leygardagur 21. juli 2001síða 8

Nr. 138 • leygardagur • 20. juli 2001 • 75. árgangur • www.sosialurin.fo Føroyski landsliðs- málverjin verður ímillum stólparnar í mest spennandi dystinum í Noregi hetta vikuskiftið Tað hevur verið nógv lív í í Molde hesa vikuna. Jazz- festivalur er í býnum. Íbúgvaratalið er 23 túsund, men í hesi vikuni hava tað verið 60 túsund fólk í Molde. Endin á summarstevnuni, um vit kunnu kalla tað soleiðis, verður í annað- kvøld, tá Rosenborg og Molde skulu spæla lands- kappingardyst. Áhugin fyri dystinum er sera stórur. Øll atgongu- merkini – og tað vil siga 11.167 – eru seld, og tað koma eini tíggju bussar við áskoðarum úr Tróndheimi. Jákup á liðnum Í gjár varð tað greitt, at før- oyski landsliðsmálverjin, Jákup Mikkelsen, verður í málinum hjá Molde. – Longu týsdagin var venjingin løgd til rættis út frá liðnum, sum skal spæla sunnukvøldið, og tá var eg í málinum. Soleiðis var tað eisini nú í morgun, tá vit vanda, segði Jákup Mikkel- sen, tá vit stutt fyri døgurða í gjár høvdu hann í tele- fonini úr Molde. Veðrið í Molde hevur í hesi vikuni verið sum gott føroyskt summarveður. Hava tit vant nógv? – Í hesi vikuni hava vit vant eina ferð um dagin. Í Danmark vandu vit onkrar dagar tvær ferðir, men tað hava vit ikki gjørt her, sigur Jákup Mikkelsen, sum hev- ur kent seg sera væl mót- tiknan í Molde. Rosenborg kroystir Gestirnir í Molde í annað- kvøld eru kroystir. Norsku meistararnir tey seinastu níggju árini eru ikki fremst- ir í tippuliguni, og teir hava ikki vunnið fimm teir sein- astu dystirnar í lands- kappingini. Fýra ferðir hava teir spælt javnt, og eina ferð hava teir tapt. Í norskum fjølmiðlum verður venjarin hjá Rosen- borg endurgivin fyri at siga, at spælararnir hjá honum eru merktir av, at viðhalds- fólkini og pressan leggja so stórt trýst á teir. Teir eru bangnir fyri at gera mistøk, og tað sæst aftur í avrik- unum. Í hesi vikuni hevur Rosenborg venjarin brúkt nógva tíð til at tosa við spælararnar. Í annaðkvøld fæst at síggja, um Rosen- borg fer at venda gongdini, ella um tað verður Molde – við Jákupi Mikkelsen í málinum – sum fer at toga seg nærri toppinum. Í løt- uni eru teirá sjeynda plássi. jh Talan er um leiguav- talu inntil í heyst ímillum B68 og danska 1. deildar- felagið, sum hevur ein venjara, ið áður hevur vant føroyskar spælarar Toftamenn skulu eftir summarsteðgin stríðast uttan liðformannin undan summarfrítíðini. Øssur Hansen fór í gjár til Dan- markar. Hann skal til Keyp- mannahavnar, har hann skal spæla við 1. deildar- felagnum B93. Ein leigu- sáttmáli er gjørdur ímillum danska felagið og Tofta Ítróttarfelag. Sáttmálin er galdandi fram til endan á danska kappingarárinum, tað vil siga inntil um mán- aðarskiftið ímillum oktober og november. Niclas Davidsen, for- maður í B68, váttar, at Øssur skal spæla við B93 og ikki B68 eftir summar- frítíðina: – Vit høvdu sjálvandi viljað havt Øssur á liðnum hjá okkum. Hann er ein tann royndasti og týdning- armiklasti spælarin hjá okkum. Men B93 vildi hava Øssur, og hann hevði hug at royna seg í Dan- mark. Toftamenn hava ongar ætlanir um at styrkja liðið við fremmandum spæl- arum: – Tað verður fólkið, sum vit hava havt undan summarfrítíðini, sum skal royna seg. Vit hava onkrar ungar spælarar, sum hava roynst væl. At Øssur ikki er á miðvøllinum fer sjálsagt at bera við sær, at aðrir fáa størri uppgávur at røkja. Hvussu sum mest kann fáast burturúr er upp til venjaran at gera av, stað- festir B68 formaðurin. Hetta er triðja ferðin, at Øssur Hansen, sum er 30 ára gamal og hevur spælt 46 landsdystir, fer til Dan- markar at royna seg í fót- bólti. Í 1994 var hann eitt skifti í Vejle og eitt sindur seinni royndi hann seg saman við systkinabarnin- um, Jens Kristiani Hansen úr B36, í Horsens. Gamalt felag B93 er, sum navnið sigur tað, 108 ára gamalt og har- við eitt av elstu fótbólts- feløgunum í Danmark. Felagið er ikki heilt ókent í Føroyum. Teir vitjaðu her eina ferð miðskeiðis í seksti árunum. Í mong ár var B93 í bestu deildini, men nógvu tey seinnu árini hevur tað verið torførari hjá størsta felag- num á Eysturbrúgv. Kapp- ingin frá nógvu feløgunum í Keypmannahavn hevur verið stór, og B93, sum spælir heimadystirnar á Østerbro stadion, sum er ikki so langt frá Parkini, hevur staðið í skugganum av fyrst og fremst FCK, Brøndby, AB og Lyngby. Eisini í summar eru fleiri spælarar farnir frá B93. Eitt nú eru fleiri farnir til Far- um, sum eisini er í næst- bestu deildini. Borgarstjór- in í Farum, Peter Brixtofte, er formaður í ítróttarfelag- num, og hann hevur stórar ætlanir um, at býurin hjá honum skal spæla fótbólt í bestu deildini. Christian Andersen er venjari í Farum. Hann var framman- undan í B93, og nú hevur hann verið á veiðuferð á Eysturbrúgv. Venjarin kennir føroyingar Venjarin hjá B93 eitur Jesper Petersen. Hann er ikki ókendur við føroyskar spælarar. Tá Ole Mørch var venjari í Herfølge, var hesin maðurin hjálparvenj- ari, og tá Ole Mørch so knappliga fór til AB, tók Jesper Petersen við sum venjari og hevði ábyrgdina inntil John Faxe Jensen gjørdist venjari í Herfølge. Tað vil við øðrum orðum siga, at Jesper Petersen hevur verið venjari hjá Jákupi Mikkelsen og hjá Jan C. Dam. Áðrenn tað varð greitt, at Jákup Mikkelsen skuldi spæla við Molde, vóru Jesper Petersen og B93 áhugað í at knýta føroyska landsliðs- málverjan afturat sær. Men tað spurdist einki burturúr, tí Jákup fekk eitt betri tilboð úr Noregi. Undan summarsteðgin- um var Sunnvard Joensen, sum inntil síðsta summar vardi GÍ málið, í B93. Teir roknaðu hann sum triði besta málverjan. Hvussu tað verður nú, hava vit ikki greiðu á, tí Sunnvard hevur verið í Føroyum í fleiri vikur. Men nú hava B93 og Jesper Petersen fingið ein føroyskan spælara afturat. Vit hava skilt á lagnum, at venjarin hevur sæð onkrar landsdystir hjá Føroyum, og tá hevur hann mett, at Øssur Hansen var ein møguleiki at styrkja um liðið hjá honum. So fæst at síggja, hvussu tað fer at hilnast hjá teimum og Øssuri Hansen. Fyrsti dyst- urin hjá B93 í nýggja kappingarárinum verður á heimavølli ímóti Hvidovre, sum hevur Óla Johannesen á liðnum. Næstbesta deild- in í Danmark fer undir nýggja kappingarárið fyrsta vikuskiftið í august. jh Øssur Hansen fer til B93 Øssur Hansen fer enn einaferð at royna seg í donskum fótbólti Jákup ímóti Rosenborg í annaðkvøld Jákup skal spæla sín fyrsta dyst fyri Molde sunnudagin. 15 14 Nr. 138 - 21. juli 2001 Føroya Arbeiðarafelag Havnar Arbeiðs- kvinnufelag Hugleiðingar: Drúgva verkfallið hjá Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag er farið. Øll tann føroyska arbeiðarafjøldin fekk ágóðan av stríðnum, ið limir í nevndu feløgum førdu, hóast ágang frá myndugleikum og løgreglu, ið manniliga tóku part arbeiðsgevarans í orði og verki. Men hvussu fór leikur veruliga fram, hvussu reiðiligur var mót- parturin (Føroya Arbeiðs- gevarafelag), rakti ILA- sjúkan meint, hóast einki var gjørt við sjúka laksin heilar14 dagar eftir lokið verkfall? Spurningarnir eru nógvir. Gevur ein sær stundir at hugsa, minnast, rógva aftur á, so eru ósvaraðü spurn- ingarnir nógvir á stríðs- leiðini – sæð í bakspegl- inum. Óivað stendur al- menningurin enn meira spyrjandi um mong viður- skifti, enn tey, ið upplivdu leikin handan leiktjøldini. Hví bleiv verkfall? Tað er týdningarmikið at minnast til, at hóast FAG royndi at fjala, at teirra leiðsla hevði ábyrgd av verkfallinum, so var hetta veruleikin. Hetta varð eisini gjørt vart við í lesarabrævi undir verkfall - inum. Undan verkfallinum, undir samráðingum, fekk FAG semingsmenninar at ganga ørindi teirra og leggja fram uppskot, sum bæði Føroya Arbeiðsgev- arafelag og og semings- menn vistu, at okkara feløg ikki kundu góðtaka. Semingsmenn og FAG nýttu tíðina illa. Teir fóru av Hotel Føroyum oman á Hotel Hafnia at samráðast við Karl Johansen og hans- ara felag og klaksvíkingar. Hetta, hóast sáttmála- freistin ikki var farin. Hesi feløg kundu ikki lýsa arbeiðssteðg fyrr enn 24 tímar seinni. Fyri okkara viðkomandi var sáttmálin hinvegin útgingin. Semjan við Havnar Ar- beiðsmannafelag og fe- løgini í Klaksvík var gjørd við tí fyritreyt, at okkara feløg skuldu ikki hava somu lønarhækking sum Havnar Arbeiðsmannafelag og feløgini í Klaksvík. Hetta fingu vit at vita beinleiðis frá semings- monnunum. Òskiljandi er, at semings- menninir ikki nýttu tíðina at loysa tann avgerandi knútin, nevniliga kravið frá Føroya Arbeiðsgevarafelag um, at feløg okkara skuldu hava umleið 2,5% minni lønarhækking, enn hini feløgini. Serliga, tá hugsað verður um, at um hetta gjørdist samráðingarúr- slitið, kundu Føroya Ar- beiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag lýsa arbeiðssteðg beinanvegin. Vikufreistin, ið semings- menninir høvdu útsett møguliga verkfall okkara, var farin, meðan umleið 24 tímar vóru eftir av viku- freistini, ið møguligt verk- fall hjá Havnar Arbeiðs- mannafelag og feløgunum í Klaksvík var útsett. Skal í stuttum takast samanum, so er fyri okkum eingin ivi um, at semjan við Havnar Arbeiðsmannafelag og feløgini í Klaksvík var gjørd fyri at trýsta Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag at góð- taka eina lægri lønar- hækking. Onnur sannlík frágreið- ing er ikki at hóma, hví semingsmenn lata okkum sita og bíða á Hotel Føroy- um, meðan samráðst varð á Hotel Hafnia við feløg, har 24 tímar vóru eftir at samráðast um semju, meðan okkara feløg kundu lýsa arbeiðssteðg beinan- vegin, ið samráðingar slitn- aðu. Broyttu taktikk Eftir semjuna á Hafnia, søgdu semingsmenninir, at arbeiðsgevararnir høvdu skift taktikk, tí nú vildu teir bert tosa um, at feløg okk- ara skuldu gera somu semju, sum hini feløgini, tó so, at vit skuldu hava lægri lønarhækking. Afturkomnir av Hafnia niðan til okkara á Hotel Føroyum, var avtalað, at partarnir og semingsmenn skuldu fáa sær ein bita. Fakfelagsumboð løgdu tó skjótt til merkis, at ar- beiðsgevaraumboð veruliga tóku sær av løttum við víni afturvið matinum, og skilliga sást, at ongar ætlanir vóru um at halda fram við samráðingunum. Rætt var, tí stutt eftir fóru flestu umboðini hjá arbeiðsgevarunum heim. Undrandi sótu vit eftir, tí ætlan okkara var at halda fram við veruligum samáð- ingum. Okkara feløg søgdu alla tíðina, at vit kundu undir ongum umstøðum góðtaka semju eftir tí leisti, sum hini feløgini høvdu gjørt, tí vit fingu at vita, at so fingu vit 2,5% minni lønarhækk- ing. Tá greitt var, at arbeiðs- gevararnir ikki høvdu áhuga í at halda fram at samráðast, tyktust semings- menn altráðir at leggja fram semingsuppskot. Vit vænt- aðu, at bert einstøk av okk- ara krøvum vóru tikin við. Men einki var tikið við av okkara krøvum! Uppskotið var avskrift av uppskot- inum, hini feløgini høvdu góðtikið – tó so, at vit skuldu hava lægri lønar- hækking. Nærliggjandi hugsan er, at her hevur verið hugsað um, at politiski myndug- leikin møguliga fór at hava tørv á semingsuppskoti at lóggeva eftir, um Løgtingið skuldi leggja uppí. Gongdin vísir, at tað eru ikki fakfeløgini, ið hava ábyrgdina av verkfallinum, ið var, men umboð fyri arbeiðsgevarar, ið við taktiskum snildum hava trýst fakfeløgini út í stríð fyri sínum rættindum. Myndugleikar og løgregla við Áhugavert er eisini at skriva sær aftan fyri oyrað, at sitandi samgonga og myndugleikarnir annars, so dyggiliga stuðlaðu arbeiðs- gevarunum, tá harðast leik- aði á. Føroyska arbeiðarafjøld- in var fyri ágangi. Al- vápnað løgregla við hund- um kom á staðið, tá blokaduvaktir royndu at verja síni øki. Tíbetur dugdi stríðandi arbeiðarafjøldin at handfara støðuna, so væl útgjørda løgregluliðið kom til friðarlig fólk, ið ikki høvdu nakrar ætlanir um ófrið. At forkvinnurnar í FA og HAK so vóru fylgdar av løgreglubili í eina viku, er ein onnur søga, men okkurt annað og betri átti at verið at tikið sær til hjá løgregl- uni og teirra myndugleik- um. Hjá stríðandi fakfeløg- unum var politiski stuðulin lítil og eingin at heinta. Bert ein flokkur sýndi stuðul í verki. Sjúki laksurin hent amboð Fakfeløgini royndu undir stríðnum alla tíðina at gera vart við, at verkfallið var ikki orsøk til nógv um- røddu ILA-sjúkuna. Sjúkan var frammanundan! Men sjúkan gjørdist hent amboð hjá arbeiðsgevarum og myndugleikum, ið rætti- liga tóku lógvatak saman. Fjølmiðlarnir vórðu fóðr- aðir fleiri ferðir dagliga um tær ræðuligu avleiðingar, ið tað fekk, slapp fólk ikki til arbeiðis, so tamarhald kundi fáast á sjúkuni. Sjálvt serkunnleikin, landsdjóra- læknin, var fleiri ferðir frammi í somu ørindum. Fekk verkfallið ikki einda sum skjótast, so stóð framtíð Føroya neyvan at bjarga. Vorðið sum vápn. Og trýstið var stórt á fakfeløg og undrandi almenningin, ið dagliga hoyrdi útvarps- fólk við undrandi rødd hava viðtal við serkunnleikan. Her stóðu arbeiðsgevarar, myndugleikar og serkunn- leikin sum ein maður mótvegis arbeiðarafjøldini. Seinni er komið fram, at ILA-sjúkan als ikki breiddi seg í sjúku økjunum við slíkari ferð, sum almenn- ingurin fekk hóming av. Seinni er eisini staðfest, at 14 dagar eftir lokið verkfall, var einki gjørt við ILA-sjúka laksin!!! So kann hin einstaki sjálvur hyggja í bakspeglið, minnast, og gera sær sínar metingar um teir myrku verkfallsdagar, tá framtíð Føroya var tímar frá at fara fyri bakka. Orsøkin Vert er eisini at gera sær metingar um, hví krøv um hægri løn eru komin fram. Hví vil verkafólkið hava hægri løn? Ikki er so langt síðani, at landsins kosnu menn hækkaðu sína egnu løn munandi, umframt viðbøtur og frádráttir. Í hesum døgum er so nýtt uppskot lagt fyri landsins kosnu menn og teir hava samtykt. Risa stórar pen- sjónir til landsstýrismenn, galdandi aftur í fimmti- árini. Pensjónir, ið mán- aðarliga svara til nærum tvífalt tað, ið verkafólk vinna sær við hørðum stríði. Eru ráðini til hetta, sam- stundis sum sjálvbjargni skal økjast, so er ei at undrast á, at verkamaðurin krevur sín rætt, fyri at halda samfelagshjólini gangandi. Betsa dømi um, hvat hendir, um verkamaðurin leggur árarnar inn eina løtu, er støðan undir verkfall- inum. Prógvað varð, at verkafólkið kann ikki verast fyri uttan, og so er ikki meira enn rætt og rímuligt, og slík arbeiðs- megi verður virðismett og fær rímuliga løn. Stríð fyri alt landið Limirnir í Føroya Arbeið- arafelag og Havnar Ar- beiðskvinnufelag stóðu saman. Samanhaldið var fantastiskt. Um 1000 fólk møttu á fundi í Kollafirði og gingu tiltiknu gonguna til rundkoyringina í Kolla- firði. Tað, ið FA og HAK vunnu við verkfallinum, fáa hini fakfeløgini eisini ágóðan av. FA og HAK hava stríðst fyri alt Føroya land. Endin gjørdist ein sátt- máli, ið kanska ikki øll fegnast um. Men vert er at minnast til, at talan var um ein prinsippiellan sigur. Aldursviðbót kom fyri fyrstu ferð við í sáttmálan. Og staðfest er, at tað er ikki FAG og semingsmenn, ið gera av, hvat vit skulu samráðast um og soleiðis skúgva okkara krøv til viks, men hinvegin snýr tað seg um samráðingaruppleggini, sum FA - HAK koma við. Í bakspeglinum er lætt at avdúka ljótu síðurnar í stríðnum. Lætt er eisini at kenna vin frá mótstøðu- manni. Slíkt er vert at skriva sær aftanvert oyrað. Arbeiðsgevarar, sitandi myndugleikar, løgregla hava lítið at vera stolt av, um hugt verður í bakspegl- ið. Politikarar, ið raskastir eru at skava til sín sjálvs, eru ringir og fámentir at hóma, um hugt verður at verkfallsdøgunum í bak- speglinum. ILA-sjúki laks- urin svam líka sjúkur 14 dagar eftir lokið verkfall, men fjølmiðlar og ser- kunnleikin tagdu. Stríðið var hart, men samanhaldið gjørdi, at Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag vunnu stríðið. Millum annað við starvsaldri og samráðingarrættinum sum vinningi. Ein sigur, ið kemur øllum limum í feløgunum til góða, umframt limum í øðrum feløgum. Sostatt vístu limir í FA og HAK fantastiskt samanhald, allari føroysku arbeiðara- fjøldini at frama og tøkk fái limirnir fyri tað. Limirnir í FA og HAK kunnu hyggja í bakspeglið og framvegis ganga lendafattir og við góðari samvitsku. Verkfallið – sæð í bakspeglinum VIÐMERKINGAR Savnsmynd C M Y K 14