fríggjadagur 13. juli 2001síða 3

4 Nr. 132 - 13. juli 2001 Nr. 132 - 13. juli 2001 5 gult4 cyan4 magenta4 svart4 gult5 cyan5 magenta5 svart5 - Vit hava boðað Mentamálastýrinum frá, hvørjar ætlanir vit hava viðvíkjandi tímabýtinum, og hað- ani hava vit fingið at vita, at tey eisini eru áhugað í, at skipanin verður broytt, sigur Elsa Birgitta Petersen, forkvinna í Føroya Lærarafelag FÓLKASKÚLIN Turið Kjølbro Sparifrymilin, sum varð settur í verk í fólkaskúlan- um í ringastu kreppuárun- um fyrst í nítiárunum, setur framvegis dagskránna inn- an skúlagátt. Men stendur tað til Føroya Lærarafelag skal hesin takast av. Felagið fer í næstum undir at fáa skipanina broytta soleiðis, at hvør skúli ger upp hvønn tímatørv tey hava og søkir hareftir. Ikki sum nú, har skúlarnir fáa eitt tímatal og út frá tí royna at fáa kabal- ina at ganga upp. - Vit hava boðað Menta- málastýrinum frá, hvørjar ætlanir vit hava, og haðani hava vit fingið at vita, at tey eisini eru áhugað í, at skip- anin verður broytt, sigur Elsa Birgitta Petersen, for- kvinna í Føroya Lærara- felag. At tímabýtið framvegis verður ásett eftir einum sparifrymli, er sera óhøg- ligt fyri skúlarnar. Serliga teir miðalstóru skúlarnar eru við skerdan lut. - Tað eigur at vera øvugta mannagongdin, har skúlar- nir fáa tímarnar teir hava brúk fyri. Í almannaverk- inum eru nógvar uppgávur lógarkravdar og játtanin ásett hareftir. Á sama hátt eigur skúlaverkið at verða skipað. Sum er fær alt skúlaverkið eina játtan, sum alt skal kroystar niður í, uttan mun til um rúm er fyri tí ella ikki. Ábøtur neyðugar Umframt arbeiðir Lærara- felagið við at broyta skip- anina soleiðis, at tímarnir ikki verða býttir út á næm- ingarnar, men heldur flokk- arnar. - Í Føroyum ber ógvuliga illa til at býta tímar eftir næmingunum. Nógvir smærri skúlar eru og á teim flestu ber sera illa til at fylla ein flokk við 24 næm- ingum. Hetta ber bara til á teim heilt stóru skúlunum. Frymilin, sum kom í krepp- uárunum, er ongantíð dag- førdur ella endurskoðaður, hóast skúlaleiðarar hava víst á ymiskar skeivleikar og møguligar ábøtur, sum eiga at verða gjørdar. Tað er eyðsæð, at tá ið vit hava so ymiskar skúlar í landinum, hvat viðvíkir stødd, næm- ingatali, flokkatali og so framvegis, er tað sera trup- ult at finna eina skipan, sum kann taka atlit fyri øllum undir einum. Føroya Lærarafelag hev- ur sett fólk av til uppgáv- una at endavenda skipanina við tímabýtinum, og miðar eftir at verða liðugt við uppgávuna, áðrenn fíggjar- lógin fyri komandi ár verð- ur løgd. - Tá ið kanningararbeiðið frá okkara hond er liðugt, leggja vit tað fyri politisku skipanina. Vit hava góðar vónir um, at hetta vinnur frama, tí politikararnir eiga at verða áhugaðir í, at skip- anin er góð. Tað ber í øllum førum ikki til at halda fram at býta tímarnar út eftir verandi frymli, sigur Elsa Birgitta Petersen. Allir flokkar ábyrgdina Skiftandi landsstýrismenn í mentamálum hava í fjøl- miðlunum borið fram, at játtanin til fólkaskúlan er økt seinnu árini, eisini undanfarni landsstýrismað- ur stutt fyri at hann fór frá. Rætt er, at tølini eru størri, men hetta er bara hálvur sannleikin. Krøvini til fólkaskúlan eru økt nógv meiri enn játtanin, KT- tøknin er komin inn um skúlagátt, nýggjar semjur eru gjørdar um arbeiðs- og lønarviðurskiftini hjá lær- arum, umframt annað sum alt kostar pengar og sum alt eru samtykt av løgtingin- um, tó uttan at neyðugi peningurin fylgir við. Tískil er játtanin til fólkaskúlan minkað, sjálvt um tølini eru størri, sum ført verður fram í seinasta skúlablaðnum. Nýggi landsstýrismaður- in í mentamálum, Óli Horn, ætlar til komandi fíggjarlóg at stremba eftir at fáa hægri játtan til fólkaskúlan. - Vit vóna eisini, at tað eydnast honum, tí niður- píningin av fólkaskúlanum kann ikki halda fram. Men eitt er, hvat landsstýrismað- urin vil. Annað er, hvat Fíggjarmálastýrið, sum er stýrið yvir øllum stýrum, gongur við til. Forkvinnan í Føroya Lærarafelag sigur, at eingin flokkur á Føroya Løgtingi kann skáka sær undan á- byrgdini av at støðan í før- oyska fólkaskúlanum er so vánalig. - Politikararnir ynskja ein skúla á pappírinum, sum hevur góðar endamálsorð- ingar og ætlanir, men tá ið tað kemur til tann peninga- liga partin skákar løgtingið sær undan. Meðan nýggja lógin varð í gerð, løgdu vit útrokningar fram, sum søgdu hvussu nógv hon fór at kosta at seta í verk, umleið 88 mió. krónur. Politikararnir lurtaðu ikki eftir okkum, men bara eftir embætismonnunum, sum søgdu nakað heilt annað. Bara einstakir politikarar vóru greiðir yvir, at fólka- skúlalógin fór at kosta meir, sigur Elsa Birgitta Petersen. Sparifrymilin skal burtur - Politikararnir ynskja ein skúla á pappírinum, sum hevur góðar endamálsorðingar og ætlanir, men tá ið tað kemur til tann peningaliga partin skákar løgtingið sær undan, sigur Elsa Birgitta Petersen, forkvinna í Føroya Lærarafelag Mentamálastýrið setti í gjár Olaus Jespersen í starv sum deildar- stjóri fyri fólkaskúla- deildina í Mentamála- stýrinum STARVSSETAN Turið Kjølbro Nýggi deildarstjórin fyri fólkaskúladeildina í Menta- málastýrinum fær ábyrgd- ina av at fyrisita hægru umsitingina av fólkaskúl- anum og øðrum skúlum og stovnum. Á økinum eru millum annað hesir skúlar og stovnar: fólkaskúlarnir, sum eru umleið 60 í tali, Landsmiðstøðin fyri undir- vísingaramboð, Musikk- skúlar, Sernámsfrøðiligt virksemi, Føroya Skúla- bókagrunnur, Føroya Fólk- aháskúli, Húsarhaldskúli Føroya og frítíðarundirvís- ingin. Olaus Jespersen er 50 ára gamal, hann tók lærara- prógv á Føroya Lærara- skúla í 1975 og harumframt hevur hann eisini tikið skeið innan fyrisiting, sam- ráðingarrætt og leiðslu. Olaus Jespersen hevur verið í starvi sum undirvís- ingarleiðari í Landsskúlafyrisitingini ella Mentamálastýrinum frá 1986 til 1999. Frá 1999 til í dag hevur Olaus verið í starvi sum fulltrúi í Lønar- deildini í Fíggjarmálastýr- inum. Olaus Jespersen tekur við starvinum sum deildarstjóri fyri fólkaskúladeildina í Mentamálastýrinum so skjótt sum til ber. Hensar Ellingsgaard, sum hevur verið deildarstjóri síðani 1998, fór frá fyri aldur 1. juli. Olaus Jespersen, nýggjur deildarstjóri í Fólkaskúladeildini í Mentamálastýrinum. Mynd: Jens Kristian Vang Olaus nýggjur deildarstjóri Bretska skipið Kommandor Jack hevur serútgerð at gera botnkanningar. Tað hevur gjørt umhvørviskanningar av botninum við boripallin hjá Statoil, og nú er skipið leigað sum liður í eini heimsumfatandi veðurlagskanning SKIP Stefan í Skorini – Vit hava tosað um Før- oyar tey seinastu tíggju árini, og um nær vit fara at arbeiða her, sigur John Garrow, sum er komin til Føroya at samskipa virk- semi hjá skipinum. Kommandor Jack hevur eisini havt fleiri uppgávur í Føroyum seinastu tíðina. Skipið hevur staðið fyri at gera botnkanningar, har ein telekaðal skuldi leggjast millum Føroyar og Ísland, og nú er tað komið til Før- oyar at gera veðurmátingar fyri universitetið í Ham- burg, sum er liður í eini heimsumfatandi skráseting av veðurlagnum. Hetta skal staðfesta veðurlagsbroyt- ingar. Ein onnur áhugaverd uppgáva hjá skipinum hev- ur verið at gera botnkann- ingar fyri Statoil. Olju- felagið, sum leggur fyri við at bora í Føroyum, bílegði skipið at taka lívfrøðiligar royndir av havbotninum, sum vórðu sendar á eina starvsstovu at kannast. – Tað er vanligt at oljufe- løg gera lívfrøðiligar kann- ingar av umhvørvinum, áðrenn byrjað verður at bora. Soleiðis kunnu tey staðfesta, um nakrar broyt- ingar eru í djóra- og plantu- lívi við leitingarøki, tá tey taka somu royndir eitt ár eftir, greiðir John Garrow frá. Á henda hátt verða árin av dálking skrásett. Gamalt skip – nýggj útgerð Skipið er bygt í 1961 og er tí ikki heilt nýtt, men nýggju eigararnir hava ný- tímansgjørt tað munandi við umbyggingum og fram- komnari tøkni. – Hetta er eitt gamal skip, sum vit hava nógv bøtt um. Nú hava vit ógvuliga fram- komna navigatiónsútgerð umborð, so vit kunnu átaka okkum torførar uppgávur, greiðir John Garrow frá. – Vit hava GPS-skipan umborð, so vit kunnu liggja á sama punkti sjálvt í ógvu- liga ringum sjógvi, og tí er hetta skipið væl egnað til kortlegging av havbotninum. Kommandor Jack hevur serútgerð at kortleggja hav- botnin, og tað er hetta, sum teir fáast mest við. Um oljufeløg skulu leggja rør av einum boripalli til lands, so skal skipið finna ta bestu leiðina eftir botninum. John ivast í, um talan verður um at leggja rør av boripallum til lands í Føroyum. Hetta verður oftast gjørt, tá talan er um fasta boripallar, men teir flestu boripallarnir nú á døgum eru flótandi. Men teir átaka sær eisini aðrar uppgávur sum at gera mátingar av sjónum og kanningar av djóralívi á havbotninum. Skipið verð- ur tó mest brúkt av olju- feløgum, ið hava tørv á neyvum botnkanningum, sum Kommandor Jack kann veita við tí stóra ekko- loddinum á kjølinum. Væntar nógv virksemi John Garrow og fyritøkan hann starvast hjá vænta, at Føroyar fer at vera eitt øki, har teir fara at fáa nógvar arbeiðsuppgávur í framtíð- ini. Meðan vit práta stevnir Norrøna inneftir vágni, og John sigur, at tað skjótt fer at vera nógv meira trongligt í hesi havnini framyvir. Um olja er í undirgrundini. – Hetta fer at broyta tykkara gerandisdag í Før- oyum, og nógv fremmanda- fólk kemur til landið. Stórur eftirspurningur verður eftir arbeiðsmegi, og tí kunnu tit vænta, at lønir fara uppeftir. Hóast eftirspurningurin eftir arbeiðsmegi í olju- vinnuni fer at økjast, so heldur John tað vera av alstórum týdningi, at fiski- vinnan framvegis kann út- vega sær arbeiðsfólk, tí tær siðbundnu vinnurnar mugu halda fram eftir sama leisti sum áður. Í øðrum londum sum í Hetlandi er ein oljugrunnur settur á stovn, tá oljuvinnan tók dik á seg har fyri góð- um tjúgu árum síðani. Hesin oljugrunnur veitir íbúgvunum í Hetlandi vegir, svimjihallir og aðrar hentleikar, men stjórnin í London fær sanniliga eisini sín part av oljupengunum. John Garrow sigur, at føroyingar fyrst skulu fáa oljuna upp úr undirgrund- ini, áðrann vit fara at tosa um, hvussu pengarnir skulu býtast. Skip, ið kortleggur havbotnin: Nógv at gera í Føroyum John Garrow heldur, at hansara manning fer fáa nógv arbeiði í Føroyum framyvir Mynd: Jens Kr. Vang Kommandor Jack á Havnini, sum hevur serútgerð at gera botnkanningar Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 5 4