mikudagur 23. juli 2008síða 8

8 tíðindi Nr. 140 - 23. juli 2008 Umhvørvisátakið hjá Sosialinum, Heimsins reinasta oyggjaland, hevur havt stóra ávirkan, og heili tvær kommunur hava tikið átakið til sín og eru farin at rudda. Umhvørvi Bjørk K. Olsen bjork@sosialurin.fo Fyri einum mánaða síðan gjørdi Sosialurin eitt umhvørvisátak, Heimsins reinasta oyggjaland, har kannað varð, um Føroyar veruliga eru heimsins rein­ asta oyggjaland. Myndir eru tiknar frá almennum vegum, har rusk og órudd sæst. Myndirnar hava verið regluliga í blaðnum, og eisi­ ni í dagsins blað á síðu 16­ 21. Kommunur rudda Tórshavnar­ og Sunda kommuna hava tikið átakið til og hava sett átak í verk í kommunum. Kommunurnar hava sett í verk eina umhvørvisverkætlan, har øll almenn øki og øki hjá kommununi skulu vera ruddað innan eina tíðar­ freist. Tíðarfreistin hjá Tórs­ havnar kommunu fór 7. juli. Fyrsta átakið hjá komm­ uni var at burturbeina bilar uttan nummarplátu. Heðin Mortensen, borgarstjóri, sigur, at hann skilur als ikki, at borgarin ikki burtur­ beinir óbrúkiliga bilin, hóast hann fær 4000 kr. fyri, um hann fer niðan á brennistøðina. Ongar nummarplátur: burtur Nú freistin er farin, koyrdu vit í gjár runt kommuna at vita, hvussu stóð til við óruddinum. Hóast nakrir bilar standa eftir, ið nú verða burturbeindir, má eg siga, at eg haldi, at lýsingar­ nir hava ávirkað. Fólk hava longu verið runt og burtur­ beint bilarnar, sigur Heðin Mortensen, borgarstjóri í Tórshavnar kommunu. Allir bilar í Tórshavnar kommunu uttan nummarpátur verða tiknir komandi dagarnar. ­ Eg eri imponeraður av, at so nógv longu er tikið burtur, sigur borgarstjórin. Náttúran skal eisini ruddast Næsta stigið hjá Tórshavnar kommunu verður at fáa óruddið burtur úr náttúr­ uni. ­ Vit fara eisini at lýsa við hesum og seta eina freist á. Umhvørvisdeildin fer síðan at boða frá, at órudd skal takast burtur ymsastaðni, um eigarin ikki hevur gjørt tað áðrenn. Eg haldi tað vera eitt frálíkt átak, Sosia­ lurin er komin, tí at myndir siga so nógv, og vit skulu taka hetta til okkum og vera jalig og rudda. Heðin Mort­ ensen sigur eisini, at tað altíð er nóg mikið at burtur­ beina, og tí skulu læra av hesum og beina burtur bein­ anvegin. Sunda kommuna arbeiðir eisini við einari umhvørvis­ verkætlan. Sunda kommuna burturbeinir ­ Vit arbeiddu við hesum, áðrenn Sosialurin kom við átakinum. Vit hava spurt okkum fyri, hvat manna­ gongdin er. Á myndunum hjá Sosialinum er alt ikki órudd – tað er bara útgerð, ið er tveitt ymsa staðni, so tað sær út sum órudd. Vit hava sett eina lýsin í bløðun­ um, um at fólk, ið hava órudd á økjum hjá Sunda kommunu, skulu burturbei­ na hetta áðrenn ólavsøku. Tað er fleiri, ið longu hava sett seg í samband við okk­ um, ið fara at burturbeina, sigur Heðin Zachariasen, borgarstjóri í Sunda komm­ unu. Óruddarin gjaldar fyri ruddingina ­ Um eigarin ikki ruddar áðrenn ásettu tíðina, fer kommunan inn at rudda, og eigarin kemur at gjalda fyri ruddingina, sigur borgar­ stjórin. ­ Vit fara í framtíðini at gera so, at vit gera ein leigu­ sáttmála við tey, ið leiga øki frá Tórshavnar komm­ unu, har tey hava ábyrgdina av at hava økið ruddiligt, men um hetta ikki verður hildið, fer kommunan eisini her inn og ruddar, og eigarin gjaldar, siður Heðin Zachar­ iasen. ­ Vit kunnu sjálvandi ikki fara inn á privat øki og siga, hvat tey skulu gera, men vit hava givið teimum eina áheitan um at rudda, sigur borgarstjórin. Kommunan meinar tað ­ Vit ætla okkum at halda, tað vit lova, og alt skal rudd­ ast. Vit meina nakað við tað. Vit koma eisini at stram­ ma mannagongdirnar upp viðvíkjandi vinnulig virksemi, ið leigar frá kommununi. Fleiri hava lon­ gu boðað okkum frá, at tey fara at burturbeina órudd, sigur borgarstjórin í Sunda kommuni, Heðin Zacharia­ sen. ­ Vit ætla at liva upp í lýs­ ingina: óruddið skal burtur. Heðin og Heðin: Óruddið skal burtur Fiskaprísirnir fara upp Ta seinastu tíðina eru fiskaprísirnir farnir spakuliga uppeftir, skrivar Fiskaren. Teir høgu oljuprísirnir eru ein ørsøk til, at prísirnir fara upp. Nógvastaðni ­ bæði í Ruslandi, Chile, Norra, Íslandi, Japan, Canada og her hjá okkum liggja stórir partar av fiskiflotanum av teirri einfaldu orsøk, at tað loysir seg ikki at fiska, tá ið oljuprísurin er so høgur. Goymslurnar í Kina eru eisini um at tømast, tað fer væntandi eisini at ávirka fiskaprísin. Í USA hava stór búnaðarøki fyrr í summar ligið undir í vatni, tað fer at gera, at teirra framleiðsla verður munandi minni enn fyrr mett. Tá hugsað verður um fiskamjøl, so er alneyðugt at prísirnir á soya og raps, eisini fara upp, tí sum vituligt er, so kappast fiskamjøl altíð við tær búnaðarvørurnar. Eisini verða prísirnir ávirkaðir av dollaranum, serliga síðani fiskamjøl og olja verða handlað í dollarum. Tá prísurin á fiskamjøli fór upp fyri tveimum árum síðan, skiftu nógvir bøndur, sum nýta mjøl til fóður, frá fiskamjøli til soya, raps og mais. Nú sær út til at prísirnir á fiskamjøli aftur eru kappingarførir, við búnaðarvørurnar, skrivar FF Skagen í síni nýggjastu útgávu. Órudd á Oyrabakka í Sunda kommunu Mynd: Álvur Haraldsen