mánadagur 5. mai 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 84 - 5. mai 2008 Bæði Føroya Arbeið­ arafelag og Havnar Arbeiðsmannafelag eru so misnøgd við ætlanina hjá samgonguni um at fáa útlendingar til Føroya at arbeiða, at stórur vandi er fyri, at alt landið verður lagt lamið av verkfalli Útlendingamál Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er at taka sjálvt til­ verugrundarlagið undan fakfeløgunum og tað var altso tað síðsta, vit væntaðu frá eini samgongu við Javn aðarflokkinum,Tjóðveldin um og Miðflokkinum, sum allir tríggir eru tríggir flokk­ ar, ið kappast um at kalla seg fyri sosialar. Bæði Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeið­ arafelag og Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðs­ mannafelag, eru í øðini inn á ætlanina hjá samgonguni at gera tað lættari at fáa út­ lendska arbeiðsmegi henda­ vegin at arbeiða. ­ Hetta uppskotið, sum landsstýrið nú hevur lagt fyri Løgtingið, fer fullkomi­ liga at máa grundarlagið undan fakfeløgunum og tað kunnu vit undir ongum umstøðum góðtaka, eru tey bæði samd um. Tey bæði siga, at hetta er so álvarsligt fyri fakfeløgini, at tað er stórur vandi fyri, at tey enntá fara í verkfall fyri at steðga ætlanini. ­ Eg sigi fyri meg, at fái eg undirtøku frá mínum limum til at leggja arbeiðið niður orsakað av hesum uppskotinum hjá samgong­ uni, so er stórur vandi fyri at tað verður arbeiðssteðgur, so alvorligt er hetta, sigur formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag. ­ Eg eri púra samd, sigur forkvinnan í Føroya Arbeið­ arafelag. Føroyingar skumpast til viks Tað hevur verið ein tungur burður at finna semju um eina lóg, sum ger tað smid­ ligari at fáa útlendska ar­ beiðsmegi til Føroyar. Tað er onki dulsmál, at ein orsøk til tað er, at arbeið­ arafeløgini hava verið ógvu­ liga ivingarsom og tað hev­ ur verið ein orsøk til, at tað hevur gingið so striltið at fáa semju um eina ætlan. ­ Arbeiðarafeløgini hava havt fund við Landsstýrið, har vit hava lagt okkara krøv fram. ­ Eftir uppskotinum, sum nú skal til viðgerðar í Løg­ tinginum týsdagin, verður tað eitt krav, at útlendingar, sum koma hendavegin at arbeiða, skulu hava trygd fyri minst 30 tíma arbeiðs­ viku. Helena Dam á Neystabø segði, at einasta krav, hon ikki kundi geva tilsøgn um at ganga okkum á møti í, er at føroyingar skuldu fáa somu trygd, sigur Ingeborg Vinther. ­ Men veruleikin er, at ongi av okkara krøvum eru gingin á møti, siga Ingeborg Vinther og Hans Joensen. Tað, sum arbeiðarafeløg­ ini hava kravt, er, at tað skal bera til at fylgja við í, at útlendingarnir veruliga fáa tey rættindi, tey eiga eftir føroyskum sáttmálum fyri at tryggja, at teir ikki ar­ beiða fyri undirløn og so­ statt skumpa føroyska arbeiðsmegi til viks. Men teir báðir fakfelags­ leiðararnir siga, at hvørki arbeiðsgevarar ella sam­ gonga vilja veita trygd fyri at fakfeløgini kunnu fáa nakað sum helst eftirlit við, at útlendingar ikki koma at arbeiða fyri eina løn, sum er undir føroyska sáttmála­ løn. Tað skuldi gerast við, at eftirløn og onnur umsiting­ argjøld, sum eru prosent­ gjøld av lønini, skulu gjald­ ast ígjøgnum fakfeløgini. ­ Tað sigur seg sjálvt, at tað kann ein skrivstova í Havn ikki klára at hava eitt effektivt eftirlit við. Samstundis hava fakfeløg­ ini kravt at fáa sæti í eini nevnd, sum skal viðgerða umsóknir um arbeiðsloyvi og sum skal taka støðu til, nær arbeiðsloysið fer upp um markið, sum ger, at tað verður stongt fyri útlending­ um. ­ Vit hava eisini kravt, at arbeiðsmarknaðurin ikki skal liggja opin, so at út­ lendingar floyma inn yvir landið, hóast arbeiðsloysið er. ­ Væl stendur í uppskoti­ num, at tá ið arbeiðsloysið fer upp um 3,5%, so verður stongt fyri útlendingum. Men hetta er bara upp á kvamsvís, tí í Útvarpinum fríggjakvøldið váttaði Helena Dam á Neystabø, at hetta merkti ikki, at útlend­ ingar, sum eru komnir til Føroya, skulu av aftur land­ inum. ­ Vit krevja eisini, at teir útlendingar, sum koma hig­ ar at arbeiða, skulu hava frítt at melda seg í føroysk fakfeløg, men tað verður mótarbeitt við hond og fót. Fáa undirløn longu nú Bæði Hans Joensen og Ingeborg Vinther staðfesta, at tey hava dømi um, at út­ lendingar arbeiða fyri undir­ løn í Føroyum. ­ Vit hava dømi um út­ lendingar, sum arbeiða langt út á kvøldið uttan at fáa eitt oyra í yvirtíð. ­ Vit hava eisini dømi um, at arbeiðsgevarar, sjálvir lívstryggjað útlendingar, sum teir fáa hendavegin at arbeiða. Av tí sama verða teir ikki limir í fakfeløg og fáa heldur ikki eitt oyra í eftirløn og sostatt arbeiða teir fyri undirløn. ­ Og tá ið teir so kravdu sáttmálaløn, vórðu teir bara tveittir av landinum aftur. ­ Bæði Ingeborg Vinther og Hans Joensen eru púra sannførd um, at tað, sum alt hetta snýr seg um, er at vit skulu fáa bíliga, útlendska arbeiðsmegi til Føroyar at arbeiða fyri undirløn og við ongari trygd, siga Hans Joensen og Ingeborg Vinth­ er. Tey ásanna, at tað er ábyrgdarleyst at forða fyri útlendskari arbeiðsmegi, tá ið brúk er fyri tí. ­ Men tað, sum nú fer fram, er rætt og slætt so grovur ágangur ímóti fakfe­ løgunum, at tað kunnu vit ikki góðtaka. Og besti mátin at vísa tað upp á, er at siga bums nei og fara í verkfall, fáa vit ikki okkara sjónarmið ígjøg­ num og fái eg stuðul til at gera tað, er tað ógvuliga sannlíkt, at tað verður end­ in. ­ Eitt er vist, at hetta er so álvarsligt, at stendur øll arbeiðarafjøldin í landinum, og onnur fakfeløg við, øksl við øksl í hesum máli, eru vit liðug sum fakfeløg, sigur Hans Joensen. Og Ingeborg Vinther er púra sannførd um, at hetta fer at kosta túsundtals føroy­ ingum arbeiði, bæði verka­ fólki, handverkarum, fiski­ monnum og øllum øðrum. Hon skilir ikki, hví slús­ urnar skulu latast upp fyri útlendingum hóast tað longu nú gongur sjón fyri søgn, at arbeiðið er farið at minkað í fiskivinnuni. - Fær samgongan sín vilja ígjøgnum er stórur vandi fyri, at hetta verður avleiðingin. Bæði Hans Joensen í Havnar Arbeiðsmannafelag og Ingeborg Vinther í Føroya Arbeiðarafelag, eru so misnøgd við samgonguna, at tey kunnu føla seg noydd til at fara í verkfall Aftur í føroyskan skúla í Århus Í farnu viku fóru tey aftur í føroyska barnaskúlanum í Áarstovu í Århus. Øll børn og ung í skúlaaldri eru vælkomin og tað er ongin treyt at vera limur í Føroyingafelagnum. Í skúlanum sleppa børn og ung at vera saman við øðrum børnum og ungum, sum hava tilknýti til Føroyar. Tey læra at tosa, lesa og skriva føroyskt og harafturat spæla tey spøl, syngja, fortelja søgur og mangt annað. Í døgverðatímanum býðst høvi at eta matpakka. Føroyskur barnaskúli er hesar leygardagar fram til summarfrítíðina: 10/5, 24/5 og 7/6. Nógv ljós og ýl, men ongin skaði Tíðliga fríggjamorguni vóru tað nógv sum varnaðust, at tað vóru óvanliga nógv neyðsendarakfør í sving í Havnini. Nógv blunkandi ljós og nógvar sirenur vóru at hýra frá klokkan átta til tíggju fríggjamorgunin, so nógv óttaðust stórskaða. Men tað var tað tíbetur ikki. Talan var um manningar á sjúkrabilum, sum vóru til venjingar í neyðsendarkoyring og tí sá tað so ógvusligt út Álvarsligur vandi fyri verkfalli um alt landið