týsdagur 10. juli 2001síða 7

gult13 cyan13 magenta13 svart13 Nr. 129 • týsdagur • 10. juli 2001 • 75. árgangur • www.sosialurin.fo Oyggjaleikir: Bæði í fótbólti og flogbólti hefti einki fyri før- oysku liðunum. Í renning stóðu Heini Hátún og Magni Mouritsen seg væl sunnudagin, meðan marginalirnir ikki vóru við í fleiri øðrum ítróttar- greinum Føroyingar eru knáir í fót- bólti og flogbólti. Tað varð enn eina ferð staðfest á fyrsta degnum á oyggja- leikunum suðuri á Man. Eingin mótstøða hefti fyri kvinnulandsliðnum í flog- bólti, sum vann 3–0 á Cay- man Island, og menninir vunnu 3–1 á Cayman Island og 3–0 á Orkney- oyggjunum. Í fótbóltinum gjørdi kvinnurnar so nógv um seg, at tað mest av øllum var átókt avrikinum hjá mans- landsliðnum í fótbólti, tá oyggjaleikirnir vóru í Føroyum fyri tólv árum síðani. Føroyar vunnu 11–0 á vertstjóðini, og høvdu tær tímað framvegis at spílað seg út í 2. hálvleiki, so var sigurin vorðin uppaftur størri. Edward prinsur og konan vóru á stadion eina løtu. Undan dystinum heilsaðu tey uppá allar spælararnar. Føroysku kvinnurnar høvdu undan fráferðini úr Føroyum vant seg í at níga soleiðis, sum tað sigst, at tað eigur at verða gjørt, tá hondin skal rættast kongaligum, og tað gekk væl betri hjá føroysku kvinnunum, enn tað gjørdi, tá Mr. Bean á sinni heilsaði upp á drotningina! Prinsaparið var á stadion í eitt korter. Tá tey fóru av vøllinum var tað við vissuni um, at teirra undir- sáttar fóru at tapa ímóti Føroyum, sum longu tá vóru frammanfyri við trim- um málum. Stóri málslúkurin sunnu- dagin var Rannvá Andrea- sen. Hon hevur framúr dygdir sum álopsspælari. Sum allir hinir liðfelagarnir hevur hon góðan bóltfør- leika og gott taktiskt skil, hon er skjót og sterk, og hon sparkar sum ein hestur. Hesa ferð eydnaðist henni at skora fimm mál. Tað er næstan føroyskt met í einum oyggjaleikadysti. Metið eigur Bergur Magn- ussen, sum í 7–1 sigrinum ímóti Álandi í 1989 skoraði seks mál. Vøllurin, sum føroyska kvinnulandsliðið spældi á sunnudagin, var einki at reypa av. Men tær roknaðu við, at talan fór at vera um betri vallir í komandi dystunum. Í gjárkvøldið skuldi føroyska liðið spæla ímóti Ynis Mon. Tær vórðu mettar at vera á umleið sama støði sum Isle of Man. Upprunaliga var Cayman Island fjórða liði í bólkinum, sum Føroyar eru í, men stutt undan leik- unum góvu tær avboð. Í hinum bólkinum vann Jersey sunnudagin 4–0 á Isle of Wight, og Áland vann 9–1 á Guernsey. Hálv- finalurnar verða spældar hósdagin. Í flogbólti hjá monnunum verður roknað við, at avgerandi dysturin um fyrsta plássið í bólkinum verður í morgin, tá Føroyar skulu spæla ímóti Sarema. Marginalirnir fleiri ferðir ímóti Í liðkappingini í borðtennis gekst ikki væl sunnudagin. Í badminton gekk heldur ikki væl. Føroyingar vunnu ein dyst og taptu ein. Tey høvdu roknað við, at úrslitið fór at verða nóg mikið at koma víðari í kappingini við, men so- leiðis gekst tað kortini ikki. Í trialton vísti tað seg, at føroyingarnir, sum luttóku fyri fyrstu ferð, als ikki vóru á sama støði sum bestu tjóðirnar. Í hálvum maraton fyri lið vóru bronsumerkini í eygsjón, men Hallur Holm og Guttormur Sørensen vóru akkurát ov stuttir og endaðu á fjórða plássinum. Ingibjørg Poulsen megn- aði ikki at verja bronsu- merkið í kúluvarpi frá seinastu leikunum. Besta kastið hjá henni var umleið eins gott og tað var ta ferðina, men kappingar- neytarnir høvdu ment seg so mikið, at Ingibjørg endaði á fjórða plássi Heini Hátún megnaði at renna seg í semifinaluna á tvey hundrað metrum. Semifinalan skuldi vera tíðliga í gjárkvøldið. Tíðin hjá Heina í innleiðandi umfarinum var so mikið góð, at tað varð mett, at finaluplássið var í eygsjón. Magni Mouritsen rann seg sunnudagin í finaluna á 800 metrum. Hon skuldi eisini vera í gjárkvøldið. Fyrsta kappingardagin vóru ongar kappingar í bogaskjóting og svimjing. Hetta eru ítróttargreinar, har føroyingar á undan- farnu leikunum hava vunn- ið nógv heiðursmerkir. Okkara menn á Isle of Man, Álvur Haraldsen og Jákup Mørk, hava ikki ligið á løtu síðuni. Tað, sum teir fingu burturúr fyrsta kappingardegnum, ber til at lesa á síðunum 18–25, og harafturat er frásøgn frá 10. umfarinum í landskapp- ingini í 1. deild í fótbólti, har GÍ vann fyri 10. ferð. Superveteranar í B71 fóru við øllum stigunum av Mølini á Eiði, har pallurin var so náttúruvakur, sum tað neyvan sæst nakra aðra staðni í heiminum, har tað verður kappast í fremstu røð í FIFA høpi. jh Føroyski bólturin blásti alt undan sær Ellivu ferðir fagnaðu føroysku fótbóltskvinnurnar hvørjari aðrari á Isle of Man, og rómurin var eins stórur hvørja ferð Í mikudagsblaðnum verður stór frásøgn frá kappróðrinum á Sundalagsstevnuni 13 12 Nr. 129 - 10. juli 2001 gult12 cyan12 magenta12 svart12 Semjan, sum ætlanin var at gera ímillum Føroya Arbeiðara- felag og Havnar Arbeiðsmannafelag um viðurskiftini hjá arbeiðsmonnunum í Kollafirði, er dottin á gólv fyribils FAKFELAGSSTRÍð Áki Bertholdsen Royndirnar at finna semju ímillum Havnar Arbeiðs- mannafelag og Føroya Ar- beiðarafelag um viðurskift- ini hjá arbeiðsmonnunum í Kollafirði, hava verið fyri bakkastið. Og nú er óvist, nær, ella um nøkur semja verður yvirhøvur. Stríð hevur tikiðs eg upp um limirnir í Kollafjarðar Arbeiðarafelag, tí eftir at Kollafjørður kom upp í Havnina, eru fleiri arbeið- arafeløg í somu kommunu við hvør sínum sáttmála og tað varð mett at kunna elva til ruðulleika, ikki mist tí at Kollafjaðrar Arbeiðarafelag er uppi í Føroya Arbeiðara- felag, men feløgini í Havn- ini eru uttanfyri. Síðani hevur verið telvað aftur og fram um viður- skiftini hjá kollfirðingum. Nakað síðani varð semja gjørd ímillum Føroya Ar- beiðarafelag og Kollafjarð- ar Arbeiðarafelag øðru- megin og Havnar Arbeiðs- kvinnufelag hinumegin um arbeiðskvinnurnar í Kolalfirði. Og í farnu viku tóktist tað eisini sum um at ein semja um mannfólkið var undir landi. Tað, sum setti ferð á sem- ingsroyndirnar, var, at ein maður úr Havnar Arbeiðs- mannafelag, sum arbeiddi í Hundsarabotni, var fluttur í annað arbeiði, tí hann var ikki limur í Kollafjarðar Arbeiðarafelag. Havnar Arbeiðsmanna- felag hótti við tiltøkum, um viðurskiftini ikki komu í rættlag og tað setti ferð á arbeiðið at finna eina semju. Hendan semjan segði, at arbeiðsmenn í Kollafirði skuldu hava frítt at arbeiða í Tórshavn, uttan at vera noyddir at melda seg inn í Havnar Arbeiðsmanna- felag. Afturfyri skuldu lim- ir í Havnar Arbeiðsmanna- felag hava frítt at arbeiða í økinum hjá Kollafjarðar Arbeiðarafelag, uttan at melda seg inn í tað. Tað skiltist sum um semjan var klár at skriva undir. Men enn er ongin semja fingin um viðurskiftini. Ingeborg Vinther, for- maður í Føroya Arbeiðara- felag, ásannar, at okkurt er komið upp ímillum, sum hevur forðað fyri, at semja kann gerast. Men hon vil ikki út- greina, hvat tað er, sum hevur stungið seg upp. Karl Johansen. formaður í Havnar Arbeiðsmanna- felag, sigur í stuttari við- merking, at semjan er dott- in á gólv, tí at Føroya Ar- beiðarafelag krevur, at hon skal vera galdandi fyri allar limir í Føroya Arbeiðara- felag, so at teir hava frítt at fara inni á -kin um hjá Havnar Arbeiðsmannafelag Heri Hjelm í Vági og norsku samstarvs- felagir hansara, ætla at byggja alingina í Suðuroynni út VINNULÍV Áki Bertholdsen Gongur sum ætlað verða skjótt eisini aliringar at síggja í Hvalbiarfirði. Felagið hjá Heri Hjelm í Vági og Pan Fish Í Noregi, hava í langa tíð havt ætlanir um at byggja alivivinnuna í Suðuroynni út. Og í tí sambandinum hava teir eisini ætlað at fara undir aling á Hvalbiarfirði. Men nær hetta verður, er ilt at siga. Sjálvur heldur Heri Hjelm, at tað longu hevur tikið ríkiligt av tíð at fáa øll loyvini til vega. –Tað eru nú trý ár síðani at vit søktu um aliloyvi í Hvalba, men enn hava vit ikki fingið loyvini til vega, sigur hann. Samstundis hava teir søkt um loyvi til at byggja smoltsøðina í Lopra út. Hann sigur, at bæði Hvalbiarð og Sumbiar kommuna hava viðmælt umsóknini, men at tað er hjá landsmyndugleikunum, at viðgerðin strandar. Sum tað skilst, er tað spurningurin um rættindini til tað reina vatnið, sum rennur úr Sumbiarberghol- inum, sum forðar fyri eini avgerð. Enn er tað ikki greitt, hvør eigur vatnið, sum rennur úr bergholinum. Málið er nú á veg í rættin, tí hagin hevur stevnt Lands- stýrinum. Løgtingið hevur samtykt, at tað er landið, sum eigur vatnið. Men hetta heldur hagin er ólóg- lig ognartøka. Hagin held- ur, at tað er hann, sum eigur vatnið og tí kann Løgtingið ikki uttan víðari lóggeva tað inn undir landið. Tað skilt á landsstýrin- um, at tað hevur ikki viljað tikið nakra avgerð um vatn- ið, fyrrenn málið er avgreitt í rættinum. Annars eru fleiri um- sóknir um at fáa loyvi til at gagnnýta vatnið til ymisk endamál. Heri Hjelm ásannar, at tað er stórur áhugi fyri hes- um vatninum. – Men tað skerst ikki burtur, at vit verða útihýstir frá smoltaling á vøtnunum. Tí halda vit, at vit hava framíhjá rætt at fáa annað vatn ístaðin fyri tað, sum verður tikið frá okkum. Ein góður fjørður Heri Hjelm sigur, at Hvalb- iarfjørður er ein góður fjørður at ala á. Men hann er opin, so hann vigur eisini, at tað kann fara at standa nógv á, tá ið illveður er. Heri Hjelm hevur eisini aling uttaliga í øðrum firð- um og tað gongur væl. – Royndirnar vísa, at ringarnir taka ikki so nógv- an sjógv á seg. Kunsturin er at hava teir nógv stórar, so at fiskurin hevur gott pláss. Verður fiskurin ikki trok- aður saman, eru ikki stór- vegis trupulleikar at ala, hóast tað ikki endilgia er so kyrt. Ætla at ala laks í Hvalba Laksavirkið, sum letur upp í Vági um tríggjar vikur, er so framkomið, at tað hevur vakt ans uttan- fyri landoddarnar UMHVØRVISVERND Áki Bertholdsen Tá ið laksavirkið, sum letur upp í virkisbygninginum hjá gamla Polarfrost í Vági, letur upp um tríggjar vikur, verður tað samstundis eitt virki, sum hevur vakt ans uttanfyri landoddarnar. Seliga er tað skipanin, sum virkið brúkar fyri at sleppa undan dálkingini, sum hevur hugtikið bæði fólk í vinnuni, og gransk- arar. Talan er um virkið, sum felagið hjá Hera Hjelm í Vági og norska felagnum, Pan Fish, letur upp í Vági um tríggjar vikur. Talan er um eina íløgu uppá 60-70 milliónir krónur og ikki 50- 60 milliónir, sum vit søgdu í leygardagsblaðnum. Eini 100 fólk fara at arbeiða á virkinum. – Suðuroyggin er bilvin eitt stórt aliøkið og roynd- irnar higartil vísa, at dálk- ingin er lítil og ongin frá alingini, sigur Heri Hjelm. Hann heldur eisini, at treytað av, at tamarhaldið á dálkingini verður varðveitt, er tað ein fyrimunur, at Suðuroyggin liggur so langt frá aðrari aling í Før- oyum, tí so er tað sjálvsagt ikki so lætt at fáa smittandi sjúkur, sum tað hevði verið, um alingin lá tættari uppat aðrari aling í Føroyum. Og hann sigur, at nú nýtt laksavirkið skal gerast í Vági, er tað ætlanin at gera tað, sum gerast kann fyri at sleppa undan dálking. Heri Hjelm sigur, at tað fer ikki ein dropi at fara á sjógv í Vágsfirði frá virkin- um, hvørki framleiðsluvatn ella annað frárensluvatn, td. blóðvatn. Hann sigur, at ætlanin er at gagnnýta innvølir og slógv við at vinna lýsi burturúr tí. Tey turrevni, sum so verða eftir, verða fryst og seld sum djórafóð- ur. Framleiðsluvatnið t.d. blóðvatn, verður veitt í skiftitangar, har bakteriu- drepandi evni verða sett til. Tá ið bakteriurnar eru dripnar, verður vatnið pumpa í Vesturhavið við kloakskipanini hjá komm- ununi. Har er brimpláss og streymasjógvur og tað ligg- ur langt frá allari aðrari al- ing í Føroyum. – Við at pumpa vatnið út á opið hav, er sera lítið sannlíki fyri at tær bakter- iur, sum skuldi verið eftir, fara at vera nakar sum heldt vandi fyri alingina, sigur Heri Hjelm. –Hetta verður at kalla sama skipan, sum vit høvdu á Vatnsnesi, tí tað er einasta smoltstøð, har onki rennur út í nakað aliøki. Hann sigur, at hendan loysnin at avmarka dálking- ina hevur vakt ans uttan- lands. – Eini ráðstevnu, sum varð her í summar, sóu út- lendskir granskarar tekn- ingar av ætlanini og teir hildu hetta verða eina so góða skipan, at teir fóru at kalla hetta fyri »Vágsloysn- ina«. Ongin semja um kollfirðingar Tað fer ikki ein dropi á Vágsfjørð Hvalbiarfjørður er opin, men kortini vælegnaður til aling, heldur Heri Hjelm. Fyri trimum árum síðani søkti hann um aliloyvi á Hvalbiarfjørði, men enn hevur hann ikki fingið svar Ingeborg Vinther sigur, at okkurt hevur stungið seg upp, sum hevur forðað fyri eini semju Laksavirkið, sum nú verður gjørt í gamla Polarfrost í Vági, er ógvuliga framkomið og tað fer ikki ein dropi, hvørki av blóðvatnið ella framleiðsluvatni á Vágsfjørð C M Y K 12