leygardagur 30. juni 2001síða 21

8 Nr. 123 - 30. juni 2001 Nr. 123 - 30. juni 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Danska stjórnin hevur um síður svarað landsstýri- num um ynski landsstýrisins at lækka heildarveit- ingina – blokkin – 350 milliónir krónur næsta ár og yvirtaka málsøki skúla- og almannamál frá 1. januar 2002. Stjórnin er sinnað at samráðast um ætlaðu yvirtøk- urnar, og ráðharrarnir í hesum málum eru bidnir at seta seg í samband við landsstýrið um hesar samráð- ingarnar. Harafturat er stjórnin sinnað at lækka heildarveitingina, men við fyrivarnm. Tað merkir, at í høvuðsheitum gongur stjórnin ynskjum landsstýrisins á møti, men einki verður nevnt um ynski løgmans um beinleiðis samráðingar við forsætisráðharran um búskaparspurningin ella blokkin. Við øðrum orðum er líkt til, at Poul Nyrup Rasmussen ikki er sinnaður at tosa við Anfinn Kals- berg um tann meiri yvirskipaða politikkin. Líka mikið um tikið verður undir við politikki lands- stýrisins ella eið, er vanlig fatan, at sjálvandi eigur forsætismálaráðharrin at ganga einum slíkum ynski frá løgmanni á møti. Víst er stjórnin sinnað at lækka blokkin í útgangs- støði, men samráðingarnar á skúla- og almannaøki- num skulu vísa, um tað er ráðiligt at lækka blokkin so nógv, og um føroyingar veruliga eru førir fyri at átaka hesi málsøki, sum vit annars hava umsitið seinastu fjórðingsøldina meira og minni. Hetta vísir eina heldur yvirlegna áskoðan hjá donsku stjórnini, sum eisini kom til sjóndar í sam- røðuni, Útvarpið hevði við Sonju Mikkelsen, fram- søgukvinnu hjá sosialdemokratiska flokkinum í før- oyskum málum, herfyri. Tá setti hon m.a. spurnar- tekin við føroyskan skúlaskap og føroyska útbúgv- ingarskipan, hóast danir eru sigldir afturút á hesum øki samanborið við onnur lond seinastu mongu árini. Í skrivandi stund er landsstýrið ikki komið við nakr- ari almennari viðmerking, og nýggjsta skrivið hjá forsætisráðharranum kann tulkast ein og annan veg. Hóast stjórnin er sinað at fáa samráðingarnar frá hondini í ár, so tær kunnu fáa gildi frá 1. januar, ber skrivið eisini brá av, at danska stjórnin óivað bíðar eftir einum vali, sum kann broyta landsstýrissam- gonguna. Um eitt val broytir landstýrissamgonguna ella ikki, kann eisini hugsast, at stjórnin hugsar, at hví skal eitt komandi landsstýrið við øðrum flokkum verða noytt at reka ein politikk, sum grundleggjandi ósemja er um. Aftur eitt úrslit av tí blokkpolitikki í málinum um framtíðarstøðu, sum landsstýrið valdi, og sum kann elva til, at vit ikki koma langt fram á sjálvstýrisleið. DAGSINS MEINING Sosialurin Ynskini parvíst gingin á møti VIÐMERKING Hans Pauli Strøm, javnaðartingmaður Nú tann asosiali politikkur- in hjá fullveldissamgong- uni í seinastuni hevur verið fyri stórum ágangi, hevur landsstýrismaðurin í full- veldismálum hildið tað vera neyðugt sjálvur at stíga fram og verja borg. Á sín vanliga smarta máta hevur hann roynt seta ting- ini uppá pláss við greinini »Minni blokkur – men meira til almanna-, heilsu- mál, útbúgving og ment- an«. Hetta var ein ógviliga áhugaverd grein, tí hon so týðiliga avdúkaði mani- pulatiónsteknikkin hjá landsstýrismanninum í enn eini roynd at rangsnúgva veruleikan, fyri at fáa tað sum vendir niður at venda upp. Tíbetur kenna flestøll tann nakna veruleikan um støðuna á almanna- og heilsuøkinum, so greinin man meira skaða trúvirðið hjá landsstýrismanninum enn sannføra fólkið um tann framúrskarandi al- manna- og heilsupolitikkin hjá fullveldissamgonguni. Kritikkin av almanna- og heilsupolitikkinum hjá samgonguni kallar hann »ósannindir«, »rætt og slætt ósatt«, »óetiskt« og »ótespilig propaganda«. Landsstýrismaðurin roynir so at prógva, at »støðan er júst øvugt« av tí sum kritikkurin sigur. M.a. við at samanbera hvussu nógv varð brúkt av fíggjar- lógini til almanna- og heilsumál, útbúgving og mentan í 1990 og 2001, fær landsstýrismaðurin tað til, at ongantíð hevur meira verið brúkt til hesi endamál enn nú. Ja, hann svingar seg enntá upp í ørandi hæddir og proklamerar, at »talan er um eina sanna kollvelting í raðfestingu- num á fíggjarlógini«! Men hvussu er nú vorð- ið? Tað nyttar jú ikki at samanbera krónuupphædd- ina á ein fíggjarlógarjáttan í 1990 við 2001, uttan eisini at samanbera við príshækk- ingina ella inflatiónina í sama tíðarskeiði. Tí mugu vit taka gongdina í prístali- num við, og tað er gjørt í talvuni niðanfyri. (Talva 1) Príshækkingin ella infla- tiónin hevur sostatt verið upp á 49% í hesum tíðar- skeiði, men játtanin til al- manna- og heilsumál, út- búgving og mentan hevur ikki fylgt við og er bara økt við 26%. Tí er játtanin til almanna- og heilsumál, út- búgving og mentan í veru- leikanum minkað munandi í virði frá 1990 til 2001, og hon skuldi verið 400 mió. kr. størri í dag, fyri at kunna verið á sama støði sum í 1990 (2514 mió.kr. ístaðin fyri 2126). Vit kunnu eisini saman- bera játtanina til almanna- og heilsumál, útbúgving og mentan við búskaparvøkst- urin í føroyska samfelag- num frá 1990 til 2001, og har brúka tølini fyri útflutn- ingin og bruttotjóðarúrtøk- una: (Talva 2) Her sæðst, at taka vit hædd fyri inflatiónini, so er støddin á búskapinum, t.d. máld sum BTÚ, eru vit nú- stani komin á støðið sum var í 1990. Men enn er játt- anin til almanna- og heilsu- mál, útbúgving og mentan langt ífrá komin so langt. Nú veit eg fullvæl, at av tí at ávísur ivi kann vera um okkara gamla prístal, og at tað er óvist um veruliga in- flatiónin hevur verið nakað minni ella størri enn prís- talið vísir. Tað er tó lítil ivi um, at tey 26%, sum játtan- in er økt hesi árini, ikki er nóg mikið fyri at viga upp ímóti teirri virðisminking, sum verið hevur. Tað sum tó veruliga hev- ur týdning fyri landsins borgarar, um vit skulu meta um játtanin er nøkt- andi, er spurningurin um hvussu langt játtanin røkk- ur til tann staðfesta tørvin í samfelagnum. Hetta skal eg venda aftur til í eini seinni grein. Almanna- og heilsumál, útbúgving og mentan fáa minni í dag enn í 1990 Játtanin er minkað í virðið frá 1990 til 2001 1990 2001 %-vøkstur Prístalið 132,5 197,5 49 Játtan til almanna- og heilsumál, útbúgving og mentan 1686 2126 26 Um játtanin skuldi havt sama virði í 2001 sum í 1990 1686 2514 49 Fíggjarlógarjáttanin samanborin við búskaparvøksturin, mió. kr. í ársins virði 1990 2001 %-vøkstur Útflutningurin 2609 3892 49 Bruttotjóðarúrtøkan 6197 8918 44 Almanna- og heilsumál, útbúgving og mentan 1686 2126 26 Brævið frá Poul Nyrup Rasmussen er ein viðurkenning av, at stjórnin góðkennir ætlan landsstýrissins, sigur løgmaður SJÁLVSTÝRISMÁLIÐ John Johannessen/ Eirikur Lindenskov – Eg eri sera fegin um brævið frá Poul Nyrup Rasmussen, sigur Anfinn Kallsberg, løgmaður, sum í morgun fekk svarið frá for- sætismálaráðharranum upp á seinasta útspælið frá landsstýrinum, sum var brævið, ið varð sent for- sætismálaráðharranum 31. mai. (Meira um svarið hjá Poul Nyrup Rasmussen er at lesa á síðu 4). Anfinn Kallsberg tulkar svarið frá Poul Nyrup Ras- mussen soleiðis, sum at stjórnin nú viðurkennir ætlanirnar hjá landsstýrin- um í fullveldisgongdini. – Hetta er eitt postivt bræv og ein aksept av gongdini, sigur løgmaður. Løgmaður heldur tí, at tað er í fínasta lagi, at sam- ráðast nú skal beinleiðis við donsku ráðharrarnar, sum hava ábyrgdina av málsøkjunum. Í sambandi við, at stjórnin vil treyta sær, at útrokningarnar hjá landsstýrinum eru rættar, tá tosað verður um at lækka blokkin, heldur løgmaður tað eisini vera náttúrligt. – Hetta er sjálvandi nak- að, vit fara at samskifta um. Sjálvandi kann eisini tað henda, at útrokningarnar fara at vísa eitt annað tal, enn tær 356 milliónirnar, sum vit hava roknað út, at blokkstuðulin skal lækka, sigur løgmaður, sum tó heldur, at tað verður ikki langt av leið. – Vit hava okkara grund- gevingar, og nú fara vit saman við donsku ráð- harrunum at hyggja upp á hetta og finna eina semju um, hvat tað er, sum blokk- stuðulin í framtíðini skal fevna um, sigur løgmaður. TÍÐINDASKRIV Fíggjarmálastýrið Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum hækkar nú stuðulin til ferðing á landi millum heimstað og arbeiðspláss úr 9 oyru upp í 37 oyru fyri hvønn kilomet- ur oman fyri 48 kilometrar. Stuðulin til ferðing við Suðuroyarfarleiðini hækkar úr 5 krónum upp í 15 krón- ur fyri hvønn túr. Hækking- in er galdandi frá 1. januar í ár. Ferðastuðulin fyri koyring millum heimstað og arbeiðs- pláss hækkar úr 9 oyru upp í 37 oyru fyri hvønn koyrdan kilometur omanfyri 48 kilometrar. Stuðulin til ferðaútreiðslur hevur higartil verið 37 oyru fyri hvønn kilometur, um koyringin var millum 15 og 48 kilometrar, meðan stuðulin fyri ferðing omanfyri 48 kilometrar hevur verið 9 oyru. Markið upp á 48 kilometrar verður nú tikið av soleiðis, at stuðulin er tann sami fyri allar koyrdar kilometrar oman fyri 15 kilometrar. Stuðulin til sjóvegis ferð- ing hevur higartil verið 5 krónur um dagin fyri allar farleiðir. Men Suðuroyar- farleiðin er dýrari enn aðrar sjóvegis farleiðir, og tí hev- ur landsstýrismaðurin í fíggjarmálum gjørt av at hækka hesa upphæddina. Stuðulin til sjóvegis ferðing fæst, óansæð um man ferð- ast hvønn dag ella um man ferðast frá arbeiðsplássin- um fyrst í vikuni og heim aftur seinast í vikuni. Løgtingið samtykti 22. mars í ár broytingar í løg- tingslóg nr. 93 frá 6. juni 1997 um stuðul til ferðaút- reiðslur, og broytingarnar gera tað møguligt nú at broyta stuðulsupphæddir- nar. Hesar hava higartil ver- ið ásettar við kunngerð nr. 96 frá 16 juni 2000 frá Fíggjarmálastýrinum um stuðul til ferðaútreiðslur og útreiðslur til dupult húsar- hald. Tær nýggju upp- hæddirnar verða ásettar í eini nýggjari kunngerð, sum verður kunngjørd í Kunngerðarblaðnum í komandi viku. Fríggjadagin fór ein 20 fót bingja við 25 rúmmetrum av klæð- um frá Reyða Krossi Føroya av landinum Reyða Kross Føroya Súni Vinther, formaður Reyði Krossur Føroya sendi fríggjadagin eina 20 fót bingju av góðum og brúktum klæðum við skipi hjá Skipafelagnum Føroy- ar. 6 – 8 kvinnur, sum í vetur hava savna inn klæðir fyri Reyða Kross Føroya end- aðu vetrararbeiði fyri at halda summafrí – sam- stundis kundi mannliga hjálpin í felagnum stappa umleið 25 rúmmetur af góðum klæðum í bingju, sum nú fer til ein innsavn- ingarmiðdepil hjá Dansk Røde Kors. Klæðini eru komin úr øll- um Føroyum, tó mest úr Vági og Havn. Klæðini eru øll eftirhugd og pakkað til kyn og stødd- ir. Tað eru rættiliga góð klæði, ið eru send víðari. Klæði, ið ikki eru rein ella við løsti á, verða ikki send av landinum. Í innsavningarmiðdepli- num verða klæðini flokkað einaferð afturat til heit og køld øki. Síðan verða tey pakkað nøkulunda, sum vit plagdu at pakka saltfisk, í hessian- posa uttan á plastposa sum viga 25 kg hvør. Tá kunnu klæðini kastast úr tokvogn- um, tyrlum o.s.v. og flytast víðari, sjálvt eingi flutn- ingsfør uttan trillubørður, ásin o. l. eru at taka til. Reyði Krossur Føroya takkar øllum gevarum og hjálparum, og ikki minst Skipafelagnum Føroyar, sum í meira enn 50 ár hevur flutt klæðir o. a. úr Føroy- um til neyðstødd runt um í heiminum – í 1947 fluttu teir saltfisk til Grikkaland, um hetta kann lesast í minnisritinum Reyði Krossur Føroya 1926 – 2001. REYNI SERVICE Opið: Mán.-frí. 8.00-17.00 Vegurin Langi -188 Hoyvík - Tel. 313040 -Góðir brúktir frá REYNI SERVICE TOYOTA COROLLA 1,3 TERRA L/B Skrás.: 30-09-98 Km.: 52.000 Prísur: 109.600,- Garanti** TOYOTA CAMRY 2,2 XL AUTOMATIK Skrás.: 07-10-92 Km.: 193.000 Prísur: 72.600,- Garanti* Sýnaður 03-00 Sosialurin - 311820 * Brúktir bilar yvir 75.000 kr. verða seldir við BRÚKT BILA VÁTTAN ** TOYOTA bilar hava 3 ára garanti frá fyrsta skrásetingar dato. STØKK INN Á GÓLVIÐ TOYOTA CARINA 1,6 L/B Skrás.: 28-03-89 Km.: 165.000 Prísur: 48.600,- Garanti* FIAT BRAVO 1,4 GT Skrás.: 07-07-99 Km.: 18.000 Prísur: 118.600,- Garanti* FORD ESCORT 1,8 DIESEL Skrás.: 08-03-94 Km.: 158.000 Prísur: 54.600,- Sýnaður 06-00 VØRUVOGNAR Sýnaður 04-00 TOYOTA CARINA E 1,6 GXI L/B Skrás.: 09-11-95 Km.: 87.000 Prísur: 103.600,- Garanti* HONDA CIVIC 1,4 Skrás.: 13-11-98 Km.: 32.000 Prísur: 97.600,- Garanti* TOYOTA CARINA E 1,6 L/B Skrás.: 12-10-95 Km.: 48.000 Prísur: 106.600,- Garanti* Sýnaður 03-01 MAZDA 626 1,8 i SEDAN Skrás.: 10-06-96 Km.: 73.000 Prísur: 89.600,- Garanti* FORD ESCORT 1,8 TURBO DIESEL Skrás.: 04-08-97 Km.: 40.000 Prísur: 107.600,- Garanti* TOYOTA CARINA E 1,6 SEDAN Skrás.: 29-03-95 Km.: 107.000 Prísur: 98.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,6 XL Skrás.: 10-07-91 Km.: 143.000 Prísur: 45.600,- Sýnaður 02-00 TOYOTA CARINA 1,6 XL Skrás.: 10-07-89 Km.: Prísur: 42.600,- TOYOTA CARINA 1,6 GL SEDAN Skrás.: 09-05-90 Km.: 177.000 Prísur: 48.600,- TOYOTA COROLLA 1,3 TERRA L/B Skrás.: 21-11-97 Km.: 65.000 Prísur: 105.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,3 XLI Skrás.: 09-10-95 Km.: 173.000 Prísur: 58.600,- MAZDA 323 2,0 DIESEL 3 HURÐAR Skrás.: 01-10-98 Km.: 35.000 Prísur: 110.600,- Garanti* MITSUBISHI PAJERO 2,5 VAN Skrás.: 14-11-97 Km.: 47.000 Prísur: 149.000,- Garanti* TOYOTA COROLLA 2,0 DIESEL Skrás.: 12-08-97 Km.: 170.000 Prísur: 105.600,- Garanti* TOYOTA COROLLA 1,6 TERRA H/B Skrás.: 15-03-99 Km.: 45.000 Prísur: 107.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,3 H/B 5 HURÐAR Skrás.: 31-07-97 Km.: 81.000 Prísur: 87.600,- Garanti* TOYOTA COROLLA TERRA 1,3 H/B Skrás.: 20-04-99 Km.: 14.000 Prísur: 114.600,- Garanti** TOYOTA CAMRY 2,0 XLI AUTOMATIK Skrás.: 23-06-88 Km.: 170.000 Prísur: 39.600,- Sýnaður 03-01 TOYOTA COROLLA 1,6 AUTOM. GEAR Skrás.: 22-04-99 Km.: 21.000 Prísur: 128.600,- Garanti** Løgmaður er fegin Løgmaður heldur, at brævið frá Poul Nyrup Rasmussen vísir, at stjórnin viðurkennir fullveldisgongdina hjá landsstýrinum Full bingja av klæðum frá Reyða Krossi Stuðulin til ferðaútreiðslur hækkar C M Y K 9 8