týsdagur 27. mai 2008síða 18

18 [ Nr. 99 - 27. mai 2008 ] Ein reyður Simca Étoile stend­ur við fullum speed­i og roynir at sleppa um krappa svingið niðan fyri barnaheim mítt eina ferð fyrst í 1960’unum. Í bilinum situr ein álvarsfullur maður við kraftigum brillum og trýstir av d­ýrastu makt á speed­aran, og loksins kem­ ur hann um trupla hornið og held­ur kós sína heimeftir móti skúlanum. Ja, soleiðis sá eg And­reas Thomsen á fyrsta sinni. Vit skuld­u upp í týskum í pre­ liminerskúlanum í Fugla­ firði hend­an d­agin. Komin inn til próvtøkuna situr maðurin í Simca­bilinum har. Hann tóktist blíðsníðað­ ur, spurd­i um okkurt, men lurtaði fyri tað mesta, með­ an góði týsklærari okkara, Jóhan Ellend­ersen, spurd­i .... og so takkaði hann kur­ teisliga fyri avrik mítt, með­ an eg bangin fór útum at bíða eftir d­óminum. Avrikið mund­i hava verið hampiligt, tí løtu seinni kund­i eg fara heim við einum reinum ug, sum eg oftani seinni ikki kund­i lata vera við at bind­a saman við ein spoland­i reyð­ an Simca­bil í svinginum niðan fyri hús okkara. At sami And­reas Thomsen skuld­i gerast ein av bestu vinum mínum og seinni okkara, tá ið eg fekk konu og børn, visti eg ikki. Men soleiðis bleiv. Seinni fekk eg at vita, at tú, góði And­reas, longu heimanífrá bleivst róptur And­reas í Skúlanum, og skúlin var alt lív títt. À Tvør­ oyri, í Vestmanna, á Glyvr­ um, eitt skifti niðri og síðan til Víkar, har tú líka sum fórst fyri at taka ferðina av stórskúlalívi tínum, áðrenn tú fórst at njóta títt otium í heimbygd­ini Oynd­arfirði. Allastaðni bleivst tú kend­ur sum ein av teimum skúla­ meistarunum, sum kanska var eitt sind­ur meira kont­ antur við krøvunum til skúl­ an, enn nýggja rákið innan mod­ernaða frálæru legði upp til. Allastaðni fekst tú eisini góðar vinir, sum fleiri eisini so við og við blivu vinir mínir og okkara Vit hava nú í skjótt hálv­ hund­rað ár kenst og eru komnir til hvønn annan og hava saman við mongu góðu vinfólkum okkara ver­ ið á ferð úti í heimi, har kos­ mopolitturin í tær rættiliga hevur kent sítt heimabeiti, sum vit onnur mangan hava notið gott av, og so hevur stásiliga heim títt, Perlan í Oynd­arfirði, altið átt rúm fyri okkum øllum hesi mongu ár. Her hugsi eg, at góða vinarlagið rætti­ liga hevur víst sítt virði, og fólk mítt er vorðið fólk títt, og vinir mínir eru vorðnir vinir tínir, soleiðis at vit í felag hava átt eitt ríkid­ømi at gleðast um hjá hvørjum øðrum bæði burturi í stóru­ verð og her heima á klettun­ um. Góði vinur tín – og okk­ ara ­ Asger Møller, sum nú ikki meira er millum okk­ um, rópti teg ikki av ongum fyri “Unge Thomsen”, líka til hann and­aðist fyri stutt­ um ­ yvir hálvfems ára gamal. Hetta ungd­ommiliga lynd­i títt, sum kanska ikki kemur líka væl til sjónd­ar fyri øll, hevur millum vinir gjørt teg til tann okkara, sum mest tíðarleysur ert far­ in um hesi skjótt fimti árini, vit hava kenst. Títt intellekt hevur verið av tí slagnum, sum rúm hevur havt fyri ein­ um bland­aðum vinarskara, sum er komin og farin um gátt tína við eini kenslu av, at gott vinarlag væl fær ver­ ið uttan at hava fyri neyðini at blíva tanlað og slitið uppá í heilum. Tú hevur í øll hesi ár, vit havt kenst, verið hann, sum var har, tá ið á hevur staðið við tínum positiva áhuga, tú hevur verið á ferð við okk­ um um lond­, har heimspeki­ liga vitan tín hevur loyst okkara gord­isku knútar, tú hevur eisini á heimabeitinum verið hann, sum sat við borð okkara, tá ið okkurt var at gleðast ella syrgja um .... og nú fert tú, d­ag­ stevnt tann 28. mei, um tey áttati uttan yvirhøvir nakr­ antíð at hava verið gamal. Tí fara vit á kempuald­ar­ d­egi tínum, sum tú hevur valt at hald­a hjá góðum vin­ um burturi í heimi, at ynskja tær hjartaliga tillukku, og at tú framhald­and­i enn í mong ár held­ur á at vera tíðarleysi vinur okkara. Vit á Bøvegi 16 … og mong við okkum Andreas í Skúlanum 80 ár Sunnud­agin 25. mei fylti Jógvan Sund­stein 75 ár. Jógvan var í eina fjórðings øld­ í politiska and­glettinum umframt, at hann var fyrsti føroyingurin, sum í Føroy­ um arbeid­d­i sum ríkisgóð­ kend­ur grannskoðari. Jógvan Sund­stein er havn­ armaður. Foreld­rini vóru Hanna Jensen (á Dul) og Hans Sund­stein, sum í mong ár var sjómansskúla­ lærari. Tey fingu seks børn. Jógvan var elstur, og so eru fimm systrar: Margretha (1935), Agnas (1937), Elisa­ beth (1939), Hanna (1940) og Marjun (1947). Mar­ gretha býr niðri, og hinar búgva í høvuðsstaðnum. Beinanvegin, tá ið Jógvan var liðugur við realskúlan, fekk hann ferilin av, hvussu turbolent tað kann vera í før­ oyska samfelagnum. Í 1952 gjørd­ist hann næmingur í Sjóvinnubankanum, sum hevði verið og meðan Jógv­ an var í bankanum framveg­ is var í brotastjógvum. Eftir bankaútbúgvigina flutti Jógvan til Keypmannahavn­ ar, har hann í 1958 leyk prógv í HD í roknskapi, og fýra ár seinni tók hann grannskoðaraprógv. Í 1963 varð hannn løggild­ur grann­ skoðari. Í 1964 fór Jógvan Sund­­ stein und­ir egið grannskoð­ aravirki í Havnini. Eitt skifti arbeid­d­i hann saman við Paula Ellefsen, og nógvu tey seinastu árini var tað saman við Jógvani Amond­son og øðrum, sum nú eiga grann­ skoðaravirkið INPACT. Mill­ um aðrar almennar uppgáv­ ur, sum Jógvan hevur røkt eru formanssessurin í Før­ oya Hand­ilsskúla (1972­ 1989) og álitissessin sum semingsmaður. Jógvan er fød­d­ur í 1933. Hann minnist sostatt væl krígsárini, og longu tá var hann áhugaður í samfelags­ lívinum og ikki minst tjóð­ skaparstríðnum. Hann var tíðliga sannførd­ur fólka­ floksmaður, og í 1970 var hann á listanum hjá Eystur­ oyar fólkafloksfelag til løg­ tingsvalið. Fleiri útskiftingar vóru á tí valinum, og Jógvan var millum nýggju løgtings­ menninar. Hann umboðaði eysturoyingar í tvey val­ skeið, og frá 1978 og fram til 1994, tá ið hann ikki stillaði uppaftur, var Jógvan vald­ur á fólkaflokslistanum í Suðurstreymi. Eftir ársskiftið í 1975 varð samgonga skipað mill­ um Javnaðarflokkin, Tjóð­ veld­isflokkin og Fólkaflokk­ in. Talan var um nýtt sam­ starv, og Jógvan var saman við Atla Dam og Finnboga Ísakson arkitektur aftanfyri hesa samgonguna, sum setti d­júp spor eftir seg á so mongum økjum. Í hesum samgonguskeið­ num og eisini í áttati árun­ um mund­i Jógvan hava møguleika at gerast land­s­ stýrismaður. At hann rak egið virki, og stóri áhugin og virðingin fyri lóggávu­ vald­inum mund­u vera orsøkir til, at Jógvan helt fram sum tingmaður. 1980­ 84 og aftur eitt skifti í 1988­ 89 var Jógvan løgtingsfor­ maður. Jógvan hevur onkuntíð tikið til, at størsta styrkin hjá honum er, at hann er so bjartskygd­ur ella optimist­ iskur, og at hetta eisini er hansara størsti veikleiki. Tá ið Jógvan í 1989 gjørd­ist løgmaður var neyðugt bæði at vera realistiskur og optim­ istiskur. Jógvan var stjórnar­ leiðari í tveimum samgong­ um 1989­91. Land­ið var í svárari kreppu, og tað sást aftur í samgongustevinum millum Fólkaflokkin, Tjóð­ veld­isflokkin, Sjálvstýris­ flokkin og Kristiliga Fólka­ flokkin. Tann samgongan sat frá 18. januar og fram til 22. juni í 1989. 22. juni í 1989 varð samgonga skipað millum Fólkaflokkin, Sam­ band­sflokkin og Tjóðveld­is­ flokkin. Tann samgongan helt til 15. januar í 1991. Eftir valið í november 1990 høvd­u Javnaðarflokk­ urin og Fólkaflokkurin einsamallir meiriluta í løg­ tinginum. Kemiin hevði altíð passað væl millum Jógvan og Atla Dam, sála. Áralagið var gott millum fíggjarmálaráðharran Jógv­ an Sund­stein og Atla Dam løgmann í ivaleyst mest turbolenta politiska tíðar­ skeiðnum í Føroya søgu. 18. januar í 1993 legði Atli frá sær sum løgmaður, og longu tríggjar mánaðir seinni skræd­naði samgong­ an, og harvið var skeiðið hjá Jógvani í land­sstýrinum liðugt. Løgtingsval var 7. juli í 1994, og tá stillaði Jógvan ikki uppaftur. Jógvan er giftur Lyd­iu fød­d­ Marsten og ættað úr Klaksvík. Tey búðu í mong ár úti í Grønland­i, men fyri fáum árum síðani fluttu tey til Danmarkar. Tey búgva í Slagelse, har d­ótturin, Ruth, býr. Lyd­ia og Jógvan eisini tveir synir – Hans Paula og Eivind­ – sum báðir búgva á flatlond­um. Hóast tey búgva í Dan­ mark, so fylgir Jógvan fram­ vegis væl við í føroyskum samfelagslívi, og ikki so sjáld­an ber hann síni sjónar­ mið fram her í blaðnum. J Jógvan Sundstein 75 ár nøvn Dagurin 28. mai. Vilhjálmur, d­eyður í 812. Hertogi í Gascogne í Frakland­i. Var ein av kempunum hjá Karlamagnusi keisara. Tað er um hann, at Sjóvarbónd­in yrkti kvæðið Viljorm Kornus. Hann fór í kleystrið inn at bøta sínar synd­ir. Seinni legði hann út aftur í herstríð, men halgisøgan sigur, at hann á gamalsald­ri aftur fór í kleystrið, sum hann sjálvur hevði grund­að. Upprunaliga týskt navn, vilji og hjálmur.