fríggjadagur 2. mai 2008síða 3

Nr. 83 - 2. mai 2008 3 manni í fiskivinnu-og til- feingismálum, sum hevur sagt, at vinnan skal hava bestu karmar at virka undir. Ov lítil kapping Formaðurin í Ráfiskaselj­ar- unum, Jóhannus Olsen, sum eisini er reiðari og skipaeigari, sigur, at í løtuni hevði tað verið ein hj­álp, um avmarkingin við teim- um 25% varð tikin burtur. Hann heldur, at skip og bátar eiga at hava so góðar møguleikar at sleppa av við fiskin sum gj­ørligt. - Eru prísirnir betri á marknaðinum uttan fyri Før- oyar, eiga vit at kunna fara eftir teimum. Jóhannus viðgongur, at føroysku fiskavirkini hava verið ófør at bj­óða upp á fisk av landgrunninum, men hann ásannar eisini, at í seinastuni hava virkini havt trupulleikar við at tikið undan, sum hann tekur til. - Av ymiskum orsøkum hava vikini ikki havt so góða keypiorku í seinastuni, sum tey helst skuldu havt, og tí hava tey heldur ikki havt somu møguleikar at bj­óða á fiskamarknaðinum. Hann sigur, at úrslitið, vit hava sæð í seinastuni, er, at kappingin um ráfiskin hev- ur verið ov lítil, og hetta hevur so aftur gingið út yvir fiskaprísirnar – øvuta veg- in. Viðurskiftini broytt Jóhannus Olsen sigur, at orsøkin til, at tey 25%, sum skipini kunnu landa uttan- lands, ikki hava verið so nógv frammi í almenna kj­akinum, er, at virkini sum heild hava klárað seg væl í kappingini um fiskin á marknaðinum. - Vit hava kunnað fingið tann prís fyri fiskin í Før- oyum, sum vit hava havt brúk fyri. Virkini hava klár- að seg væl í kappingini, men soleiðis hevur ikki ver- ið í seinastuni. Hann ásannar, at soleiðis, sum keypiorkan og prísirnir hava verið á føroyska fiska- marknaðinum í seinastuni, hevur avmarkingin í søluni uttanlands verið ein trupul- leiki. - Vit kunnu ikki fara fleiri túrar í slag av landinum við fiskinum, tí tá koma vit beinanvegin undir loftið við teimum 25%. Jóhannus Olsen sigur, at tað eru skipabólkar, sum í seinastuni hava havt brúk fyri at farið av landinum, nú stórur partur av føroysku fiskavirkj­unum hava verið í aldudali og hava havt torført við at fáa raksturin at hanga saman. Av landinum Vit spurdu eisini Jóhannus Olsen, um vandi ikki er fyri, at allur ráfiskurin av landgrunninum fer av land- inum, um avmarkingarnar verða avtiknar. - Nei, tað halda vit ikki. Vit vilj­a sleppa at selj­a fiskin, har vit fáa besta prísin fyri hann, og tað hevur – sum eg segði – ver- ið gleðiligt at sæð, at før- oysku virkini hava staðið seg væl í kappingini og enn- tá hava havt besta prísin. Hann sigur, at føroysku virkini hava verið rættiliga dugnalig at bj­óða upp á fiskin, men skip og bátar mugu hava møguleikan – um prísirnir eru betri uttan- lands – at fara av landinum við einum størri parti av fiskinum enn teimum 25%. - Nú eftirspurningurin í Føroyum er minkaður, er hetta ikki minst umráðandi í løtuni, sigur Jóhannus Olsen, reiðari og formaður í Ráfiskaselj­arafelagnum. Í blaðnum mánadagin fara vit at hava eina viðmerk- ing frá Ráfiskaselj­arafelag- num um úttalilsini hj­á for- manninum í Ráfiskakeyp- arafelagnum. - Keypiorkan hjá fleiri virkjum hevur verið lítil, og tí hevur eftirspurningurin eftir ráfiski eisini verið ov lítil, siga ráfiskaseljarar Mynd: Vilmund Jacobsen Danskir fiskimenn eru í dag so foku­ seraðir um gott arbeiðsumhvørvi, at hetta nú eisini sæst aftur í hagtølum ­ við nógv færri álvars­ ligum vanlukkum umborð á skipum og bátum Fiskimenn Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Danska Sj­óferðslustýrið er komið við tølum fyri 2007 sum vísa, at einans 14 álv- arsamar arbeiðsvanlukkur hendu umborð á donskum skipum og bátum í 2007. Við øðrum orðum merkir hetta, at bert tríggir av hvørj­um 1000 fiskimonnum verða raktir av arbeiðsvan- lukkum í eitt ár. Hetta tal er nógv minni enn tølini fyri sigling í aðr- ari vinnu enn fiskivinnuni. Taka vit skip niðanfyri 3.000 tons, vísa tølini, at í miðal 9,9 av hvørj­um 1000 siglandi eru fyri skaðum og við skipum, sum eru størri enn 3.000 tons, er talið 6,7 í miðal fyri hvørj­i 1000 sj­ófólk. Ein av teimum, sum fylg- ir væl við, hvussu gongur á hesum øki í fiskivinnuni, er Mogens Nielsen, stj­óri í Fiskeriets Arbej­dsmilj­øråd, og hann ber fiskimonnum stórt rós. - Fiskimenn taka trygdina í stórum álvara, og tað eru ikki onnur enn fiskimenninir sj­álvir, sum taka sær av trygdini umborð á fiski- skipunum, sigur hann. Tølini yvir arbeiðsvan- lukkur umborð á fiskiskip- um eru fallin í stórum stig- um seinastu fýra árini.. Í 2001 og 2002 var talið av álvarsligum arbeiðsvan- lukkum umborð á fiskiskip- um 53. Í 2003 minkaði tað niður í 46, og í 2004 var talið 30. Í 2005 vóru danir niðri á 27 arbeiðsvanlukkum fyri hvørj­ar 1000 fiskimenn – og í 2006 var talið 24. Metstóra minkingin var í 2007, tá talið av álvarsligum arbeiðsvanlukkum umborð á donskum fiskiskipum bert var 14. Mogens Nielsen er sann- førdur um, at ein orsøk til minkingina er trygdar- skeiðið, sum tekur tríggj­ar vikur, sum yngra ættarliðið tekur, áðrenn lagt verður út á hav. Fiskimenn meira bevístir um trygd Fiskimenn eru vorðnir meira bevístir um trygd á sjónum Mynd: Rógvi K. Mouritsen