leygardagur 7. juli 2001síða 5

8 Nr. 128 - 7. juli 2001 Nr. 128 - 7. juli 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Eftir øllum at døma verður tað, sum politikarar nú kalla eldraøkið, raðfest hægri á næstu fíggjarlóg. Somuleiðis benda politiskar viðmerkingar á, at meira skal hugsast um tey gomlu á tí fíggjarætlan, sum skal gerast fram til 2011, og sum landsstýris- maðurin í fíggjarmálum ætlar at fáa gjørda lidna í hesum mánaðinum. Orðaskifti tók seg upp fyrst í vikuni, tí Vinnumála- stýrið boðar frá, at íløgurnar á næstu fíggjarlóg fara at økjast munandi. Orsøkin er, at so nógv skal gerast á samferðsluøkinum. Landsstýrið hevur m.a. álagt landsstýrismanninum Bjarna Djurholm at fremja fleiri ætlanir og harafturat byggja eitt nógv størri og dýrari suðuroyarskip enn upprunaliga ætlað og mett. Men Karsten Hansen hevur svarað aftur, at íløgurnar skulu ikki økjast eini hálvthundrað milliónir, sum Vinnumálastýrið leggur upp til. Og so var eldur í skálanum. Sum nakað nýtt, og sum eitt stórt framstig, hevur landsstýrismaðurin í fíggjarmálum bjóðað andstøð- uni at verða við í arbeiðnum at gera eina langtíðar- fíggjarætlan. Í hesum sambandi hevur formaðurin í Javnaðarflokkinum boðað frá, at Javnaðarflokkurin mælir til at brúka nógv meiri pening til m.a. røktar- og ellisheim, tí fleiri hundrað fólk standa á bíðilist- um at sleppa inn á heim. Formaðurin í Sjálvstýrisflokkinum, Helena Dam á Neystabø, er óivað samd við Javnaðarflokkinum, tí herfyri boðaði hon frá, at nú mugu ætlaðar íløgur á samferðsluøkinum skjótast út, tí á eldraøkinum er tørvurin so ómetaliga stórur. Hesar báðar viðmerk- ingarnar frá partvíst einum samgonguflokki og part- víst einum andstøðuflokki skuldu merkt, at tað fer at eydnast at fáa meiri pening til eitt øki, sum er full- komiliga forsømt í hesum landsstýrisskeiði. Hans Pauli Strøm, løgtingsmaður, vísti nú um dag- arnar á, at einki er sett av at byggja ellis- og røktar- heim fyri í hesum valskeiðnum. Og tí er neyðugt, sum Jóannes Eidesgaard segði við Útvarpið fyrr í vikuni, at tað verða settar fleiri 100 milliónir krónur av tey næstu árini, tí nógv bíða, og at tað kostar at byggja røktarheim, kanska útvið eina millión krónur fyri hvørt búfólkið. Nú verður áhugavert at síggja, hvussu leikur endar, og um Tjóðveldisflokkurin, sum áður var ein sosial- ur flokkur, tekur undir við hesum sjónarmiðunum, ella hann hellir til ætlanirnar hjá Fólkaflokkinum at raðfesta útbyggingar á samferðsluøkinum hægri. Skal eldraøkið raðfestast hægri, verður óivað neyð- ugt at bíða við ætlanum á samferðsluøkinum, um íløgurnar skulu haldast á búskaparliga hóskiligum støði. DAGSINS MEINING Sosialurin Eldraøkið ella samferðsla? VIÐMERKINGAR Diana í Puntabyrgi form. í Javna Javni felagið hjá menn- ingartarnaðum mótmælir eisini ta viðferð, ið menn- ingartarnað fáa frá fólkum í Smærugøtu. Í Sosialinum lesa vit grein um, at fólk búsitandi í Smærugøtu vilja ikki hava fleiri brekað í grannalagið. Hetta tí at tveir bústovnar við menningartarnaðum eru har áðrenn, og Sjálv- ognarstovnurin Sambýlir hevur í umbúna at keypa ein afturat. Javni mótmælir eisini! Fólk í grannalagnum mót- mælir. Javni mótmælir eisini viðferðini av hesum fólkum, ið hava menning- artarn og annað brek. Um ikki øll, so eru nøkur, ið skilja og kunnu lesa. Hvussu tyngjandi kann tað ikki verða fyri tey og okkum foreldur at lesa slík mótmælir av okkum. Ein »glotti var at hóma« við hesum keypinum, sum vit vóna skjótt er í lagið og fleiri við. Hava búð í útlegd Menningartarnað og onnur brekað í Føroyum eru í stórari íbúðarneyð. Nógv av teimum hava búð í útlegd í mong ár. Hvør vil standa fram í hesum tíðum og nú forða fyri, at tey fáa innivist heima í sínum egna landið? Hvat um tit, ið mótmæla, fingu somu móttøku, har tit koma! Menningartarnað og onn- ur brekað eru komin her og tey verða fleiri og skulu verða her. At fleiri stovnar og sam- býlir verða í sama granna- lag tykist at verða neyðugt, sum móttøkan tey fáa frá »hinum« í grannalagnum er. Hvønn skulu tey annaras vitja inn til. Nøkur steingja jú hurðina fyri teimum. Tyngjandi fyri hvønn Tað er so tyngjandi verður sagt í skrivinum til Al- mannna- og Heilsustýrið. Hvat sum er so tyngjandi, er okkum ógreitt. Góðu fólk í Smærugøtu Vit skriva 2001. Tíðin er farin frá tykkara hugburði. Í Føroyum skulu føroyingar búgva eisini tey, ið hava ella kanska fáa eitt brek. Vit ynskja ongum nakrað tyngjandi lagnu - heldur ikki tykkum í Smærugøtu. Men lagnan kann raka ein og hvønn, tá verður ikki spurt um, hvar tú ella tíni búgva. Áheitan til landsins myndugleikar. Javni hevur heitt á mynd- ugleikarnar um at fáa innivist til menningartarn- að, ið eru í íbúðarneyð. Lati tykkum ikki tálma av hesum. Um rætt varð at- borði, so skuldi veri íbúðir, bústovnar og sambýlir í fleiri grannaløgum runt í Føroyum. Endurtøka Hetta er tíverri ikki fyrstu ferð at grannaløg mótmæla, men tað endar altíð gott, vónandi eisini her í Smærugøtu. Javni hevur altíð havt fremst í arbeiðnum at veita upplýsing, tað sær út, sum tað enn er neyðugt at upplýsa. Bert ov lítil vitan kann fáa fólk at vísa slíkan atburð mótvegis sínum medmenniskjum. Ella er tað annað!!? Petur Dahl Nolsøe Vágur Tað er í ordan, at skipið kemur at sigla 20-21 fjórð- ingar (gamalt var at siga míl) um tíman – longdin, farleiðin – Suðuroy-Tórs- havn er 36 fjórðingar, so tað skuldi tikið 1 1/2 tíma at siglt! men, men! hava menn hugsað um, at eitt skip sum er 120-140 metrar langt, skal leggja at kei, skal fara frá kei vendast og dreyast, við síðuskrúvum og so framvegis – er út- synningur/landsynningur í ættini, seinkar tað atløg- una/fráferðina! Siglingarleiðin Tórs- havn-Suðuroy (áðrenn und- irsjóvar bergholið kemur um eini 40 ár) er sum sagt 36 fjórðingar, kei til kei! Skal tú leggja at í Suðuroy og inn á Drelnes, mást tú seta ferðina niður á Høvdanum í 3-4 fjórðingar pr. tíma, og tað er eitt strekkið, sum er næstan 2 fjórðingar – við 4 míla ferð, so ein og hvør hugnalig sál, sum hevur eitt høvd – uttan flogvit, kemur at ásanna, at ferðingartíðin við einum skipi (sum er longri enn »Triton«) kemur at taka 2 tímar og eitt korter, kei til kei! Tí vil eg staðiliga ráða monnum, og ikki minst kvinnum til at leggja sam- ferðsluna havnina í Tjalda- vík, sum absolutt er kervan í Suðuroy! Ein natúrhavn av Guðs náði! Tá verður teinurin Tórshavn-Suðuroy 1 tíma og 20 minuttir! Tá okkara staðkendu skiparar á økinum hava rokna eystfall fyri eystfall og vestfall fyri vestfall! Vælsignaðir menn! Lavi ikki enn ein brølara! Latið meiniga mannin sleppa framat, og ikki »Dum- kopf«! Við ynski um skjótt og gott samband! Nei – nú er nokk Ein stytt útgáva av einari longri frásøgn! Til samferðslumálaráðharran og landsverkfrøðingin Helena Dam á Neystabø Sjálvstýrisflokkurin Eivind Jacobsen skuldi verið tann seinasti til at tosað um moral. Hvar er hansara moralur, tá ið tað ræður um at røkja áhugamál borgarans. Hvar er hjarta hansara fyri teim- um gomlu. Í tveimum les- arabrøvum á rað ger bygdaráðsformaðurin á Strondum nógv burturúr, at tað eru kommunurnar einsamallar, sum rinda allar útreiðslur í sambandi við eldrasambýlini. Um so var, skuldi ein væntað, at í øllum førum Sjóvar Kommuna gekk á odda viðvíkjandi eldrasambýl- um. Men so er ikki. Fyri tað fyrsta hevur hann tikið Sjóvar Komm- unu burturúr sambýlinum, sum undangongumenn hansara vóru við til at byggja upp saman við m.a. Skála kommunu. Við tí úrsliti, at nú hava tey gomlu á Strondum onki eldrasam- býli longur, einki tilboð. Og tá ið Skála og Runavík hava lagt saman, so verða strandingar helst við sviðu soð. Tað má sigast at vera flott – samstundis sum sami maður slær út til høgru og vinstru við skuldsetingum móti Sjálv- stýrisflokkinum, at vit hava ikki gjørt nóg mikið fyri tey gomlu. Fyri tað næsta veit Eivind Jacobsen fullvæl, at komm- unurnar rinda ikki einsa- mallar allan raksturin av eldrasambýlunum. Starvs- fólkið, ið starvast á eldra- sambýlunum allan dagin fram til á kvøldi fær sína løn frá landinum. Og hon er teimum væl unt, tí tey gera eitt megnar arbeiði, eins væl og nógvar kommunur kring landið gera eitt gott arbeiði á teirra eldrasam- býlum. Leggi ikki í at gera við- merkingar til, hvat Eivind Jacobsen í lesarabrøvum heldur um mín persón, eg kenni ikki mannin, men muran tykist ikki góð. 300 milliónir krónur meira – til almanna og heilsu- verkið seinastu 3 árini , og vit gevast ikki á hondum. Tað er ein sannroynd, at játtanirnar til almanna- og heilsuverkið – og tað er millum annað játtanirnar til eldraøkið, til fólkapensjón o.s.fr. eru nógv hækkaðar, meðan Sjálvstýrisflokkurin hevur umsitið hetta máls- øki. Síðani 1997 eru játtan- irnar til almenna- og heilsuverkið øktar við meiri enn 300 milliónum krónum. Í ár 2001 fáa føroyskir pensjonistar útgoldið 150 milliónir krónur meira í pensjón enn í 1997. Og aðrar 150 milliónir krónur verða nýttar til at betra um á nógvum økjum innan bæði almanna- og heilsu- verkið. So her er als ikki talan um tóm orð. Men enn eru vit ikki komin á mál. Til tess hevur tíðin snøgt sagt verið ov stutt og upptakið ov stórt. Bæði innan heilsuverkið og innan almennaverkið eru framvegis stórar uppgávur at loysa. Bíðilistar skulu burtur, viðgerðartilboðini skulu vera fleiri og bú- staðartilboð skulu útvegast til tey, sum ikki megna hesa uppgávu sjálv. Tíverri megnar eingin at gera hetta eftir einum degi. Men eg kann vissa sambandsflokkin – bæði Atla Hansen og Finnleif Guttesen og onnur um, at vit fara framhaldandi at vísa í verki, at hjá Sjálv- stýrisflokkurin hanga væl- ferð og sjálvstýri óloysiliga saman. Sambandsmenn ákæra okkum fyri at pri- oritera sjálvstýri fram um vælferð. Hetta er ein tóm ákæra, ið bert verður sett fram til tess at fjala út yvir, at hjá Sambandsflokkinum lá tað ongantíð fyri at gera tað, sum gerast skuldi fyri tey gomlu. 200 nýggj røktarheims- pláss tey næstu árini Vit eru farin undir at bøta um tann tørv, sum hevur hópað seg upp gjøgnum mong mong ár. Men tað tekur tíð. Og sum eg segði í mínari viðmerking til tíðindini hjá Degi og viku um røktarheimstørvin. Nú er tørnið komið til at byggja røktarheim í Føroyum. Tað fyrsta er longu sam- tykt, og tað skal vera í Sundalagnum. Harnæst skulu vit útvega í minsta lagi 200 nýggja røktar- heimspláss tey næstu árini. Íløgan skal fremjast í samstarvi millum land og kommunu. Og tað er ein treyt, at vit semjast um at raðfesta hesar íløgur fram um aðrar skínandi íløgur í m.a. samferðslu. Og til Finnleif Guttesen, sum ákærir Sjálvstýris- flokkin fyri ikki at hava gjørt nóg mikið fyri Suð- uroynna. Suðuroyggin er ikki bara ein oyggj, har býr eisini fólk, og vit hava so sanniliga gjørt nakað fyri fólkið og fyri pensjonist- arnar, sum búgva í Suður- oynni, men tað hevur kanska minni at siga fyri borgarstjóran á Tvøroyri. Finnleif Guttesen Tvøroyri Jørgen Niclasen, fiskimála- ráðharri, ætlar at Føroyar skal yvirtaka skipaeftirlitið og leggja tað saman við núverandi sjóvinnufyri- siting, sum er deild í Fiski- málastýrinum. Ikki bananstatur Heilt avgerandi er, at Før- oyar ikki blíva kosnar sum ein bananstatur viðvíkjandi sjótrygd og tí má reglu- verkið og umsitingin á báð- um økjum í minsta lagið lúka altjóða krøvini, tí annars kemur føroysk sjó- vinna skjótt í ringt orð, við harav fylgjandi fíggjar- ligum og øðrum avleið- ingum. Kostnaður Mett er, at umleið 10 mill. skulu játtast av Løgting- inum, fyri at halda núver- andi støði av skipaeftir- litinum og sjóvinnufyri- sitingini. Harufturat er tað møgu- ligt at yvirtaka málsøki, vitar, farvatnsuppmerking og veðurtænastuna, sum mett kostar 8 mill., íalt, ein kostnaður uppá 18 mill. Gegni At henda nýggja deildin ikki skal liggja undir Fiski- málastýrinum sigur seg sjálvt, tá hugsa verður um tær serligu eftirlitsupp- gávur, ið fyrisitingin hevur at røkja. Tí mælti nevndin, ið sett varð til at gera tilmæli um yvirtøku av skipaeftirlitin- um, at henda nýggja fyrisit- ingin, ið fer at fevna um verandi fyrisiting (sjó- vinnufyrisitingin) og nýggju fyrisitingina av málsøkinum trygd á sjó- num, verður skipað sum sjálvstøðug fyrisiting undir landstýrismanninum í sjóvinnumálum. Arbeiðspláss Mett verður at 14 fólk, við ymiskum førleika, so sum til, lógarsmíð, sýnsarbeiði, altjóða samskifti,kanningar og skrivstovuarbeiði skulu umsita málsøki trygd á sjónum og er hetta ein upplagdur møguleiki til at leggja umsitingina í eitt øki har hesir førleikar mangla, tí lítið arbeiði við kravda førleikanum er í økinum. Hesi fólk, við familju, sum koma at arbeiða í umsitingini, fara at menna øki bæði sosialt og vinnu- ligt, tí tørvurin frá nýggjum arbeiðsplássum fer at seta størri krøv til økismenning. Politiski viljin Komandi mánaðirnar fáa vit at síggja, um tað er nakar sum helst politiskur vilji til økismenning ella um tað bert er málageipan. VIÐMERKINGAR Summi byggja land, aðrir bróta niður Yvirtøka av skipaeftirlitinum Eitt heilt nýtt málsøki, sum kann liggja í Suðuroy C M Y K 9 8