fríggjadagur 16. mai 2008síða 24

24 tíðindi Nr. 92 - 16. mai 2008 Børn og ung Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo – Tað er ongin umbering, at tú sjálvur vart misnýttur sum barn. Tú hevur eina for­ bannaða skyldu til at skilja, at tað er skeivt at hava sex við børnum. Tí hevur tú ábyrgdina fyri at steðga tær sjálvum og at søkja tær pro­ fessionella hjálp. Hvøssu orðini eigur Jam­ es Olsen, tónleikari og út­ varpsvertur, sum er full­ komiliga eirindaleysur, tá tað snýr seg um vaksin, sum misbrúka børn kyns­ liga. Men James hevur eis­ ini orsøk til at vera beiskur. Tí stóran part av lívinum hevur hann borið ein loyni­ dóm og skammað seg um eina hending, honum var fyri sum barn. Men nú allar Føroyar hava vitað tað í nakrar vikur, hevur hann valt at standa alment fram við einum greiðum boð­ skapi. Hol kom á Tað eru ongi mørk fyri, hvørji evni koma undir lupp­ in, tá teir báðir útvarpsvert­ irnir James Olsen og Eyð­ finn Drewsen seta seg við mikrofonina til enn eina morgunsending á Rás 2. Oftast er innihaldið lættligt smátos og láturkrampar. Aðrar dagar grópa teir álv­ arsamari evni fram. Millum annað var kynslig misnýtsla av børnum til umrøðu her­ fyri, og vóru umboð fyri kristiliga felagsskapin KRIS og fótbóltsfelagið B36 gestir í studio – tvey feløg, sum hava gjørt vart við seg í stríðnum ímóti kynsligari misnýtslu av børnum. Beint áðrenn send­ ingin feytaði út hendan hós­ morgunin, kunngjørdi Jam­ es, at hann sjálvur varð neyðtikin sum smádrongur. Tíðin steðgaði, og óhugna­ liga útsøgnin varð hangandi í luftini uttan nakra frágreið­ ing. Sendingin endaði, og lurtarin stóð spyrjandi eftir, tí hvat var hatta, sum James segði? Hóast hendingin hevur verið ein duldur partur av fortíðini hjá tí annars so kenda James Olsen, so hev­ ur hann onki ímóti at for­ telja um hana. Tí, sum hann sigur: Um tað kann fyri­ byrgja, at onnur børn koma at dragast við loynidómar og skuldarkenslu, so er málið rokkið. Lokkaður av manni Tá James var 10 ára gamal, varð hann lokkaður av ein­ um eldri havnarmanni, sum nú er deyður. Maðurin lov­ aði honum 100 krónur fyri at koma heim við sær. Jam­ es hevði tá ongantíð hoyrt um barnalokkarar og var fullkomiliga óvitandi um kynslív og tað, sum privat er. Og nógvu pengarnir vóru sjálvandi freistandi. So lítli James fór heim við manninum. James hevur sín egna máta at siga tingini uppá. Men hóast hann er kendur fyri at síggja tað stuttliga í øllum, er hetta onki stuttligt at tosa um – bara neyðugt, sum hann sigur. ­ Tann dagin fann eg útav, at eg í øllum førum ikki eri bøssi, tí haltkjaft, sum eg fekk ilt! Eg var slett ikki kynsliga tilvitaður, so eg skilti yvirhøvur ikki, hví eg skuldi nerta við murtin hjá manninum, sigur hann, meðan hann minnist aftur á lagnudagin, tá hendingin fór fram. ­ Eg visti nokk innast inni, at hetta var ikki rætt. Men ikki fyrr enn maðurin royndi at neyðtaka meg, fann eg útav, at hetta var heilt galið, sigur hann. Og James, sum er kendur fyri at siga tingini beint fram, leggur afturat: ­ Tað er virkuliga vemmi­ ligt at fáa ein pissiling í reyvina, tá man bara er eitt lítið barn. Eg skríggjaði og gjørdi mótstøðu, til eg slapp undan manninum. Tá eg lov­ aði honum at koma aftur við einum vinmanni dagin eftir, slapp eg út aftur úr húsinum. Hóast hetta bleiv fyrsta og tíbetur eisini síðsta upp­ livingin av slíkum slag, sum James upplivdi, so forðaði skommin honum í at fortelja øðrum um hend­ ingina. ­ Eg vildi ikki vera fyri skommum. Í dag eru vit so upplýst, og tí veit eg eisini, at eitthvørt offur hevur skuldarkenslu. Men eg havi kortini drigist við hesa kensluna líka síðan, stað­ festir James. Forskrúvað samfelag Tað eru fleiri orsøkir til, at James hevur valt at koma fram við søguni um kyns­ ligu misnýtsluna. Millum annað fyri at minna okkum á, hvussu týðandi tað er at upplýsa børn um barnalokk­ arar, og fyri at heita á fólk, sum hava hug á børnum, um at søkja sær professi­ onella hjálp. ­ Í dag vita allir føroy­ ingar, at vit eiga at gera alt fyri at fyribyrgja kynsligari misnýtslu av børnum og at tryggja teimum eitt gott og trygt lív, sigur James, sum sjálvandi fegnast um drúgva orðaskiftið um pedofili, sum hevur verið í miðlunum síðstu tíðina. ­ Vit noyðast at koma hes­ um tabuinum til lívs. Pedo­ filar skulu ikki kenna seg tryggar, bara tí teir kanska sjálvir hava verið misnýttir sum børn, ella tí vit bara eru eitt lítið forskrúvað sam­ felag. Tí teir pedofilu vita eisini fullvæl, at tað er ikki rætt at hava sex við børnum, at teir hava ábyrgdina, tá ið tað hendir, og at tað hevur óbótaligar avleiðingar fyri børnini, sigur James. Hann vísir á, at teir, (oftast er talan um mannfólk), sum hava hendan tørvin vita, at tað er moralskt skeivt. Tí skulu teir eisini viðganga, at teir eru sjúkir, og hava tørv á hjálp. ­ Seek help man, sum James sigur. Fingrarnar vekk frá smábørnum Tá James Olsen var 10 ára gamal, varð hann lokkaður av einum manni, sum misnýtti hann kynsliga. Nú stendur hann fram fyri at ávara foreldur og børn ímóti pedofilum og fyri at heita á tey pedofilu um at søkja sær professionella hjálp