fríggjadagur 13. juli 2001síða 5

8 Nr. 132 - 13. juli 2001 Nr. 132 - 13. juli 2001 9 gult8 cyan8 magenta8 svart8 gult9 cyan9 magenta9 svart9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Føroyingar klára seg væl í fleiri ítróttargreinum í Oyggjaleikunum á Oynni Man, og tað fegnast allir føroyingar um Sjálvt tey, sum kanska ikki hava so stóran áhuga fyri ítrótti, fylgja við í útvarpi og sjón- varpi í stórum spenningi og fegnast, tá føroyingar vinna, fáa silvur ella bronsu-heiðursmerki. Seinast vóru Føroyar nummar sjey, men enn er ov tíðliga at siga, hvat nummar Føroyar verða í ár. Í summum førum er gingið verri enn roknað varð við, t.d. í fimleiki hjá kvinnum, og í øðrum kappingar- greinum er gingið betur, t.d. í kvinnufótbolti. Men gongdin higartil bendir á, at heiðusmerkini kanska ikki verða so nógv sum seinast. Annars skulu vit ikki stara okkum blind at heiðurs- merkjum. Tað er sjálvandi stuttligt hjá bæði ítróttar- fólkum og øðrum við, at føroyingar vinna. Men vit skulu ikki gloyma, at tað er ein fragd at vera við, og tað at verða tikin út til kappingar er í sjálvum sær eitt avrik og eitt álit. Í yvirlitinum síggja vit, at umboðini fyri bretskar oyggjar, ella har bretska árinið er stórt, fáa tilsamans rættiliga nógv heiðursmerki. Hetta kemst serliga av tí, at hesi vinna nógv heiðursmerki í einstaklinga- kappingum, segði leiðarin fyri føroyingarnar, sum kappast í greinum innan frælsa ítróttin. Í hesum sambandi vísti hann á, at millum ungar før- oyingar er stórur áhugi fyri at renna. Eini 1000 ung vóru við í kappingum ífjør, men so legði hann afturat, at umstøðurnar at íðka frælsan ítrótt í Føroyum eru ikki nóg góðar. Í sjálvum høvuðsstaðnum er t.d. eingin rennibreyt. Og so koma vit til tað: tað skerst ikki burtur, at tað var út av lagi illa atborið, at ein rennibreyt ikki varð gjørd við Tórsvøll. Mótstøðufólkini siga, at áskoðararir sita so langt burtur ífrá, tá fótbóltsdystur er, og at stemn- ingurin tí ikki verður tann rætti. Viðhaldsfólk siga hinvegin, at tað er nakað tvætl, tí tað snýr seg um einar 2-3 metrar afturat. Vit hava í dag eitt stadionøki í Gundadali, har ónatúr- liga nógv virksemi er, og sjálvandi skulu frælsi ítrótt- urin eisini havt síni øki og breytir har. Tað var jú eisini ætlanini sambært teimum fyrstu tekningunum til eitt stadionøki, sum eru frá miðskeiðis í farnu øld. Øll eru ikki líka kring til fótbólt og handbólt, og tað er heilt givið, at vit kundu havt nógv fleiri íðkandi innan frælsa ítróttin, um umstøðurnar vóru betri, og um skúlarnir gjørdu meiri við tann partin. Vit mugu ikki gloyma, at vit skulu eisini hugsa um breiddina ítrótti, kanska fyrst og fremst, siga summi, tí úr breiddini koma úrvalsíðkararnir Ítróttur er sunnur og er mennandi fyri kropp, sál, felagsskapskenslu, einstaklingin og samfelagið sum heild og tí má samfelagið kenna sínar skyldur. Tað verður eisini gjørt í ávísan mun, men eitt størri arbeiði kann gerast. Men tit, sum hava vunnið: tillukku, og so mugu vit vóna, at tað gongst føroyingunum væl í teimum greinum, sum eftir eru. DAGSINS MEINING Sosialurin Mennandi leikir VIÐMERKINGAR Líggjas Høgnesen Í hesum døgum fáa brúkarar í fjarhitafelagnum skriv við hóttanum um stongsul og sakførara. 8 dagar ella fellur hamarin. Hóðast undirritaði hevur rindað kr. 1212 um mánaðin seinastu 6 mánað- irnar, hóttir Jóannes Hansen við at steingja heita vatni. Slíkar hóttanir vísir bert hvussu torført tað er hjá okkum brúkarum at sam- skifta við stjóran Jóannes Hansen. Hetta skriv er tó ikki vent ímóti stjóranum. Ótelj- andi skriv eru send stjóran- um, men har er sum kunnugt eingin heima. Skrivið er heldur ætlað sum ein vekjara klokka til onkran býráðslim. Býráðsins leiklutur. Býráðið hevur skyldu at tryggja at eingin mismunur verður gjørdur á borgarum í Tórshavnar Kommunu. Eg kann taka eitt dømi. Ein granni hjá mær skal í ár rinda kr. 2100 um mánaðin. Tað svarar til kr. 25.000 um árið. Sjálvur skal eg rinda uml. kr. 20.000 í ár fyri hita og heitt vatn. Eitt meðal húsarhald við oljufýring rindar uml. kr. 9000 um árið. Er nakar munur? Nei bert kr. 16.000 “License to kill” Kanska áttu vit at bjóða italsku mafiuni heim til Føroyar og víst teimum, at tað ber til at føra ein mo- dernaðan, brutalan handils- politik uttan at drepa nak- ran. Við Býráðsins væl- signilsi sleppur stjórin at sveiggja við svørinum sum honum lystir. Gongst illa í felagnum, - fer oljuprísurin upp, - hevur stjórin brúk fyri meira peningi til við- líkahald, ja so hækkar hann prísin. Einki hjálpir hvussu vit spara. Nýtslan hevur lítlan týdning. Hetta havi eg áður víst á. Politisk lyftir. Hetta er ein innilig áheitan á Jan Christiansen, sum undan býráðsvalinum svór at hann fór at gera nakað við óskilið í fjarhitafelag- num. “Now is the time”, harra borgarstjóri. Í rættin við fjarhitafelagnum Nú er nokk tosað. Til eig- arafeløgini ! Lat sakførara fáa møguleika at kanna juridiska partin í málinum, soleiðis at vit “einaferð med alla” fáa staðfest, um felagið verður rikið á ein lógligan hátt smb. galdandi reglum ella ikki. Hava vit rætt, so eigur málið at koma fyri rættin. Lógina í egnar hendur. Kemur Jóannes Hansen inn í mín kjallara at gera her- verk, so skal hann vita at hann verður meldaður til løgregluna. So einkult er tað. TÍÐINDASKRIV Vegna Føroya Fróðskaparfelag Dánjal Petur Højgaard, formaður Fróðskaparfelagið fer nú at víðka um virksemi sítt við at birta upp undir framtíðar granskingarverkætlanir í Føroyum. Til tess at bøta um samskiftið millum før- oyskar granskarar og til at mennavaksa um føroyska granskingarumhvørvið, er ætlanin at halda ein FRÓÐARFUND, kl. 10-16 leygardagin 27. okt. 2001. Fundurin er fyri øll, ið eru útbúgvin á lærdum háskúl- um ella samsvarandi, og sum fáast við gransking. Fundardagurin byrjar við innbodnum fyrilesara, ið greiðir frá hugtakinum “at granska”. Fundarfólkið fer síðan í bólkum at gera upp- skot til komandi verkætl- anir. At enda verður felags- fundur um uppskotini. Á fundinum er eisini ætl- anin, at føroyskir gransk- arar kunnu hittast til tess at styrkja sambandið síná- millum og annars skifta orð um framtíðar granskingar- verkætlanir í Føroyum. Tey ymsu frøðiøkini fáa høvi at skifta orð hvørt sær; men eisini er ætlanin, at tvør- frøðiligar verkætlanir verða orðaðar. Fundurin verður hildin í Klingruni í Norðurlanda- húsinum. Longu nu kann verða boðað frá luttøku hjá Føroya Fróðskaparfelag, handan Á 5, postrúm 209, FO-110 Tórshavn (teldu- postur: maudh@setur.fo) Tilskilið navn, frøði- grein, útbúgvingarstig og granskingarøki. Um ein vil vita meira um tiltakið, ber til at seta seg í samband við formannin Dánjal Petur Højgaard, teldupostur: danjalph@post.olivant.fo Føroya Fróðskaparfelag er stovnað í 1952 og hevur eitt nú til endamáls at fremja samstarv millum fólk í Føroyum, sum takast við vísindaligt starv, at upplýsa alment um vísinda- lig viðurskifti við útgávu- virksemi og fundum og at menna føroyskt sum vís- indamál. Bøkur og rit, ið Fróð- skaparfelagið gevur út, eru fyrst og fremst Fróðskapar- rit, Supplementa til Fróð- skaparrit og Frøði. Haraft- urat koma orðabøkur og einstakar aðrar bøkur. Fróðskaparfelagið skipar fyri FRÓÐAR- FUNDI í oktobermánaði Felagið í kríggj ímóti sínum egnu Kunngjørt verður fyri ætt og vinum, at elskaði maður mín, pápi og abbi okkara Hans Olaf Debes av Oyri andaðist mikudagin 11. juli á Landssjúkrahúsinum, 76 ára gamal. Jarðarferðin verður úr Norðskála kirkju sunnudagin 15. juli kl. 14.00. Fyri tey avvarðandi Palla og Sámal Tey, ið vilja minnast Hans Olaf, kunnu lata eina peningagávu til kirkjuna í Norðskála Minningarorð um mín elskaða bróður Jákup Monrad Joensen (Jakke beiggja) Rødd tín ei tagnað í bergið er rist ljómandi hátt enn sum áður andshetja fræga, ei hava mist í øldir vær viljum tær fagna ein fosturlandskappi sum fáur Sum sólin á hásummardegi hátt fragdarljómin tú bar kærleikslogin geisandi víða avreksverk mongu sjónliga sær fyri rættvísi altíð vildi stríða teim á skuggasíðu lívsins kærleika bar – til almikla gleði Svá geislandi virkisfýsni randaði teg barnalundin, ungdómur tokka tín hevði kennara anda í brósti alla orku í vænu samljóðsleið legði millum andshetjur tann størsti. Bróður! á kærleiksfyltu leiðina leiddi tú meg. Ei glitrandi heiðurskrúnu her at sjá men tú nú í himnasølum hana ber har fagnaðarljómur um vir har grátur, pína og sorg ei er ein ljómandi gullprýddur staður til dýrdmikla himmalin stóð tín trá Tú bar okkum kærleika, lívsmót at stríða tú fylti øll hjørtu við gleði ein ljósberi altíð á ferð stríðsfúsur á kærleikans vegi tín hugsjón meg fyllir, meg ber ótømandi kelda, brúsandi hugflogið víða. Kærleikin til Guð og næsta altíð var títt mál og aðalmið tú troyst okkum veitti til síðstu stund brimandi kærleikans login við lið til ævigan fagnað eftir stuttan blund í teim ævigu bústøðum akker trygt vil kasta Hjá Faðir Ljósanna ævigt at verða í Himmalsins dýrd nú tú er á ævigu ljósins kærleikans strond hjá einglanna skara lovsong framber Samansjóað lívsins ævigu bond Kæri bróður! Alra tøkk eg vil tær bera! Ærað veri minnið um stríðsmannin fyri sonn- um rættvísi, frælsi, javnrætti og brøðralag! Takk fyri alt. Sólmundur Michael Jensen sambandsmaður Nú er nakað síðani, at skilagóður dialogur hevur verið um framtíðina, og hvussu framtíðar leiklutur Føroya skal síggja út. Utt- anumtos og einki-sigandi tveystavilsisorð eru næstan vorðin heildar og realitets- politikkurin hjá loysingar- sinnaðum og hjá sambands- sinnaðum politikkarum. At ynskja loysing er skiljandi, men hvat hendir aftaná tað? Tað sama er við sambandinum, hvat hendir tá sambandið hevur sigrað? Eftir at hesi bæði slag-orð- ini eru komin, heldur tann áhugaverdi dialogurin heilt uppat, og tær stóru visión- irnar doyggja fullkomiliga. Loysing og samband eru ikki konkretar forbetringar í sær sjálvum, tí hetta eru bert nakrar fortreytir. Sam- an við loysingini ella sam- an við sambandinum skulu onnur og ítøkilig mál leggjast omaná, og tað eru hesi, sum gera nakað ítøki- ligt við dagligdagin hjá okkum. Málini, vit leggja omaná, er tann veruliga realitetspolitikkurin, og tað er hesin politikkur, sum fullkomiliga er horvin í kjakinum, nú loysing og samband ráða. Men reali- tetspolitkkurin er sjálvandi ymiskur treytaður av, um vit velja samband, loysing ella hvørki... Haran og skjaldbøkan Loysing og samband eru sostatt ikki nakað sum einstakt ger teg og meg ríkari, og tí er undarligt, at tey eru vorðin høvuðsmál- ini. Tann veruligi realitets- politikkur skal jú gera dagin betri ella verri fyri tann einstaka, og hvørki loysing ella samband kunnu í sínum líka gera nakað sum helst. Ístaðin eru loysing og samband við til at seta fortreytirnar fyri realitets- politikkin. Tað er undrunar- vert, at vit altíð byrja kjak við loysing og samband, og síðani grava vit djúpri niður til realitetspolitikk, sum aðrastaðni er nærri skorp- uni enn her hjá okkum. Í mun til onnur lond hava vit lyndi til at evja alt uppí saman, og hetta minnir ikki sørt um søguna um haruna og skjaldbøkuna, sum skuldu renna kapp. Vit eru haran, sum tók sær av løttum og at enda sovnaði undir einum træi. Tá hon vaknaði, var skjaldbøkan longu komin á mál. Skjald- bøkan hevði vunnið á har- uni, av tí at hon spakuliga men støðugt var farin beina kós ímóti málstrikuni. Og tískil koma vit po- litiskt fram sum haran, sum hóast sín førleika ikki kom á mál til tíðina, meðan hini londini kanska nýta haruna sum sína politiska fyri- mynd og fara beint til kjarnuna sum ger nakað við umstøðurnar hjá mær og tær. Kritikkurin er ikki bert versa loysingar-argumenta- tión sum heild, men eisini tey vánaligu sambands- argumentini, hava lindi at gera “sambandið” til eina beinleiðis betring av ger- andisdegnum hjá tí ein- staka, men so einfalt er tað ikki, tí tað manglar nakað meira. Tað, sum manglar, er dialogur um reella realitets- politikkin t.v.s. støðutakan, bygnaðin av framtíðar sam- felagnum, um okkara land yvirhøvur skal hava eitt vælferðarsamfelag (heilsu- bót, skúlaskapur, skatts- støði v.m.…), og eisini hvat tilknýti Føroyar skal hava til umheimin o.s.fr. Brúk fyri hvørjum øðrum Lond hava brúk fyri hvørj- um øðrum, so tilber at selja, keypa, kappast, fara í hernað o.s.fr., men í Før- oyum hava politikkarar bert brúk fyri sær sjálvum og sínum loysing/samband kjaki, tí hetta er vorðið teirra høvuðsmál, og so velja fólk eisini eftir høvðusmálum flokkanna. Tí hoyra vit sjáldan veru- ligar visiónirnar og dreym- ar frá politikkarunum. Eis- ini síggja vit alt hettar aftur í tí førda politikkinum, sum líkist einum ”peu en peu” politikki, sum allastaðni resulterar í óendaligum ”lappa-loysnum”. Onkur kallar hettar fyri eina ”einkisigandi politiska ringrás”, sum okkara po- litikkarar ganga og mala í. Føroyskir breyðpolitikkarar skilja ikki, at vit hava brúk fyri øðrum enn okkum sjálvum, og at onnur hava brúk fyri okkum. Vit mugu gera okkum galdandi og koma fram við okkara dugnaskapi, men allar fyrst mugu visiónirnar fram í ljósi, og tær koma neyvan so leingi sum vit mala í tí ”einkisigandi politiskari ringrásini”. ”Ego-dyrkan” Eitt gott dømi um tað so- kallaðu „politisku ego- dyrkanina“ kemur týðiliga fram, tá talan er møguligan ES limaskap. So skjótt sum vit tosa um innliman í ES, verður føroyski fiskurin líkastillaður við tann stóra og dýra gimsteinin, sum hini londini vilja taka frá okkum. Øll ES-lond verða skýrd óndsinnað og næstan bandittar, og tað er hetta, sum er tann ekstrema po- litiska ”ego-dyrkan”, sum flestu føroyskir breyð- politikkarar bera í sær. Eingin skal koma til oyggjalandi við góðum ráðum, tí vit vita best sjálvi, og hetta er tað sum skínur so týðiliga ígjøgnum í før- oyskum politikki. Kanna vit møguleikan um at gerast partur av mótpart- inum, broytist okkara hugburður óivað, men fyrst mugu vit úr óndu ring- rásini. Men ein felags- skapur krevur altíð nakað, og er tað so, at hann krevur nakað av fiski, so kann tað allíkavæl verða, at tað liggur lønsemi aðrastaðni sum t.d. í nýggjum vinnum og vitan. Tað er jú ES, sum í dag setir treytirnar, og spurningurin er, hvussu lagaligur mótparturin kanska blívur, og tí mugu vit gera okkum nakrar tankar um at gerast partur av mótpartinum. Lokalur main-stream Fleiri smálond og atlond hava fingið áhugaverdar avtalur við ES, og hesi hava eisini fingið sína ávirkan, samstundis sum tey eisini eru tryggjaði egin-menning í ES-høpi. Eitt av hesum londunum er Áland, har rikisrættarliga støðan líkist okkara í ein stóran mun. Evropa gerst longu størri í 2004, og kanska verður felagsskapurin dupult so stórur tá, men tað vita vit ikki enn. Tað er óskiljandi, at politikkarar ikki hava áhuga í at gera sær met- ingar um, hvønn týdning Føroyar skal fáa í Evropa og hvønn týdning, Evropa skal hava á okkum. Tað eru umleið 10-20 sløg av ES limaskapi, og tí átti at verið áhugavert at hugt nærri eftir hvørjum ein- støkum slagi av limaskapi. Tess longri vit bíða, tess meira mennast limalondini, og tess meira verða vit afturúr sigld.´ Kasparov fekk rætt ”At loysa fyri loysings skyld gevur ikki meining,” segði Gary Kasparov, tá hann var í Føroyum. Eisini segði hann, at vit eiga at finna okkara leiklut í heimssamfelagnum, tí øll lond verða meir og meir bundin av hvørjum øðrum. Okkara leiklutur við umheimin skal hugsast væl ígjøgnum. Til hetta krevst nakrar visiónir. Velja vit røttu ”plaseringina”, ja so enda vit har, sum vindurin blæsir okkum. At verða innanfyri í heimssamfelag- num er at verða partur av einari egin-menning, sam- an við øðrum, sum antin so ella so fáa ávirkan á før- oyskt vinnulív, føroyskan hugburð, føroyska støðu- takan, føroyska mentan o.s.fr. Tann størsta hóttanin fyri okkara tjóð eru ógvusligu umhvørvisbroytingarnar, sum eru ein veruleiki norð- anfyri Føroyar. Hetta er ein trupulleiki, sum alsamt nærkast Føroyum. Um 40-50 ár standa vit kanska við trupulleikum, sum vit ongantíð høvdu droymt um, og tá hoyra vit ikki slíkar visiónir frá breyðpolitikkarum; fyri tað fyrsta, tí at ov seint er; og fyri tað næsta; tí at allir uttan Jákup Sverri liggja undir grønutorvu. Um- hvørvið fer at ávirka okk- ara høvuðsvinnu, men nakað ógreitt er tó í hvønn mun. Alt týðir uppá, at vit fáa brúk fyri øðrum, líka so nógv sum onnur hava brúk fyri okkum, og ein upp- skrift er at gera tað gjøg- num limaskap í ES. Broyt- ist nakað í umhvørvinum til tað verra, eru vit tvungin til at finna okkurt annað at liva av. Vit hava brúk fyri vitan og nakrar ”makk- arar”, so vit aftur kunnu fylgja við í heimssamfe- lagnum. Oljuvinnan ikki allar ævir Oljuvinnan verður oftani nýtt sum ein orsøk til at renna undan øllum nevndu argumentunum, ið byggja uppá egin-menning saman við øðrum, men eitt er givið - oljuvinnan varir ikki í allar ævir, og tað er samstundis heldur ikki føroyingar, ið fara vinna tann stóra olju-vinningin. Hvør ræður longu á íbúðarmarknaðinum í Havn í dag? (hetta er áðrenn oljan yvirhøvur er funnin!) Oljufeløgini hava gjørt íløgurnar í leitingina, og sjálvandi eru tað hesi, ið fáa tann stóra olju- vinningin, um hann verður funnin. Kann eisini samanberast vid ein lotto-seðil sum oljufeløgini hava keypt. Tann sum keypir vinnur ...... kanska.....! Einkisigandi politisk ringrás VIÐMERKINGAR C M Y K 9 8