mikudagur 11. juli 2001síða 5

8 Nr. 130 - 11. juli 2001 Nr. 130 - 11. juli 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 TÓNLEIKAVITJAN Tíðindaskriv Íslendski sangbólkurin, Sólarmegin av Akranesi, vitjar í Føroyum 12. – 19. juli. Bólkurin kemur higar at halda Vestanstevnu í Sørvági, sum er vinarbýur hjá Akranesi. Eisini er fyriskipað konsert í Listasavni Føroya í havn týsdagin 17. juli klokkan 20. Í Sólarmegin eru átta sangarar, fýra kvinnur og fýra menn. Sangbólkurin er ein áhugabólkur, men fleiri av limunum hava tón- leikaliga útbúgving, bæði í sangi og spæli. Leiðarin, Guðmundur Jóhannsson, sum eisini syngur bass, spælir t. d. við lokala bólk- inum, Melasveitin, sum eisini er við til Vestan- stevnuna. Sólarmegin hevur sungið síðani 1990 og givið út eina fløgu. Bólkurin hevur spælt til konsertir nógva staðni í Íslandi og hevur vitjað Danmark, Noreg, Finnland og Svøríki. Reportiorið er tónleikur í øllum sjangrum, frá kirkju- og fólkatónleiki til umskrivingar av popu- lerum tónleiki. Á skránni hesaferð er tónleikur úr Føroyum, Íslandi og Ír- landi. Sangbólkurin hevði tvær konsertir í Íslandi beint fyri Føroyatúrin, og ummælari frá Morgunblaðnum skriv- aði 6. juni: »Sólarmegin er ein harmoniskur sang- bólkur; tey syngja glitrandi reint og halda áhoyrarunum við fíntfølandi sangi. Vónandi verður bólkurin eins ambitiøsur í fram- tíðini…« Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Hvør eigur rættin til Føroya Lívstrygging? Før- oyskir løntakarar ella Føroya Landsstýri vegna føroyskar tryggingartakarar? Hetta er tann stóri spurningurin, nú fimtan fakfeløg fyrireika eina stevning ímóti landsstýrinum. Fakfeløgini halda, at tað var ein ólóglig ognartøka, tá Føroya Lívstryggin varð umskipað til alment partafelag. Málið snýr seg bæði um ein eftirlønarspurning, eina ognartøku og eina politiska framferð, sum kanska ikki var ílagi. Fakfeløgini halda fast upp á rættin til LÍV, tí fakfelagslimir eiga 80 prosent av teimum virðum, sum eru LÍV eigur, tí tað eru fyrst og fremst løntakarar, sum eiga lívs- og eftir- lønartryggingarnar. Hesum kunnu tey flestu vera samd um, hóast landsstýrismaðurin, sum tá sat, segði í útvarps- samrøðu, at hetta var landsstýrið tilvitandi um, og var við til at fremja eina umskipan, næstan vegna føroyska løntakaran. Eru vit samd um, at løn- takararnir eiga virðini, so kunnu vit helst eisini taka undir við, at fakfeløgini – í samstarvi við t.d. Tryggingarfelagið Føroyar – fáa LÍV til keyps fyri einar 25 milliónir krónur. Tað er sjálvandi, at fakfeløgini saman eiga sítt egna eftirlønartryggingarfelag. Tey vita, hvat er best og rættast fyri limirnar! Men tá tað er sagt, skal leggjast afturat, at tíverri hava fakfeløg, eins og tað almenna, m.a. tí semja ikki er fingin til eina veruliga loysn, verið eftirbátur, at tryggja øllum føroyskum løntakarum eina veruliga eftir- løn. Eina eftirløn, sum partvíst varð grundað á eina samhaldsfasta skipan, og síðani við møgu- leikum fyri einsæris tryggingum. Hin parturin í aktuella málinum er framferðin hjá landsstýrinum. Tað er longu eitt sindur síðani, at tað kom undan kavi, at landsstýrið legði ikki við eina løgfrøðiliga frágreiðing, tá Vinnumálastýrið legði uppskotið um tryggingarlóggávuna fyri løgtingið. Frágreiðingin gekk á tað borðið, at sjálvsognarfelagið Føroya Lívstryging var ogn hjá tryggingartakarunum. Henda spurningin, hesa framferðina, skal Lands- stýrismálanevndin kannað. M. a. við atliti til lóg um ábyrgd landsstýrismanna. Hetta málið er annas aftur eitt dømi um, at stór mál skulu skundast ígjøgnum løgtingið. Tingið fekk bara stutta tíð at viðgera málið, og ein stutt viðgerð er ikki ein nóg dygg viðgerð. Hetta varð eisini orsøkin til, at Javnaðarflokkurin atkvøddi ímótiuppskotinum hjá landsstýrinum. DAGSINS MEINING Sosialurin Hvør eigur LÍV? VIÐMERKINGAR Lisbeth L. Petersen, Sambandsflokkurin Nú tíðin styttist, til uppskot um fíggjarlóg fyri 2002 verður løgd fyri tingið, frætta vit úr Útvarpi Føroya tey tíðindi, at landsstýris- maðurin við fíggjarmálum, Karstin Hansen, er farin at fregnast, um andstøðan vil samstarva um eina lang- tíðar íløguætlan. Fyrst skal sláast fast, at síðan Sambandsflokkurin hevur fingið nýggja floks- leiðslu, hevur Karstin Han- sen ikki sett seg í samband við okkum um hetta mál, men tá hetta er sagt, so er tað rætt, at tá spurningurin var uppá tal seinast, fekk landsstýrismaðurin at vita, at flokkurin ikki var sinnaður at luttaka í hesum arbeiði. Flokkurin hevur ikki gjørt nakra aðra niður- støðu, og sostatt stendur tann avgerðin við. Tá útvarpsmaður seinri spurdi undirritaðu um or- søkina til hesa støðutakan, so var svarið, at flokkurin hevur sínar egnu priori- teringar viðv. íløgum, og at hetta er ein politiskur spurningur, har vit halda okkum til okkara stevnu- skrá. At gera eina avtalu um langtíðarætlan við tríggjar flokkar, sum sita nakrar fáar mánaðar aftrat, og sum enn hava meiriluta, vildi onga meining givið. Teir hava jú tikið sera álvar- samar avgerðir um fram- tíðarstøðu Føroya uttanum andstøðuna, sum gera, at framtíðarvánirnar eru so ógreiðar og ótryggar sum ongantíð fyrr. Veruligar samráðingar um ríkisveitingina eru ikki byrjaðar enn, og tí vita vit í andstøðuni ikki, hvussu nógv verður at arbeiða við komandi tíðina. Um sam- gongan veit tað, kunnu vit sjálvandi bert gita. Fíggj- arligu møguleikarnir viga tungt í hvørjari støðutakan, og tí skilji eg als ikki fíggjarmálastýrið, sum samb, Útvarpi Føroya hevði ta viðmerking, at langtíðar íløguætlanin og inntøkumøguleikarnir onki høvdu við hvørt annað at gera. Tað er av alstórum týdningi fyrst at vita, hvussu nógv er at húsast við, áðrenn tú veit, hvussu nógv er til rakstur og íløg- ur, og fyrst tá kann pri- oriterast av álvara. Harafturat hoyrist nú, at samgonguflokkarnir eru týðiliga ósamdir um priori- teringarnar, so hvar er grundarlagið fyri støðu- takan til langtíðarætlan ? Sum nevnt hava vit í Sambandsflokkinum longu nakrar prioriteringar, og okkara stevnuskrá er greið. Tá valið er av, fara vit til verka saman við øðrum við tí endamáli, at føroyingar ikki verða sleptir uppá fjall í fullveldisrúsi, har tey veiku verða tey, sum gjalda prísin. Langtíðarætlanir Góða Sólborg Nú tú fer at gevast, vil eg siga tær takk fyri alt. Tú hevur verið ein góður stuðul og hjálp fyri Blákrossheimið. Vit, sum hava verið búfólk, vilja takka tær fyri tín kærleika, og vit ynskja tær alt tað besta í framtíðini. Jesus signi teg. Tú ert eitt deiligt menniskja. Sólborg, takk fyri alt! Tær kærastu heilsanir, Elma Fornagarð Sanghópurinn Sólarmegin í Føroyum VIÐMERKINGAR Eivind Jacobsen Strendur Mest beinrakna yvirskrift eg havi skriva, má verða tann um illa lídda sann- leikan. Í hvussu so er hevur Helena Dam á Neystabø tikið hana til sín. Við- merking hennara í Dimma- lætting 7/7 líkist mest heilsanum frá familjuni. Helena sigur nakað sum er beinleiðis ósatt, umframt at hon niðurger mín persón. (mura) Men, eg bíði framvegis eftir, at hon afturvísur tí eg havi sagt. Meðan eg bíði, kann eg tað sama afturvísa tí hon sigur. Helena sigur, at Landið betalur lønir á Sambýlum, og tí er tað ósatt, sum eg havi skriva. Helena átti at vita, at Finnleif Guttesen, sum eg endurgav, úttrykki- liga tosaði um íløgur í nýggj sambýli. Tað hevði Helena eisini skilt, um hon gav sær tíð at lesa, og ikki gjørdi viðmerkingar í óðum verki. Harumframt skal sig- ast, at nú fleiri sambýlir eru bygd, og heimahjálpin er farin í tey at arbeiða, er í hvussu so er í okkara kommunu skorið tilsvar- andi niður á heimahjálp í heiminum. Tí hevur landið, fyri at útreiðslurnar ikki skulu hækka, flutt heima- hjálpirnar úr heimunum inn á sambýlir, við tí úrsliti, at fólk liggja óhjálpin heima. Tá tú ikki hevur tíð at lesa uppá, krevst sera gott minni. Tað svíkur av og á hjá Helenu. Í øllum føri tá hon tosar um Sambýlið á Skála. Kunngerð um hetta frá 27 august 1998 er undirskriva av Helenu Dam á Neystabø. Sjóvar Komm- una fekk at vita frá ovasta embætismanni hjá Lands- stýrismanninum, at kunn- gerðin skuldi lesast so- leiðis, at fólk sluppu inn eftir tørvi. Metast skuldi fagliga um tørv. Tí hevur tað ongan tídning hvør eigur eitt sambýli. Tá vit vóru útblaka av Skála, við hjálp frá Lands- stýrinum, sum Helena var partur av, (Sí grein um hetta) umhugsaðu vit at byggja okkara egna. Tá fingu vit greitt at vita, frá heimahjálpini, at tey fingu ongar pengar frá Helenu, og tí kundu tey ikki seta starvsfólk í okkara Sam- býli. So um Helena setti 1 mió meira av til heima- hjálpina, hevði eitt nýtt sambýli møguliga verði bygt í hennara ministaratíð og 10 fólk, sum trongdu fingið innivist. Tí er tað Helena sum hevur alla skyldina av, at vit ikki hava eitt sambýli meira enn vit hava í dag. Men Helena gjørdi einki, og tí kundi Sjóvar Kommuna einki gera. Tá Helena førur fram, at nú Skála og Runavík leggja saman verða vit við sviðu- soð, vísur hetta bert, at Helena ikki dugir sínar egnu lógir. (Bústaður er órelevantur og almanna- lógin er líka fyri øll) Men hetta er ikki nakað nýtt. Tá Anfinn Kallsberg følur seg noyddan at taka eina støðu, er málið ógvuliga greitt. Tá Helena kom í Lands- stýri var tað Landið sum rak eldrasambýlið á Skála. Stutt eftir fingu vit kravboð um at vit skuldu yvirtaka Eldrasambýlið. Orsøkin var, at heimahjálpin ikki hevði pengar til at reka eldrasambýlið. Hesi krav- boð fingu vit staðfest á fundi 16. November 1998. Um vit noktaðu bleiv eldrasambýlið stongt. Hetta var væl eftir boðum frá Helenu. Hvar var umsorg- anin fyri teimum gomlu? Tá byrjaði kampurin um húsið á Skála. Hví skuldu vit gjalda, tá húsið er fyri alla Eysturoynna? Vit høvdu tey góðu argument- ini, meðan Helena og henn- ara fólk høvdu maktina at taka avgerð, sum vit einki kundu gera við. Toppurin hevur altíð ábyrgdina, og tí var tað Helena, sum tveitti Sjóvar Kommunu út úr samstarvinum um Eldra- sambýli á Skála. So at geva mær skyldina er langt við síðuna av, og prógvar bert, at Helena als ikki hevur skil á sínum málsøki. Moralur Merkir, sambært mínari Fremmedordbog: Indbe- grebet af hvad der anses for rigtigt og sømmeligt mht. menneskers handle- og tænkemåde. Tí tosa vit um moral, tá vit siga, at samsvar skal verða millum orð og gerðir. Hetta havi eg víst á mangl- ar hjá Helenu. Tá onkur vísur á hesar manglar, ber ikki til at øsa seg upp, og umbera seg við at Eivind er minst líka ringur. Ein góður politikari hevur eina frá- greiðing uppá, hví so er. Eg havi ikki viðgjørt Sjálv- stýrisflokkin, men po- litikaran Helenu. Tá Helena sigur, at muran í undir- ritaða ikki er góð, tosar hon um mín persón. Eg fari ikki at viðgera persónin Helenu. Tað er privat. Moralin vísa vit á, og lata veljaran døma. Tað er eftir mínari uppfatan grundleggjandi neyðugt, at politikarar hava góðan moral, og at samsvar er millum orð og gerðir. Tí er neyðugt, at vit lúka við jøvnum millumbilum. Eg fari at geva Torbjørn Jacobsen rætt, tá hann sigur, at vit ikki hava brúk fyri livibreyðspolitikarum. Vit eru báðir (fyrrverandi) sjómenn, og tí vanir við 12 tímar arbeiðsdag. Hóast vit enn ikki hava fingið lykilin til vaskirúmið, rokni eg við, at báðir, saman við øðrum, fara at vaska innanfloks eftir næsta val. Og eg ivist onga løtu í, at vit um neyðugt bróta vakt fyri at hjálpa í øðrum flokkum, har tað treingir munandi meira til enn hjá okkum. Tað sum vit hava brúk fyri eru menn og kvinnur, sum spyrja:” Hvat kann eg gera fyri Føroyar?” Til at stýra landinum krevst meira enn við himmalvend- um eygum at beundra eitt spegl. Til vildar øllum kann eingi gera ELDRATILHALDIÐ Frá 3. juli til 17. august er Tilhaldið í Tórsgøtu í Havn opið mánadag til fríggjadag frá klokkan 14 til 18. Á ólavsøku, 27., 28. og 29. juli frá klokkan 14 til 18 verður fram- sýning av listaverkum hjá Fridjof Joensen á 1. hædd, og í kjallaranum verður framsýning av úrvali av klæðum frá Sirri, og drekkamunnur og ábit verður at fáa, sigur Tilhaldið í tíðinda- skrivi. EPILEPTIKARA- FELAG Tíðindaskriv 5. juli hevði Epileptik- arafelagið aðalfund í MBF-húsinum í Havn, og skipað nevndin seg við Randfríð Sørensen, Tórshavn, sum for- manni. Næstformaður er Sólbjørn Jensen í Fugla- firði. Skrivari er Ása Østerø, Tórshavn, kassa- meistari er Elma Berg Danielsen, í Havn, og nevndarlimur er Mari Johannesen í Hoyvík. Sum tiltakslimir vórðu vald Gullberg Gullfoss, Hoyvík og Elisabeth Leo, Skopun. Ú nevndini fór Annika Krossstein, ið bar seg undan afturvali. Felagið hevði seinast í mars mánaði vitjan av Bjarka á Rógvu Hansen, neurologi á Ríkissjúkra- húsinum og Lene Sahl- holdt, psykoneurologi frá Dianalund og møttu ein i 70 fólk fyri at hoyra tey siga frá um epilepsi, ymisk herðindi, heilivág og lívskvalitet. Nevndin fer at arbeiða í komandi ári við at røkka meiri út á ø.kini runt um í landinum við onkrum tiltøkum, so sum okkurt fyri tey ungu, ið hava epilepsi. Eisini kemur kanska onkur uttanífrá at greiða meira frá um epilepsi. Ynski hjá nevndini er eisini, at fleiri epi- leptikarar vilja gerast limir í felagnum, sigur Epileptikarafelagið í tíð- indaskrivi. Epileptikarafelagið nýggja nevnd Framsýningar í Tilhaldinum í Havn Ì hesum døgum hevur Náttúruvísindadeildin vitjan av Reinert Møbjerg Kristensen professara á Universitetinum í Keyp- mannahavn. Reinert Kristensen er her saman við 4 studentum. Tey havan verið úti á Føroyabanka við Magnusi Heinason og tikið prøva av botninum til at kanna dýralívið. Nú sita tey í laboratoriunum á Náttúru- vísindadeildini og kanna dýrini, tey hava funnið. Hetta er ikki fyrstu ferð at Reinert hevur verið á Føroyabanka. Hann hevur verið har nakrar ferði fyrr, seinast í 1998. Tað sum hevur fangað hansara stóra áhuga, er skeljasandurin á botninum á bankanum. Ì millum sandkornini liva evarska smá bjarnadýr og korsettdýr, sum hann annars bert hevur funnið við Bermuda. Eitt annað áhugavert projekt, sum Reinert arbeiður við, er at send bjarnadýr út í rúmduni, fyri at kannað hvussu tann kosmiska strálingini úti í rúmduni ávirkar livandi verur. Hetta hevur áhuga, tá finnast skal út av, hvaðani lívið á jørðuni hevur sín uppruna. Náttúruvísindadeildin á Fróðskaparsetrinum hevur sent alivinnuni innbjóðing um at luttaka í skeiði um aling, sum verður á Náttúruvísindadeildini eftir summarferiuni. Skeiðið, sum er partur av lívfrøðisútbúgvingini á Fróðskaparsetrinum, gevur eina grundleggjandi vitan um aling og tær fortreytir, ið skulu vera til staðar fyri at fá sum mest burtur úr hesi vinnuni. Evni sum verða gjøgnumgingin, eru grundleggjandi ting um alifisk og umhvørvi, smolt- framleiðslu og framleiðsla av vaksnum fiski, kynbóta- rarbeiði, sjúka og at enda hvørja ávirkan streym- viðurskift hava á alingina. Tað verður Hørður Ward- um frá P/F Skretting sum kemur at taka sær av mesta partinum av undirvísingini, meðan Knud Simonsen frá Náttúruvísindadeildini fer at taka sær av tí partinum, sum hevur við streym- viðurskifti at gera. Knud arbeiður m.a við at finna fram til nýggj aliøki. Hetta verður gjørt við útgangs- støði í einum streym- modelli, sum hann hevur gjørt fyri Føroyar. Djóragranskari vitjar Fróðskaparsetrið bjóðar alivinnuni á skeið um aling aling LISTAFRAMSÝNING 28. juli kl 14 hevur Arn- gerð Joensen í Hoyvík fernisering í Føroya- húsinum í Keypmanna- havn. Arngerð Joensen sýnir fram málningar í olju, akryl og mixed media. Framsýninign er opin til 17. august. Arngerð í Føroyahúsinum C M Y K 9 8