týsdagur 29. februar 2000síða 5

9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 41 - 29. februar 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 41 - 29. februar 2000 Sjómansheimið nútíðarger Klaksvíkar Sjómansheim verður umvælt og nútíðar- gjørt fyri umleið eina milli- ón. Seks kømur, umframt »suituna«, gongina og mót- tøkuna skulu gerast av nýggjum í hesum umfari- num. Framman undan eru tvey kømur gjørd. Arbeiðið er í gongd í løtuni, men verður steðgað, tá summarferðingin rætti- liga kemur fyri. Seinni verð- ur arbeiðið so tikið upp- aftur, verður sagt av Klaks- víkar Sjómansheimi. Sjómansheimið er umleið 40 ára gamalt og treingir til ein rættiligan umgang innan fyri at fylgja altjóða støði. Sagt verður av Sjómans- heiminum, at kostnaðurin av umbyggingini liggur um- leið 100.000 krónur fyri hvørt kamarið. Tað kann tykjast at vera ein øgiligur prísur. Men tá hugsað verð- ur um alt, sum gerast skal millum skins og holds, so sum útskifting av rørum og so framvegis, so man kostnaðurin kortini vera á gestum. Tað er sjálvandi møtimik- ið hjá Sjómansheiminum at fara undir slíka útbygging. Men gongdin hevur verið soleiðis seinnu tíðina, at tey trúgva upp á, at tað fer at bera til. Gistingarnar hava verið støðugar, ella í øllum førum ikki í minking, sum tikið verður til. Og væl av øðrum tiltøkum vera eisini hildin á Sjómansheiminum. Slík tiltøk, har fólk biða um størri døgurðar, bæði at hava inni á Sjómansheiminum og eisini slíkt, sum latið verður út úr húsinum. Tað eru ymisk fólk sum búgva á Sjómansheiminum alt eftir árstíðini. Um summ- arið eru tað mest útlendsk ferðafólk. Og sum ikki einaferð verða týskarar nevndir fyrst. Annars eru tað fólk, sum koma til Klaks- víkar til eitthvørt stytri tiltak ella arbeiði. Onkur skúla- næmingur og onkur fót- bóltsleikari búgva fast. Eis- ini er nakað av fólki, sum etur fast á Sjómansheimi- num. Klaksvíkar Sjómansheim skal umbyggjast og nútímansgerast. Tann parturin av arbeiðinum, sum nú er i gongd, fer væntandi at kosta út móti eini millión, verður sagt av Sjómansheiminum Klaksvíkar Sjómansheim er umleið 40 ára gamalt og treingir til umvælingar (Mynd: Jens Kristian Vang) leið, heldur leiðslan á Klaksvíkar Sjómansheimi. Tá hetta umfarið er liðugt, fer kostnaðurin væntandi at tátta í milliónina, meta tey á Sjómansheiminum. Samlaða kamarstalið fer at lækka við hesi útbygging- ini av tí, at alt nú verður gjørt til dupultkømur. Men tað er neyðugt, siga tey. Stutt og greitt, tí kundin krevur altjóða støði. Í dag vil eingin gjalda fyri eina song, har wc og bað eru á gongini saman við øðrum Ungur føroyingur økonomur hjá DONG JAN MÜLLER Tann 26 ára gamli havna- maðurin Regin Hammer er valdur út millum rættiliga nógvar umsøkjarar til eitt av teimum týðandi størvunum hjá danska olju- og gassfel- agnum DONG, ið ætlar sær at vera við í oljuleitingini við Føroyar. Regin Hammer, sum í dag starvast hjá Fíggjar- málastýrinum, skal taka við starvinum sum økonomur í leitingar- og framleiðslu deildini hjá DONG 1. mai. Hann skal arbeiða á høv- uðsskrivstovuni, sum liggur í Hørsholm nærhendis Keypmannahavn. Regin Hammer hoyrir til tað ættarliðið at ungum før- oyingum, sum hevur valt oljuvinnuna sum sítt fram- tíðar livibreyð. Hugurin hevur alla tíðina verið til økonomi og lærugreinar við tilknýti til hesa lærugrein. Eftir lokið studentsprógv læs Regin økonomi á Fróð- skaparsetrinum í eitt ár og higani gekk so leiðin til skotska oljubýin Aberdeen, har Regin tók eina trý ára útbúgving innan búskapar- frøði á Robert Gordon University. Stóri áhugin hjá altjóða oljuheiminum fyri føroyska landgrunninum hevur helst eisini birt uppundir áhugan hjá Regini fyri oljuvinnuni, tí eftir lokna útbúgving í Aberdeen fekk hann eitt sti- pendium frá AMG-olju- bólkinum (Tað eru Statoil, Mobil og Enterprise) at lesa við oljubúskaparfrøði við lærda háskúlan í Dundee. Eftir hetta arbeiddi Regin í eina tíð hjá Enterprise í London. Síðani gekk leiðin heim til Føroya og hevur Regin arbeitt hjá Fíggjar- málastýrinum í skjótt tvey ár. Har hevur hann serstak- liga tikist við at tilrætta- leggja kolvetnisskattalóg- irnar, sum nú eru samtyktar av løgtinginum. Uppá fyrispurning um tað ikki verður ein missur fyri føroyskar oljumyndug- leikar, at útbúgvin fólk sum hann fara til oljufeløgini at arbeiða sigur Regin Ham- mer, at hetta er ein náttúr- ligur útviklingur. Tað er eisini av týdningi at fáa føroyingar við í arbeiði at finna oljuna. Tað er eisini avmarkað, hvussu mong kunnu arbeiða innan tað almenna. Stóra takið her heima er tikið við øllum fyrireik- ingunum til 1. útbjóðing, og harnæst er tað eisini eitt ynski frá føroyskum mynd- ugleikum, at útlendsk olju- feløg, sum ætla at arbeiða við Føroyar, seta føroyingar í størv. Regin Hammer sig- ur, at hann hevur vónir um at skula arbeiða við Før- oyaøkinum sum frálíður. Fyri seg sjálvan er tað eis- ini ein størri faklig avbjóð- ing, tí hetta er tað øki hann hevur specialiserað seg í. Sjálvur heldur Regin Dong verða eitt áhugavert felag og hann sær fram til nýggju avbjóðingina. Regin Hammer hevur fingið týðandi starv hjá danska felagnum DONG Frá 1000 ára haldinum Evni Thomas Kingo Apostólsku fedrarnir Heidnir si›ir upp í okkara øld Martin Luther Apostólsku fedrarnir Apostólsku fedrarnir Kaj Munk Fyrilestrahaldari Marjun Bæk Martin R. Jacobsen Sverri Egholm David Johannesen Martin R. Jacobsen Martin R. Jacobsen Magnus Jørgensen Tiltak Fyrilestur og konsert vi› Havnarkórinum Fyrilestur Fyrilestur og konsert vi› Sandoyar Manskóri Fyrilestur og konsert vi› Vestmanna Sangkóri Fyrilestur og konsert vi› Fyrilestur Dupultkvartett úr Runavík Fyrilestur og konsert vi› Eystankórinum Sta›ur Tórshavn Listaskálin kl. 20.00 Klaksvík Kirkjukjallarin kl. 16.00 Dalur Bygdahúsi› kl. 16.00 Kollafjør›ur Kirkjan kl. 16.00 Tórshavn kl. 16.00 Nor›skála Kirkjan kl. 16.00 Glyvrar kl. 19.00 Dagf. Mikudagin 01.03.2000 Sunnudagin 12.03.2000 Sunnudagin 12.03.2000 Sunnudagin 12.03.2000 Sunnudagin 19.03.2000 Sunnudagin 26.03.2000 Mánadagin 27.03.2000 Skrá fyri februar og mars RZ008 www.tusund.fo EDVARD JOENSEN Skal tað bera til at liva av jarðarbrúki, er neyðugt, at bóndin eisini kennir til nú- tíðar virkisrakstur. Tað er ikki nokk at duga at mjólka og kenna seyð. At hava skil á roknskapinum er minst líka umráðandi. Ofta hoyrast bøndur klaga um, hvussu tungt tað er at fáa landbúnaðin at bera seg fíggjarliga. Men verður hann so spurdur um, hvussu stór íløgan er fyri hvørt kilog av kjøti ella litur av mjólk, hann framleiðir, dug- ir hann mangan ikki at svara. Hann hevur stutt sagt ov lítið skil á roknskapi- num, sum er líka neyðugur í landbúnaðinum, sum hann er í handilsvinnuni ella á flakavirkinum. Tað ber ikki til at klaga um eitt ting, sum tú als ikki kennir. Og kennir tú ikki orsøkina til, at tað gongur illa, ber heldur ikki til at venda gongdini. Tað letur til, sigur norski búnaðar- og fíggjarfrøðing- urin, Ole Christen Hallesby, at ein stórur partur av bønd- unum eru í einum stórum, passivum bólki, bara tí, at teir av traditión skulu vera Bóndin skal vera virkisleiðari Ov lítið er hjá bóndanum bara at vera ein, sum arvar ein garð fyri at bera traditiónina víðari. Hann skal hugsa um jarðarbrúkið sum eitt toppprofessionelt rikið virki bøndur, og ikki tí, at teir tíma tað. Ole Christen Hallesby var um vikuskiftið í Føroyum og helt skeið fyri føroyskum bøndum. Skeiðið varð hild- ið á Hotel Vágum leygar- dagin og sunnudagin. Ole Christen Hallesby sigur um føroyskar bøndur, at sum framleiðarar eru teir dugnaligir, men sum virkis- leiðarar og roknaskapar- menn eru teir amatørar. Arvur Bóndin er berari av tradi- tiónini og mentanararvi- num. Spurningurin er so, um hetta verður ein mót- søgn til tað at vera bóndi. Tað vil siga ein konflikt millum framleiðaran og mentanarberan. Í Noreg er ein traditión fyri, at bóndin skal vera bæði framleiðari og ment- anarberi, sigur Ole Christen Hallesby. Og so kemur tann triðja konfliktin. Ber tað til fíggjarliga at vera bóndi? Ole Christen Hallesby greiðir frá, at nógvir norskir bøndur hava arbeiði við síð- una av jarðarbrúkinum við tí úrsliti, at tá tað er gjørt, er ikki orka til rættiligt jarð- arbrúk. Og so býtur alt seg aftur í halan. Hetta man heldur ikki vera so øgiliga ókent hjá føroyskum bøndum, metir hann. Norski búnaðar- og bú- skaparfrøðingurin heldur, at tað má vera uppgávan hjá politikarunum at syrgja fyri, at tað verður førdur ein poli- tikkur, sum tryggjar bónda- num fíggjarliga grundarlag- ið. Tí eingin kann rokna við, at tað at vera bóndi í sær sjálvum er eitt arbeiði, sum gevur pengar. Ætt eftir ætt Á stevnuni í Vágum kom meira enn einaferð fram, sigur Ole Christen Hallesby, at tað bara verður roknað við sum givið, at tann elsti sonurin í bóndaættini verð- ur tann, sum ber arvin og mentanina víðari. Eisini hó- ast hann yvirhøvur ikki er áhugaður. Tað liggur alla tíðina sum eitt tigandi krav frá umheiminum, at soleiðis skal tað vera. Men mangan er tað soleiðis, sigur Ole Christen Hallesby, at eingin tosar við viðkomandi sjálv- an um, hvat hann ætlar. Og tað er meira enn einaferð endað við, at tann, sum kanska er best egnaður og áhugaður, verður settur til viks, tí tann eldri, sum hvørki tímir ella dugir, av gamlari traditión skal verða bóndi. Hann hevur jú rætta navnið. Tað hevur sínar avgjørdu vansar, tá maður kennir seg noyddan at bera ættararvin víðari. Úrslitið verður ógvu- liga ofta ein útbrendur mað- ur, sum nógv heldur vil gera alt annað. Av tí sama verður eingin kontinuitetur. Alt verður standandi í stað ella í ringasta føri forferst. Ole Christen Hallesby sigur, at summir bøndur av natúr eru eitt ógvuliga kon- servativt fólkaslag. Í summ- um førum bókstaviliga kon- serveraðir, heldur hann. Men sjálvandi eru tað undantøkini. Tað er greitt. Men í Føroyum er ikki langt av leið at siga, at vit eru uppsteðgað á mongum økj- um innan landbúnaðin. Tí var ein av uppgávun- um á skeiðnum júst at siga fólki, hvussu týdningarmik- ið tað er at duga at hugsa øðrvísi ella ótradiotionelt. Lítið umhildið Tað eru mótsetningar í jarð- arbrúkinum, sigur Ole Christen Hallesby. Bøndur- nir vilja mangan sjálvir bera arvin og traditiónirnar víð- ari, men sita samstundis og klaga um, hvussu illa tað ber til fíggjarliga. Her heldur Ole Christen Hallesby, at samfelagið eig- ur at viðurkenna bónda- stættina heldur betri, enn gjørt verður í dag. Manga- staðni verður tað beinleiðis lítisvert at vera bóndi. Og tað kemst ofta av, at ov fáir pengar eru í fakinum. Hetta ávirkar sjálvandi eisini tann, sum skal liva av hesum. Hann kennir seg verri fyri enn onnur og hev- ur kanska lyndi til at geva skjótari upp av tí sama. Men bóndin má sjálvur gera sær greitt, at tað hann ger, er neyðugt. Og eisini má sam- felagið sum so fáast at skilja, at landbúnaðarfram- leiðslan er beinleiðis lívs- neyðug fyri at fáa samfel- agið at koyra. Men tað kann ikki bara vera í veitslutalunum, at slíkt kemur fram, sigur Ole Christen Hallesby. Tað má gerast nakað við búskapin, og vit noyðast at síggja í verki, at politikararnir veru- liga vilja gera nakað fyri at hjálpa landbúnaðinum. Bøndurnir uppliva í dag, at teir als ikki verða virdir av politikarunum. Ole Christen Hallesby sigur, at bøndur hava greitt honum frá, at tað hava verið ráð- harrar, sum beinleiðis hava sagt, at landbúnaður er so lítið málsøki, at tað tíma teir ikki at fáast við. Tí má onk- ur annar taka sær av. Samfelagið í dag hevur líkasum hug at meta virði eftir búskapinum. Her hava vit eina stætt, sum hevur lægri tímaløn enn tann, sum byrjar nýggjur við kassan í supermarknaðinum. Tá er tað skjótt, at samfelagið sig- ur, at hetta, tú gerst, er einki vert. Ole Christen Hallesby heldur, at samfelagið eigur at viðurkenna bóndastættina heldur betri, enn gjørt verður í dag. Leygardagin helt norski Ole Christen Hallesby fyrilestur um búnaðarmál. Hetta var partur av eini stevnu á Hotel Vágum um evni at vera bóndi