mánadagur 28. apríl 2008síða 28

28 tíðindi Nr. 80 - 28. apríl 2008 - Niðurlagingin av ríkis­veit­ingini var ein s­keiv avgerð, og het­t­a s­æs­t­ eis­ini aft­ur í, at­ vit­ ongan fólka- vøks­t­ur hava. Het­t­a kem­s­t­ s­jálvandi av, at­ vit­ enn ikki hava t­ær vælferðart­ænas­t­ur, s­um­ eit­t­ nú Danm­ark hevur. Eingin s­t­ruk- t­urbroyt­ing er gjørd fyri at­ viga upp ím­ót­i m­inkingini í innt­økus­íðuni, ei heldur eru nýggir vinnum­øguleikar s­kapt­ir, s­um­ hava giv- ið okkum­ neyðugu innt­økuøkingina, s­egði Kaj Leo Johannes­en, form­að- ur Sam­bands­floks­ins­, á lands­fundi leygar- dagin Landsfundur Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Meðan tey formellu viður­ skiftini við roknskapi, upp­ skotum og vali vóru á skrán­ ni á landsfundi Sambands­ floksins fríggjakvøldið, byrjaðu politisku framløgur­ nar við uppleggu til kjak ikki fyrr enn leygarmorgun­ in, tá floksformaðurin, Kaj Leo Johannesen, legði fyri. Hann byrjaði við at takka øllum, sum um dagarnar og gjøgnum árini á ymiskan hátt gera eitt gott arbeiði fyri flokkin. ­ Jú, meira vit standa sam­ an um floksins politikk og hugsjónir, eru úti við tí góða og konstruktiva orði­ num, duga at fáa tað besta fram í hvørjum einstøkum av okkum ­ tess lættari verð­ ur at rógva, bæði í ódn og í logn. Kaj Leo segði, at tað eru floksins hugsjónir og floks­ ins politikkur, sum saman­ sjóvar sambandsfólk í eina eind, og tað er hesi eind, sum Føroyar fáa brúk fyri innan stutta tíð, legði hann aftrat. ­ Vit skulu halda fokus á tað, vit gera gott og rætt og gera tað enn betri. Sjálvandi skulu vit eisini gera broyt­ ingar, sum eru neyðugar fyri at røkja Sambandsfloks­ ins og harvið føroysk áhuga­ mál í øllum lívsins viður­ skiftum. Vit skulu gerast betri til at tosa við hvønn annan ­ og ikki um hvønn annan. Floksformaðurin nevndi eisini fólkatingsvalið í nov­ ember og løgtingsvalið í januar, og hann nýtti eisini høvi at takka øllum, sum høvdu tikið tøk og stuðlað. ­ Vit høvdu eina fram­ gongd á fólkatingsvalinum upp á 2,1% og vunnu okk­ um umboðið á fólkatingi aftur. Á løgtingsvalinum høvdu vit eina afturgongd upp á 2,7%, men varðveittu kortini talið av umboðum. Kaj Leo ynskti Edmundi Joensen tillukku við fólka­ tingsvalinum, eins og Rósu Samuelsen, Magna Laksá­ foss og Bjørn Kalsø við løg­ tingsvalinum. Hann takkaði eisini Olavi Enomoto og Marjusi Dam, sum ikki nád­ du um gáttina á løgtingsval­ inum hesaferð. ­ Men tað søguliga er hent, at hetta er fyrstu ferð síðan 1906, at Sambands­ flokkurin í hesi tingsetuni hevur havt tvey umboð fyri Vágar á løgtingi, Rósu Sam­ uelsen og Marjus Dam, tá hann hevur havt sæti á tingi fyri Edmund Joensen, sum hevur verið á fólkatingi. Haltandi gongulag Í røðu síni segði Kaj Leo seg ikki vænta, at henda samgongan fer at sita lein­ gi. ­ Vit í Sambandsflokki­ num skulu ikki venja okk­ um við leiklutin sum størsti andstøðuflokkur. Tað eru longu tekin í sól og mána um, at andstøðuleikluturin hjá okkum ikki verður so drúgvur. Hann segði, at tað mest ítøkiliga, sum henda sam­ gongan higartil hevur borð­ reitt við, er parkering av fleiri stórmálum og øking av skattum og avgjøldum. ­ Stev hava vit ikki sæð nakað til hjá samgonguni, men heldur eitt haltandi gongulag. Hóttanir frá sekst­ anda og seytjanda sam­ gonguliminum hava gjørt, at vit í dag hava eitt lands­ stýri, sum eingin kann hava álit á. Har er eingin sam­ gongusemja, men heldur tann bera neyðsemja. Hann segði, at samgongu­ skútan, sum er á veg til fiskiskap, hevur lagt seg 45 stig, og trupulleikin er, at hvørki skipari ella teir í maskinuni megna at rætta skipið upp. ­ Í staðin fyri at venda skipinum og seta fulla ferð á maskinuna, hevur sam­ gongan og harvið skiparin – av ókendum orsøkum – valt at lata skipið liggja við síðuni til, uttan nakran man­ øvruførleika. Politiskur sjó­ verkur er farin at gera um seg og avmarkar arbeiðsevn­ ini hjá manningini. At sígg­ ja til er bara ein vakt umborð, og tað er hunda­ vaktin, segði Kaj Leo, sum eisini helt fyri, at tað einas­ ta, sum semja er um í sam­ gonguni, er at seta eina nevnd at hækka skattir og avgjøld í Føroyum. Hetta helt hann vera skila­ leyst og eitt beinleiðis álop á føroyska vælferðarsamfe­ lagið. Dýrari og truplari ­ Nú hava vit so fingið stað­ fest í fíggjarlógini fyri 2008, at tað verður munandi dýrari at liva og virka í Før­ oyum. Fara vit til handils, kenna vit príshækkingarnar á egnum kroppi hvønn dag. Tað verður minni og minni hugaligt at fylla neyðsynjar­ vørur í beriposan, tá vit hava keypt fyri ein hundrað­ krónuseðil. Hann legði aftrat, at tað næstan er komið so langt, at fólk ikki longur hava brúk fyri beriposanum, tí vøran fyri ein hundrað­ krónuseðil er ov lítil í vavi. ­ Eitt ítøkiligt hugskot kundi verið at tikið MVG av heilsugóðum matvørum, soleiðis sum vit síggja tað í øðrum evropeiskum lond­ um. Kaj Leo segði, at oljan nú er so dýr, at hon er ein bein­ leiðis hóttan ímóti okkara búskapi og vinnulívi. ­ Taka vit fiskiflotan, eru djúpvatnstrolarar, partrolar­ ar og línuskip sera hart rakt av hækkandi oljuprísum. Sama er galdandi fyri tað vanliga húsarhaldið, sum fær alsamt fleiri útreiðslur, meðan inntøkurnar ikki vek­ sa. Familjur, sum fyri stutt­ um hava sett búgv, standa fremst fyri, tá høgur olju­ prísir og rentuhækkingar gera tað enn meira trupult at fáa endarnar at røkka. Hann helt, at niðurlagingin av ríkisveitingini var ein skeiv avgerð, og hetta sæst eisini aftur í, at vit ongan fólkavøkstur hava. ­ Hetta kemst sjálvandi av, at vit enn ikki hava tær vælferðartænastur, sum eitt nú Danmark hevur. Eingin strukturbroyting er gjørd fyri at viga upp ímóti mink­ ingini í inntøkusíðuni, ei heldur eru nýggir vinnumø­ guleikar skaptir, sum hava givið okkum neyðugu inn­ tøkuøkingina. Formaður Sambandsfloks­ ins helt fyri, at alt ov lítið er í lønarposanum, og tað eru ikki hissini avbjóðingar, ið standa fyri framman, tá nýggir sáttmálar skulu ger­ ast við eitt nú lærarar, peda­ gogar og sjúkrarøktarfrøðin­ gar. ­ Í Danmark eru starvsfólk innan vælferðarøkið ikki nøgd við eina lønarhækking Hægri skattir og avgjøld er á­lop á­ vælferð- arsam­felagið - Vit skulu ikki góðtaka, at skattir og avgjøld verða hækkað, tí familjurnar hava meiri enn nóg mikið við at fáa endarnar at røkka, segði Kaj Leo Johannesen á landsfundi Sambandsfloksins leygardagin Mynd: Vilmund Jacobsen Drúgvar niðurstøður Vanligt er, tá politiskir flokkar halda landsfund ella floksting, at samtyktir ella niðurstøður verða skrivaðar, sum síðan verða lisnar upp fyri fundarfólkinum, áðrenn farið verður heim. Soleiðis var eisini á landsfundi Sambandsfloksins, sum varð hildin í vikuskiftinum. Landsfundurin samdist um niðurstøður í fimm høvuðspunktum, og í fyrsta punktið í samtyktini var, at bleytu virðini eiga at verða raðfest hægri enn asfalt og betong, sum tikið verður til í niðurstøðuni. Hetta merkir, sigur landsfundurin, at 1) Vælferðin hjá øllum í Føroyum skal tryggjast millum annað við góðari røkt av ríkisfelagsskapinum, 2) Bíðitíðin fyri at fáa viðgerð á sjúkrahúsi skal styttast niður í tveir mánaðir, 3) Sálarliga sjúk og menningartarnað skulu hava ein gevandi og mennandi gerandisdag, 4) Trivnaður, livikor, útbúgving og mentan skulu raðfestast høgt, 5) Undirskotið uppá umleið 2.000 kvinnur í Føroyum skal minkast við at geva teimum somu tilboð, sum tær hava í hinum partinum av ríkisfelagsskapinum.