leygardagur 30. juni 2001síða 19

4 Nr. 123 - 30. juni 2001 Nr. 123 - 30. juni 2001 5 gult4 cyan4 magenta4 svart4 gult5 cyan5 magenta5 svart5 Okkurt óregluligt fór fram á kommunu- valinum á Eiði sein- asta heyst. Hetta varð greitt, tá fínteljingin vísti, at ein atkvøðu- seðil var meira í atkvøðukassanum, enn talið á veljarum, sum vóru skrásettir at hava verið á vali. 3. partur: KOMMUNUVAL Jóanes N. Dalsgaard Tá tað varð greitt, at bygdarráðið á Eiði ikki sjálvt fór at gera nakað við málið, kærdi ein borgari málið til landsstýrið. Í kær- uni kravdi borgarin, at greiða varð fingin á hvat var hent. Landsstýrið burturvísti seinni kæruni. Landsstýrið helt, at einki var sum bendi á, at óreglusemið hevði havt nakra ávirkan á val- úrslitið. Og við hesi grund- geving vildi landsstýrið ikki gera meira við málið. Umval í Oyndarfirði Eftir kommunuvalið í 1996 avgjørdi landsstýrið at ný- val skuldi vera í Oyndar- firði. Hendan avgerð fall eftir at tað var staðfest, at óreglusemi hevði verið í sambandi við valið. Í grundgevingini frá landsstýrinum stóð, at um- val skuldi vera, hóast einki var sum bendi á, at óreglu- semið hevði havt nakra á- virkan á valúrslitið. Hvørjum líkist tað...? Spurningurin er so, hvussu landsstýrið kann koma til tvær so fullkomiliga ymisk- ar niðurstøður, á nærum sama grundarlag. Ein møguleiki er sjálvandi, at grundarlagið undir báðum avgerðunum, hóast líkt, kortini er ólíkt á avgerandi hátt. Latið okkum kannað eftir, um so er. Óreglusemi í Oyndarfirði... Málið um kommunuvalið í Oyndarfirði 1996 snúði seg um, at fýra fólk høvdu verið inni í valhølinum og greitt atkvøðu uttan, at val- nevndin hevði verið til staðar. Hetta var hent í døgurðasteðginum, meðan valnevndin var við hús og fekk sær. Valhølið hevði staðið opið, hóast val- nevndin var burturstødd. Teir fýra veljararnir høvdu í góðari trúgv greitt atkvøðu, og sæst hetta m.a. av at teir høvdu lagt boð eftir seg til valnevndina. Tá upptalt var, var einki sum bendi á, at teir fýra veljararnir høvdu gjørt annað enn at greiða eina atkvøðu í part. Landsstýrið staðfesti í sambandi við viðgerðina av kærumálinum, at valnevnd- in hevði borið seg skeivt at. Kommunuvallógin ásetir, at valhølið skal vera stongt, so at einki fólk sleppur inn tá valnevndin ikki er til staðar. At valhølið hevði verið opið, uttan at valnevndin var til staðar var sostatt brot á kommunuvallógina. Samstundis ásannaði landsstýrið, at »feilirnir« í sambandi við valið neyvan høvdu havt ávirkan á val- úrslitið. Tað var við øðrum orðum einki sum bendi á, at nakar við vilja hevði roynt at ørkymla valúrslitið. Tað, at teir fýra veljararnir høvdu lagt boð eftir seg, var í sær sjálvum tikin sum ein greið ábending um, at teir einki óheiðurligt høvdu havt í kvittanum. Hóast hetta, so legði landsstýrið dent á, at »formligu feilirnir við val- inum [eru] so álvarsligir, at valið eigur at fara fram av nýggjum.« Niðurstøðan hjá landsstýrinum í sambandi við valóreglusemið í Oynd- arfirði 1996 var við øðrum orðum, at hóast eingin ill- gruni var um, at valúrslitið var ávirka tað minsta vet orsaka av »feilunum« við valinum, so skuldi umval haldast. ...og óreglusemi á Eiði Í Eiðismálinum er støðan at kalla beint tann øvugta. Málið snúði seg sum nevnt um, at ein atkvøðuseðil var komin í atkvøðukassan utt- an, at nakar dugdi at siga, hvaðani hann var komin. Í sambandi við valið verða vallistar førdir, m.a. fyri at tryggja, at eingin kann greiða atkvøðu meira enn einaferð. Øll, sum fáa ein atkvøðuseðil útflýggj- aðan, skulu sambært kommunuvallógini skráset- ast á tveimum listum, sum tveir valnevndarlimir skulu føra hvør sær. Tá valið er liðugt, skal talið á vallistun- um báðum samsvara, eins og talið á vallistunum og talið á atkvøðuseðlum skal samsvara. Hetta seinasta var ikki uppfylt tá fínteljingin av Eiðisvalinum var liðug. Ein atkvøða var meira í at- kvøðukassanum enn tað talið av veljarum, sum skrá- sett var á báðum vallistun- um. Eingin kann siga, hvat er hent, men møguleikarnir eru bara tveir. Antin hava tveir valnevndarlimir í senn gloymt at skriva tann sama veljaran upp á hvør sín vallista. Ella hevur onkur sníkt eina atkvøðu í at- kvøðukassan uttan, at val- nevndin hevur varnast tað. Í báðum førum er talan um lógarbrot, í tí seinna føri- num um álvarsligt revsi- lógarbrot. Hóast illgrunan um, at onkur hevur roynt at benda valúrslitið, so er niðurstøð- an hjá landsstýrinum, at valið skal standa við makt. »[A]t ein atkvøða er meiri við fínteljingina í mun til tað, sum vallistin vísir... er [ikki] orsøk nokk til, at spurnartekin... kann verða sett við... uppgerðina av valinum.« Á Eiði er støðan øðrvísi... Borgarin, sum reisti Eiðis- málið vísir sjálvur til Oyndarfjarðarmálið í sam- skifti sínum við landsstýr- ið. Men landsstýrið vísir aftur, at málini kunnu samanberast: »[Í] Oyndar- firði var talan um, at ein grundleggjandi partur av eftirlitinum við sjálvari at- kvøðugreiðsluni sveik. Á Eiði er støðan øðrvísi...«. Tilvildarlig og støðuleys málsviðgerð Men vit tryggja sær, at útrokningarnar hjá landsstýrinum eru í lagi. Lógaruppskot hesum viðvíkjandi verður lagt fram í heyst SJÁLVSTÝRISMÁLIÐ Eirikur Lindenskov – Eg havi biðið kenslu- málaráðharran og almanna- málaráðharran um at seta seg í samband við lands- stýrið fyri at leggja til rættis samráðingarnar um yvir- tøku av málsøkjum eftir grein 2 í Heimastýrislógini. Hetta sigur Poul Nyrup Rasmussen, forsætisráð- harri í brævi til løgmann, sum er svar upp á seinasta útspælið frá landsstýrinum í sjálvstýrsimálinum. Í brævingum til forsætis- málaráðharran, sum var dagfest 31. mai 2001, kunnaði løgmaður um yvir- tøku av skúlaverkinum og almannaforsorgini sum før- oyskt sermál. Upp á spurningin um at taka yvir ávís málsøki sigur forsætisráðharrin, at stjórn- in í samsvar við grein 2 í Heimastýrislógini sjálvandi viðurkennir rættin hjá heimastýrinum at taka yvir tey málsøki, sum er nevnd á lista A. – Stjórnin er somuleiðis sinnað at ganga ynskinum hjá landsstýrinum á møti um, at blokkstuðulin fyri 2002 verður minkaður. Vil tryggja sær at alt er í lagi Í brævinum til løgmann leggur forsætisráðharrin dent á, at stjórnin er av teirri sannføring, at yvir- tøkur av málsøkjum krevja eina skilagóða avkláring av lógarligum og fyrisitingar- ligum spurningum. Hann sigur eisini, at í praksis hevur Føroya Landsstýrið dagligu umsitingina av á- vísum økjum, og nevnir hann í hesum sambandi skúlaøkið. – Samráðingar um hesar spurningar skulu fyri tey øki, tú nevnir í brævinum, vera við ávikavist kenslu- málaráðharran og almanna- málaráðharran, sigur for- sætismálaráðharrin, sum tí hevur biðið hesar báðar ráðharranar taka sær av málunum. Viðvíkjandi málinum at lækka blokkstuðulin næsta ár sigur forsætisráðharrin: – Við respekt fyri ynsk- inum hjá meiralutanum í løgtinginum og umbønini frá landsstýrinum, er stjórnin sum útgangspunkt sinnað at ganga ynski landsstýrissins á møti um at lækka blokkstuðulin 356 milliónir í 2002. Hetta er tó treytað av, at ein nærri gjøgnumgongd og avmarking av hesum báðum málsøkjum stað- festir, at búskaparliga upp- gerðin hjá landsastýrinum er røtt, sigur forsætisráð- harrin eisini íbrævinum. Fyrst samráðast um yvirtøkurnar Poul Nyrup Rasmussen sigur víðari, at restin av blokkstuðlinum verður veittur – eftir somu prin- sippum sum í dag – til út- reiðslunar hjá heimastýrin- um á teimum málsøkjum, sum frá 1. januar 2002 framvegis eru umfatað av grein 9 í Heimastýrislógini. – Eg haldi tað tí vera rættast, at ein endalig avtala um blokkstuðulin fyri 2002 bíðar til eftir at samráð- ingarrarbeiðið er fingið frá hondini, sigur Poul Nyrup Rasmussen, sum leggur afturat, at stjórnin í heyst fer at seta fram uppskot um lóg um blokkstuðulin fyri 2002. At enda sigur forsætis- ráðharrin í brævinum til Anfinn Kallsberg, løg- mann, at ætlanin hjá stjórn- ini er at greiða búskapar- ligu og fyrisitingarligu spurningarnar so tíðliga, at neyðugu lógartiltøkini frá stjórnarinnar síðu kunnu føra til, at tað verður gjørligt at fremja ætlan landsstýrissins 1. januar 2002. Stjórnin sinnað at lækka blokkin Anfinn Kallsberg fekk umsíðir svarið frá Poul Nyrup Rasmussen. Hann sleppir at taka yvir skúla- og almannaøkið og at lækka blokkin 356 milliónir krónur – um allar útrokningarnar annars eru í lagi – Tað hevði verið heilt sinnisjúkt av okkum at stuðla Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðs- mannafelag í verk- fallinum, sigur Karl Johansen FAKFELAGSSTRÍÐ Áki Bertholdsen – Eg veit hví Ingeborg Vinther er so óð. Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, skilir ikki, hví Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag eru so óð um, at Havnar arbeiðs- mannafelag og arbeiðara- feløgini í Klaksvík nú hava fingið somu sømdir við aldursviðbót til arbeiðs- fólkið, sum tey sjálvi hava fingið. Eftir, at Føroya Arbeið- arafelag og Havnar Ar- beiðskvinnufelag høvdu verið í verkfalli, endaði tað við, at tey fingu aldur- viðbót omaná vanligu tíma- lønina. Síðani er tað hent, at arbeiðsgevararnir av sín- um eintingum hava givið Havnar Arbeiðsmannafelag og feløgunum í Klaksvík somu aldursviðbøtur. Í brævi til arbeiðsmenn- inir í Havn, feløgini í Klaksvík og Føroya Ar- beiðsgevarafelag, hava Før- oya Arbeiðarafelag hvass- liga funnist at hesum og átalað, at hini feløgini fáa tær sømdir, ókeypis, sum tey hava verið í verkfalli fyri og tey spyrja eisini, hvar fakfelagsliga medvitið er. Hevur skyldina sjálv Men handan skolan rørir ikki formannin í Havnar Arbeiðsmannafelag. Karl Johansen sigur, at Ingeborg Vinther hevur sjálv størstu skyldina av, at arbeiðafeløgini ganga í sjálvdrátti. Tí skilir hann ikki, hvat hon er óð um. – Tað var hon, sum ikki vildu samráðast saman við okkum. Tað vóru ikki vit, sum ikki vildu samráðast saman við henni, tvørtur- ímóti, sigur Karl Johansen. Hetta gjørdi hon fyri at hevna, at vit ikki fyri nøkr- um árum síðani vildu fara í 24 samhugaverkfall við Starvsmannafelagið. – At vit ikki vildu taka undir við tí, er í veruleikan- um tað, sum framvegis elv- ir til ósemjuna, tí sum hevnd noktaði Føroya Ar- beiðarafelag og Havnar Ar- beiðskvinnufelag at sam- ráðast saman við okkum. – Síðani hava vit sam- ráðst hvør sær. Og tað end- aði so við, at Havnar Ar- beiðsmannafelag og feløg- ini í Klaksvík, valdu at gera sáttmála, heldur enn at fara í verkfall og tað er ikki ann- að, enn hon kann vænta, kann henda, tá ið feløgini samráðast hvør sær. Orsøkin til verkfallið varð hinvegin, at í seinastu samráðing í 1999, fingu Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag 75 oyru meir um tíman fyri skiftisvakt. –Tað var fyri at tvíhalda um, at at tey skuldu hava hesi 75 oyruni meir, at Før- oya Arbeiðarafelag og Hav- nar Arbeiðskvinnufelag, fóru í verkfall. Tey fóru í verkfall uppá, at tey skuldu fáa meiri í løn enn vit. – Hon vildi ikki sleppa hesum lønarmuni upp á 75 oyru. Hetta er ikki tað, sum eg kalli fakfelagsligt med- vit, sigur Karl Johansen. – Tað vildi verið heilt sinn- issjúkt av okkum, at vit skuldu farið í samhuga- verkfall og skriva yvirlýs- ingar fyri at stuðla einum verkfalli, sum hevði til endamáls at tryggja, at ar- beiðsmenn í Havn og verkfafólk í Klaksvík skuldu fáa minni í løn, enn arbeiðsfólk aðrastaðni í landinum, sigur formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafel- ag. Karl Johansen skammast heldur ikki um, at, Havnar Arbeiðsmannafelag og fel- øgini í Klaksvík síðani hava fingið somu sømdir. – Hetta er ikki nakað, sum vit hava biðið. Hetta er nakað, sum arbeiðsgevar- arnir hava tikið stig til, tí teir kunnu ikki liva við, at lønin er ymisk. Hetta vikuskiftið verða ymisk tiltøk á skránni á Bygdar- stevnuni, sum Royn skipar fyri BYGDARSTEVNA Áki Bertholdsen Hetta vikuskiftið skipar Bóltfelagið Royn fyri bygdarstevnu í Hvalba. Hetta er aðru ferð í ár, at ætlanin er at hava bygdar- stevnu í Hvalba, men fyrru ferðina kom verkfallið hjá Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufel- ag ímillum so at stevnan mátti avlýsast. Men hetta vikuskiftið verður so roynt av nýggjum við ymsum á skránni, bæði til gamans og álvara. Stevnan byrjaði longu í gjár, tá ið pisufundur skuldi vera á Skúlastykkinum, hetta er fyrstu ferð, at pisu- fundur er í Hvalba. Aftaná skuldi Taxi hava konsert í Roynhøllini. Í dag byrjar stevnan klokkan tvey, við skrúð- gongu av fótbóltsvøllinum, vestur á Skúlastykkið, har Johild Hansen, hvalbingar, búsitandi á Argjum, flytur fram røðu. Tá fer Tvøroyrar Hornorkestur eisini at spæla. Klokkan trý verða fleiri tiltøk á skránni, Tá letur ti- voli upp í Roynhøllini. Samstundis ber til at sleppa ein ríðitúr á Berghestum við fótbóltsvøllin, og tá fara eisini gamlar geggjur (Old Girls) úr Vági og úr Hvalba at spæla hondbólt. Klokkan fýra verður ein forvitnislig kapping ímill- um eldri spælarar úr TB, VB, ROYN og SUMBA. Og tá verður eisini kaku- tombola í Roynhøllini. Klokkan 20 hevur brøðrasamkoman útimøti við Gamlaskúla. Og aftaná spælir Taxi til dans í Royn- høllini. Sunnudagin verða eisini nøkur tiltøk á skránni. Klokkan 14 spæla smá- dreingir hjá Royn og Sumba dyst og klokkan trý verður fólkafundur á Skúlastykkinum, Har fer Steinbjørn B. Jacobsen at flyta fram røðu, Barnakór úr Hvalba fer at syngja, næmingar úr Miðnáms- skúlanum í Vági fara at bera fram yrkingar og Brandur Enni av Tvøroyri, fer at syngja. Klokkan trý letur eisini Tivoli upp í Roynhøllini og klokkan 16 verður skemti- dystur ímillum fólk av flakavirkinum á Tvøroyri og flakavirkinum íHvalba. Royn sigur, at allir ítrótt- ardystir á stevnuni eru steypadystir. Stevnudag- arnar verða eisini lutaseðlar seldir til frama fyri felags- arbeiðið hjá Royn. Karl Johansen: Eg veit ikki hví Ingeborg er óð Bygdarstevna í Hvalba hetta vikuskiftið – At Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnu- felag ikki vilja samráðast saman við okkum er hevd fyri, at vit ikki vildu fara í samhugafverkfall við Starvsmannafelagið fyri nøkrum árum síðani, sigur Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag Vælumtókti dansibólkurin, Taxi, fer at spæla á stórum stevnu- dansi í Hvalba í kvøld C M Y K 5 4