mánadagur 5. mai 2008síða 31

Nr. 84 - 5. mai 2008 31 tíðindi - Tað er ótrúligt, at eitt nútímans samfelag sum tað føroyska góðtekur óskipaði viðurskifti umborð á okkara fiskiskipum. Onkus- vegna verður hildið, at arbeiðsumhvørvi á sjónum er nakað, man ikki tosar um. Hetta er ein gamaldags tankagongd, og her er neyðugt við ný­hugs- an, sigur Pál Weihe, leiðari á deildini fyri arbeiðs-og almanna- heilsu Arbeiðsumhvørvi Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Jón Brian Hvidtfeldt/Rás 2 Pál Weihe var millum lut­ tak­ararnar á altjóða evnis­ deg­num í Norðurlandahúsi­ num í síðstu vik­u um stong­d hjá sjófólk­i. Tað, sum undrar leiðaran á deildini fyri arbeiðs­og­ almannaheilsu óg­vulig­a nóg­v, er, at eitt nútímans samfelag­ sum Føroyar g­óð­ tek­ur púrasta ósk­ipaði viður­ sk­ifti umborð á føroysk­um ísfisk­ask­ipum. ­ Hetta eru viðursk­ifti, sum noyða fólk­ av arbeiðs­ mark­naðinum long­u, tá tey eru í fimmtiárunum. Pál Weihe fýlist serlig­a at viðursk­iftunum umborð á teimum sk­ipum, sum royna undir Føroyum, tí her er støðan eftir øllum at døma munandi verri enn umborð á teimum sk­ipum, sum eitt nú royna í Barentshavinum. Í eini k­anning­ hevur Pál Weihe nevnilig­a staðfest, at fisk­imenn við lang­farask­ip­ um í Barentshavinum ik­k­i eru meira strong­dir enn onn­ ur fólk­ í samfelag­num. Á evnisdeg­num vísti hann hin­ veg­in á, at viðursk­iftini við føroysk­um ísfisk­ask­ipum, sum royna undir Føroyum, eru munandi øðrvísi – og­ verri. Hesum fanst leiðarin fyri arbeiðs­og­ almannaheilsu harðlig­a at á evnisdeg­num um strong­d hjá sjófólk­i. Ymiskir standardir ­ Eg­ førdi fram, at tað eru ymisk­ir standardir við ein­ um fisk­isk­ipi á Føroyaleiðini og­ einum boripalli. Tað er heilt týðilig­t, at her er stórur munur. Pál Weihe vísir á, at hetta er ik­k­i bara g­aldandi her hjá ok­k­um, men eisini í eitt nú Danmark­ og­ Noreg­i. ­ Hetta k­om týðilig­a fram á evnisdeg­num, leg­g­ur hann aftrat. Sjálvur heldur hann, at hesi viðursk­ifti ik­k­i snúg­va seg­ um pening­, men heldur um, at vit hava vant ok­k­um við, at arbeiði á sjónum er eitt serlig­a hart arbeiðsum­ hvørvi. ­ Men eg­ haldi als ik­k­i, at hetta nýtist at vera so. Tað ber til at seta sær fyri, at arbeiðsumhvørvi á sjónum sk­al verða á sama støði sum á landi. Hetta er meira ein spurning­ur um arbeiðslag­ og­ tilrættaleg­g­ing­ – og­ at hug­sa øðrvísi, enn vit hava g­jørt. Pál vísir á, at ein væl k­end orsøk­ til ótryg­g­leik­a, er, at sjófólk­ arbeiða ov lein­ g­i út í eitt – og­ soleiðis hví­ la ov lítið. ­ Hetta er ik­k­i óvanlig­t umborð á smábátum og­ fisk­isk­ipum, sum royna undir Føroyum. Tá arbeiðs­ dag­urin fer út yvir eitt sam­ døg­ur, haldi eg­, at tú setir fólk­ í stóran vanda, og­ tað er heilt órímilig­t, at sam­ felag­ið g­óðtek­ur slík­t. Tað er hóast alt samfelag­ið, sum hevur til uppg­ávu at seta reg­lar fyri, hvussu arbeiðs­ umhvørvi sk­al vera – og­ syrg­ja fyri, at hesar reg­lur verða fylg­dar. Lóg um trygd Føroyar hava eina lóg­ um tryg­t á sjónum, sum ásetir k­armar fyri, hvussu arbeiðsumhvørvið hjá ok­k­­ ara sjófólk­i sk­al vera. Tí spurdu vit Pál Weihe, um henda lóg­ bara er eitt eiti? ­ Nei, tað vil eg­ ik­k­i sig­a. Soleiðis, sum eg­ k­enni lóg­­ ina, er hon á leið hin sama, sum er g­aldandi í Danmark­ um “sk­ibets sik­k­erhed”. Í hesi lóg­ eru tær heimildir, sum sk­ulu til fyri at sk­ipa arbeiðsumhvørvi á sjónum á sama hátt, sum vit hava arbeiðsumhvørvislóg­ina á landi. Spurdur, hvør tað er, sum svík­ur, tá henda lóg­ ik­k­i verður fylg­d, vísir leiðarin fyri arbeiðs­og­ almannaheil­ su á, at tað tíverri ik­k­i bara er í Føroyum, at slík­ar lóg­ir ik­k­i verða fylg­dar í nóg­ stór­ an mun, men eisini í eitt nú Danmark­ og­ Noreg­i. ­ Tað vísir seg­ bara, at tá talan er um fisk­isk­ip, er tað vorðið ein traditión, at hesi viðursk­ifti eru meira tilvild­ arlig­ og­ minni sk­ipað enn á landi. Tak­a vit dansk­a handilsflotan og­ samanbera hann við dansk­a fisk­iflotan, er munurin stórur. Handils­ flotin er nevnilig­a nóg­v bet­ ri sk­ipaður enn fisk­iflotin. Pál vísir á, at tá vit í Før­ oyum hava ein lutfalslig­a lítlan handilsflota – og­ ein stóran fisk­iflota, áttu vit at lag­t ok­k­um eftir at fing­ið í lag­ eitt meira nútímans arbeiðsumhvørvi umborð á ok­k­ara fisk­isk­ipum. ­ Hetta hevði samstundis verið nak­að, sum vit k­undu víst øðrum tjóðum á, leg­g­ur hann aftrat. Hann sig­ur, at tað er ik­k­i bara hin eini parturin í før­ oysk­a samfelag­num, sum hevur svik­ið. ­ Í fyrsta lag­i eru tað part­ arnir, sum umboða sk­ip og­ manning­ar – og­ so er tað myndug­leik­in, ið eig­ur at syrg­ja fyri, at lóg­in verður hildin. Ábrygdin staðfest Pál Weihe sig­ur, at tað verð­ ur óg­vulig­a torført hjá myndug­leik­anum, sum í hesum førinum er Sk­ipa­ eftirlitið, at fara út frá deg­i til dag­s og­ k­revja, at alt k­emur upp á pláss í einum. ­ Hetta er ein seig­ “pro­ sess”, har tú fyrst ert noydd­ ur at vísa á, hvørjir vansarnir eru, samstundis sum neyð­ ug­t er at síg­g­ja málið, ið tú sum myndug­leik­i hevur sett tær, fyri framman. Úr øðr­ um londum k­enna vit, at ein slík­ur myndug­leik­i sjáld­ an er “populerur”, men onk­­ ur sk­al átak­a sær hesa upp­ g­ávu. Pál Weihe sig­ur, at tað er Sk­ipaeftirlitið, sum hevur allan rættin at k­revja, at arbeiðsumhvørvið umborð á ok­k­ara fisk­isk­ipum í allar mátar er forsvarlig­t. ­ Sk­ipaeftirlitið eig­ur at seta sær sum mál, at arbeiðs­ umhvørvið á sjónum verður lík­a g­ott og­ tryg­t, sum arbeiðsumhvørvið á landi. Soleiðis er ik­k­i í dag­. Hetta er ein uppg­áva, sum eig­ur at fara í g­ong­d sk­jótast g­jør­ lig­t, sig­ur Pál Weihe, leiðari á deildini fyri arbeiðs­og­ almannaheilsu. Trygdin er tilvildarlig - Skipaeftirlitið eigur at seta sær sum mál, at arbeiðsumhvørvið á sjónum verður líka gott og trygt, sum arbeiðsumhvørvið á landi. Hetta er ein uppgáva,