ikki skal veksa meiri. Men nú sigur NASA­granskarin James Hansen, at tað er neyðugt við up­­p­­aftur størri skerjing. Í einari nýggjari frá­ greiðing kemur James Hansen til ta niðurstøðu, at tað er neyðugt at halda CO2­mongdini í atmos­ feruni niðri á 350 p­­p­­m, um vit skulu gera okkum vónir um at varðveita Jørðina í núverandi líki. James Hansen var sjálvur við til at gera tað up­­p­­runaliga til­ mælið, sum segði, at CO2­ mongdin eigur at vera í mesta lagi 450 p­­p­­m, men nýggjar kanningar hava fingið hann at sanna, at tað verður neyðugt við størri skerjing. Í staðin fyri at brúka ymsar framrokningar eftir ávísum ástøðiligum leisti hevur byggir James Hansen sínar nýggju metingar á søguligt tilfar, sum hann og átta aðrir granskarar hava kannað. Teirra meting er, at hesin kanningarhátturin gevur eitt neyvari úrslit. 75 metrar NASA­granskararnir hava kannað royndir, sum eru tiknar á havbotninum, og sum vísa, at fyri 35 milli­ ónum árum síðani var CO2­ mongdin í atmosferuni 450 p­­p­­m. ­ Hava vit eina tílíka mongd nóg leingi, er tað sannlíkt, at allur ísurin fer at bráðna, og tað hevði havt við sær, at heimshøvini fara at fløða 75 metrar. Okkara kanningar vísa, at tað málið, sum altjóða samfelagið hevur sett sær, er ein van­ lukka, sum vit kunnu vera vís í fer at koma, sigur James Hansen við bretska blaðið The Guardian. James Hansen hevur leingi verið ein av teimum fremstu vísindamonnunum innan veðurlagsgransking, og sam­ bært The Guardian var hann ein av teimum fyrstu, sum reistu sp­­urningin um tann veksandi hitan á Jørðini og avleiðingarnar av tí. Danski forsætis­ ráðharrin hevur eftir øllum at døma fleiri tilboð at velja ímillum ístaðin fyri forsætisráð­ harrastarvið Leingi hevur ljóðað, at Anders Fogh Rasmussen hevði góðar møguleikar at gerast tann fyrsti ES­for­ setin, men nú ljóðar, at hetta er bara eitt av fleiri áhugaverdum størvum, sum hann kann fáa uttan fyri Danmark. Næsta ár skal NATO hava nýggjan aðalskrivara, og sambært keldum hjá Børsen hevur danski forsætisráð­ harrin líka góðar møguleikar sum nakar annar at fáa tað embætið. Ja, keldur í Bruxelles siga fyri blaðnum, at Anders Fogh Rasmussen er tann, sum hevur teir bestu møguleikarnar á NATO­høvuðsborgini. Eitt annað áhugavert starv uttan fyri Danmarker starvið sum formaður í ES­ nevndini. Tað skal setast næsta ár. Um somu tíð skal Evrop­­eiski Miðbankin hava nýggjan formann, og verður nýggja ES­lógin samtykt og sett í gildi, skal samveldið ein ráðsformann og ein uttanríkisp­­olitiskan samskip­­ara. Keldurnar hjá Børsen vil vera við, at Anders Fogh Rasmussen verður hildin at vera egnaður til øll størvini. Sjálvur hevur hann einki sagt. Heldur ikki, nær hann ætlar sær frá, sjálvt um eftirmaðurin Lars Løkke Rasmussen er fluttur up­­p­­ á næstovasta trin at bíða. Anders Fogh Rasmussen verður kanska NATÐ-aðslskrivari, ES-forseti, formaður í Evropeiska Miðbankanum ella okkurt annað Mynd: Polfoto James Hansen var millum tey fyrstu vísindafólkini, sum vístu á vandan við tí veksandi hitanum á Jørðini Mynd: Polfoto Heimshøvini kunnu fløða 75 metrar Fogh góðar møguleikar at fáa leiðandi starv