mánadagur 14. apríl 2008síða 9

9 tíðindi Nr. 71 - 14. apríl 2008 Á hvørjum ári ger Intrum Justitia gjaldsindex í fleiri enn 20 londum í Europa. Endamálið við hesum er at geva eitt yvirlit yvir gjaldsmynstur í ymiskum londum   GJALDSMYNSTUR Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eisini er møguligt at síggja  mun á ymiskum vinnum og  samanbera við somu vinnur  í øðrum londum. Gjaldsindexið  kann  tí  nýtast  sum  eitt  ávaring­ arsignal í tíni fyritøku, so tú  í góðari tíð kann taka rætta  avgerð og umganga tap av  peningi.  ­  Tí  meta  vit,  at  tað  er  týdningarmikið  fyri  før­ oyskar fyritøkur at vera við  í hesi kanning.  Í fjørð var fyrstu ferð, at  European  Payment  Index  varð gjørd í Føroyum, sigur  Jákup Jensen. Undirtøkan  var  stór  og  fleiri  enn  100  fyritøkur  vóru við. Allar fyritøkur, sum svara  spurningunum,  fáa  eitt  eintak  av  kanningini  og  blíva bodnar við til fundin  seinni í ár, har frágreiðingin  verður framløgd.  ­  Allir  upplýsingar,  sum  vit  fáa,  verða  nýttir  í  strongum trúnaði og einans  til  hagfrøðisligt  endamál.  Allir  upplýsingar  verða  strikaðir so skjótt sum tann  hagfrøðisliga  analysan  verður  gjørd,  sigur  Jákup  Jensen,  stjóri  í  Intrum  Føroyar. Ávaring til fyritøkur Hettar er aðru ferð, at Intrum Føroyar letur eina kanning gera av gjaldsmynstrinum í Føroyum - Skulu vit hava fíggjarliga haldbærar kommunur, verður helst neyðugt at leggja kommunur saman við lóg, sigur formaðurin í Búskaparráðnum, Jørn Astrup Hansen KOMMUNUR Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Jan Müller jan@sosialurin.fo Sosialurin og Rás2 Tá  Búskaparráðið  í  síðstu  viku kom við sínum tilmæli  um eina útjavningarskipan,  tók  tað  støði  í  samgongu­ sáttmálanum  sum  sigur,  at  innan  eina  passaliga  tíð  skulu  gerast  størri  komm­ unalar eindir og at uppgávur  skulu  leggjast  út  á  komm­ unurnar.  Hetta  fyri  at  tryggja    eitt  eins  tænastu­ støði kring alt landið. ­ Vit meina, at tað er ikki  nóg  mikið  við  størri  kommunalum  eindum.  Vit  meta  eisini  tað  verður  neyðugt við einari útjavning  millum  kommunurnar,  sigur Jørn Astrup Hansen. ­ Tað er ikki nóg mikið at  leggja  Sandoy  og  Suðuroy  saman,  har  mugu  pengar  fylgja við. Annars ber ikki  til hjá teimum at lyfta, eins  og  Tórshavn  kann.  Tað  hevði  verið  gott  at  fingið  eitt  kjak  um  evnið,  sigur  Jørn Astrup Hansen. Og tað hevur tað fyri so  vítt  longu  gjørt,  tí  Heðin  Mortensen  hevur  funnist  hvassliga  at  uppskotinum  hjá Búskaparráðnum. ­ Eg haldi ikki, at Heðin  Mortensen brýggjar seg um  úrslitið. Eg havi ikki hoyrt  hann sagt nakað beinleiðis  ímóti  sjálvari  skipanini.  Sjálvandi  kann  skipanin  varierast, men vit hava valt  eina  ógvuliga  einfalda  skipan. At Heðin Mortensen  so ikki líkar úrslitið er væl  skiljandi, tí Havnin vil altíð  verða  nettogevari,  og  at  Heðin Mortensen ikki líkar  tað,  kann  man  ikki  siga  hann ringan fyri, sigur Jørn  Astrup Hansen. Ov lítið og ov seint Formaðuri  í  Búskaparráð­ num  heldur,  at  vit  verða  noydd  at  spyrja  okkum  sjálvi,  um  vit  vilja  hava  eina  tvístreingjaða  skipan,  tí  so  verður  neyðugt  at  tryggja  landspolitiskt,  at  man hevur kommunur, sum  kunnu  taka  ímóti  upp­ gávunum. ­ Vit hava skotið upp eina  einfalda  skipan,  sum  er  kend frá londunum uttanum  okkum,  sigur  Jørn  Astrup  Hansen. Hann  heldur  ikki,  at  tað  hevur hepnast nakað serligt  at  leggja  kommunurnar  saman. ­  Higartil  eru  vit  bara  komnir  niður  á  nakrar  og  30 kommunur, og tað er alt  ov nógv. Samanleggingarnar  eru  alt  ov  tilvildarligar  og  hava tikið alt ov langa tíð.  Eg  vil  siga,  at  meina  vit  nakað  við  arbeiðsbýtð  millum land og kommunur,  verður  neyðugt  at  tryggja,  at  vit  fáa  nakrar  burðar­ dyggar kommunalar eindir.  Og  tað  hendir  ikki  av  sær  sjálvum. Har má lóggevast  á økinum, eri eg sannførdur  um,  sigur  Jørn  Astrup  Hansen. Hann  sigur,  at  talan  verður automatiskt um eina  ávísa  útjavning,  tá  tvær  ólíkar  kommunur  leggja  saman. Tað  er  eftirverandi  útjavningin,  sum  má  regu­ lerast  við  einari  millum­ kommunalari  útjavningar­ skipan. Búsetingarmynstrið  í  Føryum  er  so,  at  40%  av  fólkinum býr í Havn, og so  eru  60%  eftir  at  flyta  runt  við.  Skulu  kommunurnar  gerast  fíggjarliga  støðugar  er  neyðugt  at  talið  kemur  niður á 7 kommunur. ­  Ynskja  føroyingar  at  leggja  náttúrligar  komm­ unalar  uppgávur  út  á  kommunurnar,  verður  neyðugt,  at  hesar  gerast  fíggjarliga so sterkar, at tær  megna  at  taka  hesar  uppgávur á seg, sigur Jørn  Astrup Hansen. Neyðugt at lóggeva Sambært formanninum í Búskaparráðnum, Jørn Astrup Hansen, verður neyðugt at leggja kommunur saman við lóg Krabbameinsfelag bíðar í spenningi Í morgin verður fíggjarlógin løgd fram fyri Løgtingið. Og spenningur er sjálvandi um,  hvussu pengarnir verða býttir út. Jákup N. Olsen, formaður í  Føroya Felag Móti Krabba­ meini sigur seg vóna, at ætlaða krabbameinsætlanin hjá farnu samgongu verður raðfest og  pengar settir av til ein samskipara, ið burturav verður knýttur at hesum arbeiði. Ætlanin var  at arbeiðsbólkur skuldi gera eina heildarætlan fyri krabbameinsviðgerð í Føroyum. Men av  tí at val varð útskrivað, kom stegður í, og nú vónar formaðurin í Føroya Felag Móti  Krabbameini, at ætlanin fer at síggjast aftur í nýggju fíggjarlógini.