mikudagur 11. juli 2001síða 4

6 Nr. 130 - 11. juli 2001 Nr. 130 - 11. juli 2001 7 gult6 cyan6 magenta6 svart6 gult7 cyan7 magenta7 svart7 Mannagongdin, tá ið børn verða tikin inn á dagstovn í Havn, er broytt. Fyrsta barnið á listanum hevur nú fyrsta rætt, og tað hevur longu ført við sær, at aldursspjað- ingin á fleiri stovnum er farin út av lagi. - Henda manna- gongdin røkir fyrst og fremst áhugamálini hjá foreldrunum heldur enn børnun- um, sigur Elsa Hansen, leiðari í Bý- lingshúsinum á Flat í Hoyvík DAGSTOVNAØKIÐ Turið Kjølbro Seinastu nógvu árini hevur mikið rumbul staðist av listanum yvir børn, sum bíða eftir stovnsplássi í høvuðsstaðnum. Stór ó- nøgd hevur verið millum foreldur um, hvussu bíði- listin hevur verið umsitin og hvussu mannagongdin hevur verið, tá ið børn verða tikin inn á stovn. Fleiri ferðir hava foreldur fingið staðfest, at hóast barn teirra hevur staðið frammalaga á bíðilistanum, hevur eitt barn, sum hevur bíðað styttri, verðið tikið fram um. Hetta argar og tað skilja øll. Eisini politikar- arnir, sum hava ábyrgdina av økinum. Tískil er nýggj reglugerð til upptøku av børnum í umbúna og hon er í grundini longu tikin í nýtslu. Hon leggur upp til, at barnið, sum stendur ovast á listanum og tí hevur bíðað longst, sleppur fyrst framat. Hetta er eisini skilagott, hugsa tey flestu, men henda einfalda avgerð- in hevur størri avleiðingar við sær enn so. Og tær vísa seg longu. Á fleiri dag- stovnum, vit hava spurt okkum fyri hjá, síggjast ábendingar um, at aldurs- býtið á stovnunum er við at fara út av lagi. - Á eini stovu hava vit komandi ár bara eitt barn, sum skal í skúla árið eftir, ístaðin fyri 4-5 sum hevur verið tradisjónin. Okkum vantar elsta aldursbólkin. Forskjótingin í aldursbólk- unum ger, at útskiftingin verður stór og royndir vísa, at tað hevur avleiðingar fyri trivnaðin á stovninum, sigur Óli Midjord, virkandi leiðari í Býlingshúsinum á Norðasta Horni. - Í vøggustovuni hjá okk- um eru tíggju av tólv børn- um fødd í 1999. Hesi fara so øll úr vøggustovuni sam- stundis. Tað krevur sera nógv av starvsfólkunum at taka ímóti eini rúgvu av nýggjum børnum sam- stundis, tá alt er nýtt fyri øll. Av tí at børnini eru so stór, tá ið tey koma á stovn- in, eru kanska bara eitt ár í vøggustovu, verður markið millum vøggustovu og barnagarð flótandi. Ein av- leiðing kann verða, at ongar vøggustovur vera til end- ans, tey smæstu fara tá í dagrøkt og ikki fyri at siga nakað ringt um tað, men ein vandi er, at børn, sum onkursvegna hava ein ser- ligan tørv, brek, eru sein- ment ella annað, ikki verða fangað nóg tíðliga tá, sigur Elsa Hansen, leiðari í Bý- lingshúsinum á Flat í Hoyvík. Óheppin gongd Tað er ikki av ongum, at stovnsleiðarar tvíhalda um aldursbýtið og kynsbýtið fyri ein part. Hetta er eisini í samsvari við dagstovna- lógina. Fyri trivnaðin á stovninum er umráðandi at javnvág er millum aldurs- bólkarnar. At børn hava javngomul børn at spæla við, at samljóð er millum aldursbólkarnar soleiðis at teir hava gleði av hvør øðr- um, og at útskiftið av stovn- inum er natúrligt og ikki ov brátt. Eru øll børnini á eini stovu javngomul, fara tey úr stovninum í senn og sama tal av børnum byrjar í senn. Hetta er sera óheppið, siga stovnsleiðarar. Við- víkjandi kyninum skilst, at stovnarnir ikki longur tví- halda um eina neyva javn- vág ímillum býtið av gent- um og dreingjum. Stovnsleiðarar skilja væl foreldur, sum illneitast og eru ørg um, at barn teirra er við sviðusoð, tá ið ræður um stovnspláss. Hinvegin hava teir ábyrgd av at fáa stovnin at virka fyrst og fremst. - Tað sýnist sum nýggja mannagongdin fyrst og fremst røkir áhugamálini hjá foreldrunum heldur enn børnunum, sigur Elsa Han- sen. - Út frá námsfrøðiligum sjónarmiði virkar ein stovn- ur best, um spjaðing er í aldursbýtinum, bæði í vøggustovuni og barna- garðinum. Harumframt er normeringin av starvsfólk- um eisini tengd at aldurs- býtinum, tí ávísir aldurs- bólkar krevja ymiskt. Nýggja gongdin hevur eis- ini avleiðingar fyri normer- ingina og arbeiðið hjá ein- staka starvsfólkinum, sigur Óli Midjord. Í dag ert tú sera heppin, um barn títt fær eitt stovns- pláss í økinum, har tit búgva. Tað er ikki so sjáld- samt, at foreldur hava børn á ymsum stovnum, sum all- ir liggja væl spjaddir. Eing- in letur eitt pláss fara, tá ið tað vísir seg, hóast hetta førir við sær nógva koyring. Men í býlingshúsinum á Flat í Hoyvík hava tey fyri fyrstu ferð upplivað, at for- eldur hava latið pláss frá sær, tí tey heldur vilja bíða eftir einum plássi á stovni í nærumhvørvinum. - Tvey av seks hava sagt, at tey heldur vilja bíða eftir einum plássi nærri heimin- um, og tað er nakað nýtt, sigur Elsa Hansen. Annað ber ikki til Býráðspolitikarar og umsit- ingin í býráðnum eru kunnað um fyrstu ábend- ingarnar um avleiðingar av broyttu mannagongdini. - Vit vóna, at tey hava lurtað eftir okkum og tikið til eftirtektar, at gongdin er óheppin fyri trivnaðin á dagstovnunum, sigur Óli Midjord. Formaðurin í mentamála- nevnd Tórshavnar Býráðs, Heðin Mortensen, metir ikki, at avleiðingarnar, sum stovnsleiðararnir vísa á, viga so tungt, at manna- gongdin skal broytast aftur. Eftir summarfrítíðina verð- ur nýggja reglugerðin eftir øllum at døma samtykt. - So leingi so stórur tørv- ur er á stovnsplássum, eru vit noydd at góðtaka støð- una. Tá ið tørvurin er nøkt- aður, ber til at tosa um økis- listar og aðrar mátar at taka børnini inn á stovn. Eg skilji væl stovnsleiðararnar, men hinvegin kunnu teir taka hetta sum eina eyka avbjóðing. Vit eru eisini noydd til at lurta eftir borg- arunum, sigur Heðin Mort- ensen, sum alla tíðina hevur verið heitur talsmaður fyri, at fyrsta barnið á bíði- listanum sleppur inn fyrst. Tórfinn Smith, limur í mentamálanevnd Tórs- havnar býráðs, heldur hin- vegin, at ein millumloysn hevði verið frægari. - Fyrsta barnið á listanum eigur í størstan mun at sleppa fyrst inn, men vit eiga samstundis at miða eftir at taka atlit til aldurs- býtið, soleiðis at vit koma so nær tí námsfrøðiliga rætta sum til ber. Eg skilji væl foreldur, sum argast um, at børn ið standa aftari á listanum sleppa framum. Men vit eru noydd at taka fyrilit soleiðis at dagstovn- arnir kunnu virka sum námsfrøðiligir stovnar og uppalingarstøð heldur enn goymslur rætt og slætt. Treytin fyri góðum trivnaði á stovnunum er eitt nú ein góð spjaðing í aldursbýt- inum, sigur Tórfinn Smith. Nýggju upptøkureglurnar stytta sum kunnugt ikki um bíðilistan. Hann var 402 børn 28. mars. Í øðrum londum snýr kjakið seg um dygd og góðsku og hvørji tilboð børn skulu hava á dagstovnunum. Í Føroyum tosa vit framvegis um tøl, aldur og kyn. Trivnaðurin á barnagørðum í vanda Stór ónøgd hevur verið millum foreldur um, hvussu mannagongdin hevur verið, tá ið børn verða tikin inn á stovn í Havn. Nú mannagongdin er broytt, vísa stovnsleiðarar á, at aldursbýtið á stovnunum er við at fara út av lagi. Savnsmynd Hendrik Old, ting- maður, ætlar sær hvørki at møta til tingfundin ella skrúð- gonguna á ólavsøku. Orsøkin er, at tingfor- maðurin fyri fyrstu ferð í nýggjari tíð ætl- ar at seta tingið ein sunnudag TINGFUNDUR John Johannessen – Eg ætli mær ikki at møta til tingfund sunnudag. Tí gongur løgtingið ikki und- an at virða halgidagslógina, er ikki neyðugt hjá øðrum at gera tað. Hetta sigur Hendrik Old, tingmaður, í sambandi við, at løgtingsformaðurin hev- ur sent tingfólkum skriv, har hann boðar frá, at løg- tingið verður sett ólavsøku- dag, sunnudagin 29. juli, klokkan 13. Tað er siðvenja, at løg- tingið verður sett ólav- søkudag. Men vanligt hev- ur verið, at útseta setanina til mánadag og í staðin bert ganga skrúðgongu og fara í kirkju ólavsøkudag, um ólavsøkudagur fellur á ein sunnudag. Heldur ikki hevur áður verið loyvt at seta tingið ein sunnudag. Men nýggja stýrisskipanin gevur heim- ild til at seta tingfund sunnudag, um hetta er á ólavsøku. Brýtur halgi- dagslógina Hendrik Old heldur, at løg- tingsformaðurin í hesum føri eigur at viga tingskipan og stýrisskipanarlóg upp í móti halgidagslógini. – Hóast tað í nýggju stýrisskipanini er heimilað tingformanninum at seta tingið sunnudag á ólav- søku, eigur tingformaðurin at virða halgidagslógina, sum er púra greið. – Tingformaðurin eigur at hava í huga, at sjálvt um tað í nýggju stýrisskipanini stendur, at tingfundurin kann haldast sunnudag, so er tó ikki neyðugt at halda hann. At tingfundurin kann haldast sunnudag merkir ikki, at hann skal haldast sunnudag, sigur Hendrik Old. Hendrik Old vísir á, at tað hevur verið gamal siður, ikki at halda politisk- an fund sunnudag. Tí heldur hann tað vera skeivt at løgtinginum at bróta hesa gomlu siðvenju og halda sín fyrsta politiska arbeiðsdag ein sunnudag. – Ólavsøkurøða løgmans er sanniliga ein politisk røða. Og tingfundurin á ólavsøku er fyrsti arbeiðs- dagurin hjá tinginum í nýggju setuni. Tí brýtur løgtingið halgidagslógina við at fara til arbeiðis ólav- søkudagin í ár, sum fellur á ein sunnudag. – Fyri at vísa á hesa prinsipiellu støðu mína, ætli eg hvørki at møta til tingfundin ella ólavsøku- skrúðgonguna í ár, sigur Hendrik Old. Tingið verður sett sunnudag: Tingmaður noktar at møta Jenis av Rana úr Miðflokkinum fer at heita á tingformannin um at bíða við at seta tingið til mánadagin eftir ólavsøku TINGFUNDUR John Johannessen – Eg haldi tað ikki vera neyðugt at seta tingið ein sunnudag. Tí fari eg at heita á tingformannin um at lata vera, sigur Jenis av Rana. Jenis av Rana úr Mið- flokkinum er samdur við grundgevingunum hjá Hendriki Old. Men hann hevur kortini ikki gjørt av at boykotta tingfund- in og skrúðgonguna. Jenis av Rana sigur seg rokna við, at tingfor- maðurin fer at flyta ting- fundin til mánadagin eftir ólavsøku. Men um formaðurin ikki ger tað, fer hann at umhugsa, um hann skal møta til fundin sunnudagin. – Sum sagt eri eg samdur við grundgev- ingunum móti at seta tingið sunnudag. Men eg haldi tað vera løgi, at tingmenn brádliga eru í øðini um hetta. Tí tá eg áður havi boðað frá, at eg haldi tað vera skeivt, at samgonga og and- støða spæla fótbólt móti hvørjum øðrum sunnu- dag og tí ikki vil møta, hava tingmenn verið í øðini um tað. So eg má bara staðfesta, at tað finnast nógvir hyklarar, sigur Jenis av Rana. Biður formannin flyta fundin Fólkaflokkurin við- gjørdi á fundi í gjár, um tingmanningin í felag skal mót- mæla, at tingið fer til arbeiðis Sunnu- dagur TINGFUNDUR John Johannessen Eisini í flokkinum hjá løgmanni, Fólkaflokkin- um, halda tingfólk tað vera skeivt at seta tingið sunnudag. Jógvan við Keldu við Keldu er ein teirra. – Føroyingar hava higartil hildið seg rela- tivt væl til halgidags- lógina. Og tí haldi eg, at tingformaðurin ikki skal halda fast uppá at seta tingið ólavsøkudag, tá hetta er sunnudagur. Fyrsti tingfundurin og ólavsøkurøðan eru nevn- iliga ógvuliga politisk, heldur Jógvan við Keldu. Jógvan við Keldu boð- aði flokki sínum frá støðu síni á fundi í gjár, og sum Sosialurin skilir, ætlar flokkurin at melda út í felag, at hann heldur tað vera skeivt at seta tingið sunnudag. Sambandsflokkurin fer eisini at viðgera mál- ið. Sosialurin hevur tos- að við Alfred Olsen úr Sambandsflokkinum, og hann sær onga meinging í at seta tingið sunnu- dagin 29. juli. Heini O. Heinsen úr Tjóðveldisflokkinum heldur, at tað kann skapa trupulleikar, um fundur- in verður settur mána- dagin eftir ólavsøku. Tí so er vandi fyri, at ting- fólk ikki møta til skrú- gonguna. Helena Dam á Neysta- bø úr Sjálvstýrisflokkin- um sær onga forðing fyri, at tingið verður sett sunnudag. – Vit eru sum so ikki til arbeiðis ólavsøkudag. Tí vit viðgera ikki røð- una fyrr enn fleiri dagar seinni, sigur hon. Fólkaflokkurin viðger málið Finnbogi Ísakson, tingformaður, hevur sent tingfólkum skriv, har hann boðar frá, at løgtingið verður sett ólavsøkudag, sunnudagin 29. juli. Hetta er fyrstu ferð, at tingfundur verður settur sunnudag Hendrik Old úr Javnaðarflokkinum verður hvørki at síggja í ólavsøkuskrúðgonguni ella á ólavsøkutingfundinum í ár. Orsøkin er, at hann mótmælir, at tingformaðurin hevur gjørt av at seta tingið ein sunnudag C M Y K 7 6