mikudagur 23. apríl 2008síða 8

8 tíðindi Nr. 77 - 23. apríl 2008 Viðmerking Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Myndir: Jens Kristian Vang Sokallaða privata initiativið hevur altíð verið hálovað her á landi, og nógvar góðar eru orsøkir til tess. Útyvir at skapa virksemi, virðir og arbeiði til túsundtals fólk, so gevur tað oftani stórt fíggj­arligt rásarúm fyri eig­ ararnar – eisini privat – at stovna egna fyritøku. Og fyri tað um fyritøkan ikki gongur av tí besta, fyri ikki at siga, heilt illa, nýtist hetta ikki at merkj­a tann stóra undirgangin á privata frontinum. Í mongum før­ um heldur tvørturímóti, freistast ein til at siga. Tak nú fiskasølufyritøk­ una Farex, sum er í vanda fyri at fara av knóranum fyrsta dagin. Hóast stórt hall í rakstrinum, gj­aldføris­ trupulleikar, út ímóti 40 mió. krónur í skuld og við einum virksemi, sum í veru­ leikanum er steðgað, so koyra teir tríggir eigararnir, Kaj­ Leo Johannesen, Kári Danielsen og Rói Egholm, í persónbilum fyri slakar tvær mió. krónur. Viðmerkj­­ ast skal, at her er stórur inn­ anhýsis munur á bilunum. Meðan floksformaðurin hj­á Sambandsflokkinum koyrir runt í einum Honda j­eep, hava hinir báðir keypt »rætti­ ligar« bilar. Bilurin hj­á Kaj­ Leo Jo­ hannesen kostar »bert« á leið 350.000 krónur. Øðr­ vísi er hj­á Kára Danielsen, ið koyrir í einum Mercedes ML, sum kostar á leið 750.000 krónur, men ongin slær tó fyrrverandi ting­ mannin hj­á Tj­óðveldinum, Róa Egholm. Í løtuni hevur stj­órin í Farex ein BMW X3 fyri á leið 770.000, men hesin er eftir øllum at døma ov gamal (keyptur í 2006) ella ov keðiligur hj­á fiska­ sølustj­óranum at koyra í. Tí úti á eini bilasølu við Marknagilsvegin stendur ein spildurnýggj­ur BMW X5, ið kostar á leið 1,1 mió. krónur, tá pláturnar eru fing­ nar til vega. Skal tað vera, so lat tað vera, hevur Rói Egholm helst hugsað, tá Farex væl koyrandi Miðeystur til Íslands Tá palestinski forsetin, Mahmoud Abbas, var í Íslandi í gj­ár, nevndi íslendski uttanríkisráðharrin, Ingibj­örg Sólrún Gísladóttir, á tíðindafundi, at hon og Abbas høvdu umrøtt møguleikan fyri, at palestinskir og ísraelskir politikarar kunnu brúka Ísland sum fundarstað til friðarsamráðingar. Hon segði tó einki um, hvat palestinski forsetin helt um hugskotið. Í sambandi við fundin tilnevndi Ísland ein serligan sendimann í teimum palestinsku økj­unum. Saeb Erekat, Mahmoud Abbas og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir (Mynd: Morgunblaðið) Útflutningurin minkar Fyribils tølini fyri j­anuar og februar vísa, at føroyska samfelagið útflutti fyri 233 milliónir minni fyrstu tveir mánaðirnar sammett við 2008. Í hesum tølum er útflutningur av skipum tó ikki íroknaður. Tá hetta verður talt við, er talan um meirútflutning upp á 109 milliónir. Tað er annars bert innan alifisk, at talan er um øktan útflutning. Innan allar aðrar vørubólkar er talan um minking í útflutningsvirðunum, hóast Hagstovan tekur fyrivarni fyri, at tølini ikki eru heilt fullfíggj­að. Hartil verður sagt, at útflutningurin av uppisj­óvarfiski kann sveiggj­a nógv mánað fyri mánað, og at fyrilit eigur at verða tikið fyri hesum, tá tølini verða lisin. Fyri uppisj­óvarfisk var tlan um minking upp á 112 milliónir krónur fyrstu tveir mánaðirnar í 2008. Formaðurin í Sambandsflokkinum, Kaj Leo Johannesen, ein av teimum trimum eigarunum í P/F Farex, hevur eftir øllum at døma ikki tann sama áhugan fyri fínum og dýrum bilum, sum hinir báðir eigararnir í neyðlíðandi fyritøkuni. Hann koyrir í einum Honda-jeepi, ið kostar á leið 350.000 krónur Sjálvt um stór­ur­ par­tur­ av fiskivinnuni, ser­liga á landi, er­ í svár­ar­i kr­eppu, so nýtist hetta ikki at ver­a nøkur­ vanlukka fyr­i eigar­ar­nar­ av fyr­itøkunum. Teir­ tr­íggir­, sum eiga fiskasølufyr­itøkuna Far­ex – har­av ein floksfor­maður­ og ein fyr­r­ver­andi tingmaður­ – sum er­ í álvar­sligum gjalds­ tr­upulleikum, koyr­a í løtuni í per­sónbilum fyr­i slakar­ tvær­ mió. kr­ónur­. Eftir­ sita star­vsfólk, sum kunnu síggja fr­am til eina uppsøgn, meðan bankar­ og aðr­ir­ kr­editor­ar­ kunnu r­okna við einum tvísifr­aðum millión­ tapi