hósdagur 10. juli 2008síða 7

7 tíðindi Nr. 131 - 10. juli 2008 - Eg bleiv so kókandi ill og misti púrasta pippið, tá ið eg hoyrdi, at ivi nú verður sáddur um, antin eg skal missa heilivágin, sum held- ur lívið í mær, sigur Leila Solmunde Sparingar Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Hetta var mín seinasta vón, tá ið tað stóð allar ring- ast til. Men nú tosa politik- arar um at taka hesa vónina frá mær. Leila Solmunde viðgong- ur, at hon bleiv í øðini og misti púrasta pippið, tá ið hon hoyrdi, at ein partur av spariætlanini hjá Lands- sjúkrahúsinum er at taka tann besta heilivágin frá henni og øðrum sjúklingum við ólekiligari sjúku. Sjálv var hon heilt illa fyri, tá hon fyri átta árum síðani kom í viðgerð við nýggjum, lívfrøðiligum heilivági og tað hevur gjørt henni lívið rættiliga gott at liva hóast hart rakt av liða- gikt. Men hesi nýggi, lívfrøði- ligi heilivágurin er ikki bara góður, hann er eisini ómeta- liga dýrur og fyri at spara hevur Landssjúkrahúsið skotið upp at sleppa undan at betala fyri hendan heili- vágin, sum serliga sjúkling- ar við ymiskari gikt, sclerosu, krabbameini og øðrum ringum sjúkum, fáa. - Verður hesin heilivágur- in nú tikin frá mær, verður tann seinasta vónin tikin frá mær, tí í veruleikanum er tað hann, sum heldur lívið í mær, sigur hon. - Seinastu árini hava nógv fólk við ólekiligari sjúku fingið eitt gott lív, takkað verið hesum nýggja, dýra, men serstakliga góða heili- vági. Men hendan lívsdygd- in er nú hótt við at verða skrødd undan okkum aftur. Mítt einasta ljóspunkt Leila Solmunde hevur sjálv havt liðagikt í nógv ár og er endað í rullistóli av tí sama. - Síðani Elin Mørkøre gavst sum yvirlækni í gikt- sjúkum, er viðgerðin av giktsjúklingum bara versn- að og versnað. Tað er bara gingið aftur á, tí mín kensla er, at ongin hevur áhuga fyri giktsjúklingum og tað, sum nú stendur okkum í boði av viðgerð í Føroyum, er heilt út av lagi vánaligt. - Hesin dyggi, lívfrøðiligi heilivágurin hevur verið okkara einasta ljóspunkt, men verður tað nú eisini sløkt, er ikki nógv av vera her eftir til. Hesin heilivágurin hevur bjargað førleikanum hjá nógvum giktsjúklingum og hevur harafturat forðað fyri, at sjúklingar eru blivnir meiri avlamnir, enn teir vóru frammanundan, tí hann heldur sjúkuni í skák. Leggjast á tey veikastu Leila Solmunde staðfestir, at nú landskassin aftur skal spara, verður enn einaferð lagt eftir einum bólki av borgarum, sum liggur lágt frammanundan og tað eru øll tey fólkini, sum hava gikt- sjúkur, sclerosu, krabbamein og aðrar álvarsligar sjúkur. - Giktøkið hevur ligið í sorli í áravís og fólk, sum eru ring av liðagikt, missa fullkomiliga pippið av hóttanum at tey nú kanska missa tann góða heilivágin, tey hava fingið. Ongin serlækni í gikt- sjúkum hevur verið í Føroyum seinastu árini, men útlit vóru fyri, at ein skuldi koma nú í heyst. - Men tað verður ikki serliga eggjandi hjá honum at koma higar at arbeiða, nú ivi er sáddur um, antin hann fær møguleika til at geva sjúklingunum ta bestu viðgerðina, sum er til taks. Eisini ein inntøka Leila Solmunde sigur, at hesin dýri heilivágurin er ikki bara ein útreiðsla fyri samfelagið, tí í mongum førum er úrslitið av honum, at sjúklingar kunnu halda fram á arbeiðsmarknaðinum og tað er avgjørt eisini ein inntøka fyri samfelagið. Eftir hennara tykki er hesin lívfrøðiligi heilivág- urin líka lívsneyðugur, sum insulin er fyri sjúklingar við sukursjúku. Leila Solmunde minnir eisini á, at vit hava akkurát fingið eitt løgtingsval aft- urum. - Eg havi ongantíð í ein- um valstríði hoyrt so nógvar politikarar møsna um vælferð og um, hvussu gott alt skal vera. Tað var heldur onki mark fyri, hvussu gott heilsuverkið skuldi vera og tað vóru enntá teir politikar- ar, sum beinleiðis vildu veita øllum sjúklingum við- gerðartrygd. - Men tær útsagnir, vit hava hoyrt síðani, eru í hvussu so er ikki í samsvari við lyftini í valstríðnum. Ongin trygd Sjálv skilir Leila Solmunde væl, at leiðslan á Lands- sjúkrahúsinum heldur, at útreiðslurnar til hendan alsamt dýrkandi heilivág, eigur at liggja uttanfyri van- liga raksturin hjá heilsu- verkinum. Spurningurin er so bara, hvør skal betala og spurn- ingurin er so um tað finst semja um tað, men tað er tað í veruleikanum ongin trygd fyri í eini politiskari skipan. - Og fæst ikki semja, er tað í síðsta enda sjúklingur- in, sum stendur eftir við svartaperi. - Men tað verða ikki teir politikara, ið nokta at játta peningin, sum eisini skulu standa frammanfyri einum sjúklingi og nokta honum heilivág. Tað verður okkurt neyðars starvsfólk í heilsi- verkinum, sum fær tað skitnu uppgávuna. Leila Solmunde vísir á, at hóast hetta kanska lagar seg í síðsta enda, so at pening- urin verður játtaður og ong- in missur heilivágin, elvir ein støða sum hendan til ómetaliga órógv og stúran. Og hon heldur, at tað er ófyrigeviligt, at politikarar seta ein bólk í samfelagnum, sum frammanundan liggur rættiliga lágt, í eina støðu sum hesa við ivan og bivan og stúran. - Hetta er at sparka ein bólk í samfelagnum, sum frammanundan liggur og har nógv ganga við óleki- ligum sjúkum og har hesin heilivágurin gevur teimum eina lívsdygd, sum tey ann- ars ikki kunnu droyma um. - Hetta er so vánaligt av politikarunum, at fólk, sum hava ólekiligar sjúkur, mugu bara seta seg niður og gera upp við seg sjálvan um hetta er eitt land, sum tað yvirhøvur er vert at vera í, sigur ein rættiliga ber- søgin Leila Solmunde. - Hetta er sama søgan um aftur. Tá ið sparingar skulu setast í verk, er tað ein bólkur í samfelagnum, ið liggur rættiliga lágt frammanundan, sum fær fyrsta sparkið frá politikarunum, sigur Leila Solmunde Taka seinastu vónina frá mær Vígdis dansar á G! MINI Tað verður ikki bara tónleikur á G! MINI. Vígdis Hentze Olsen kemur saman við Tine Salling og Sarah Jordan at framføra tað, sum fyrireikararnir handan G! MINI kallareina nýskapandi og pumpandi dansisýning. – Electric boogie og contemporary dansur samansettur við yvirtalandi house rútmur er tað, sum Vígdis, Tine og Sarah í stuttum fara at vísa okkum, siga fyrireikararnir. At tær tríggjar ikki eru hvør sum helst, verður staðfest av langa listanum av framleiðarum, tær eru knýttar at: MTV, Roskilde Festival, Vero Moda, Hummel, Melody Grand Prix og House Dance International eru nakrir teirra. Bryggja sterkt í Føroyum Okkurt bendir á, at tað fer at bera til at bryggja øl sterkari enn 5,8 prosent í Føroyum. Útvarpið hevði í gjár landsstýriskvinn- una í vinnumálum á orði, og eftir hennara tykki eigur Føroya Bjór at sleppa at bryggja, útflyta og selja sterkt øl. Stendur tað til Bjørt Samuelsen, skal rúsdrekkalógin dagførast. Sambært Útvarpinum hevur Føroya Bjór seinastu 15 árini roynt at fingið loyvið at bryggja sterkari øl. Nú røkist so fyri, at hetta verður veruleiki. – Núverandi rúsdrekkalóg forðar allari menning. Serliga kann útlendski marknaðurin geva bryggjarínum fleiri møguleikar og pengar í kassan, sigur Annika Waag, virkis- leiðari á Føroya Bjór, við Útvarpið.