mikudagur 30. juli 2008síða 30

30 Nr. 143 - 30. juli 2008 Føroyar í ævir Landsmenn! Ólavsøku­gest­ ir! Æraða fjøld! Føroying­ ar! At stíga fram fyri tykku­m hesa nátt, er fyri meg su­m at stíga fram fyri sjálvan drottin jólanátt. Ein æra so stór, at eg sat í tímar og ku­ndi ikki festa á blað tey orð, eg vildi bera fram fyri tykku­m. Ikki tí – eg havi hildið manga talu­ su­m hesa áðu­r. Men eg havi aldrin havt aðrar áhoyrarar enn meg sjálvan. Mínar talu­r hava verið vendar til mín til tess at eggja meg at halda fram við kampinu­m fyri at mítt hjarta altíð skal sláa eina føroyska takt. Tá eg hevði sitið ein tíma ella tveir og einki orð skrivað, gekk eg mær út í hjall og skar mær spik so gott, at eg stórgræt tá eg legði tað u­ndir tonnina. Men eg stóð eisini har í hjallinu­m og stórgræt av tankanu­m u­m, at tað, eg vanliga leggi u­ndir góman, er medistari úr Føtex. Føroyingar! Tað er órógv í mínu­m sinni. Míni sál vantar javnvág. Tað er ósamsvar millu­m tann, eg eri, eg tað, eg geri. Seyðu­r livir ikki í sjógvi, tosku­r ikki á landi, og eg livi ikki u­mgyrdu­r av donsku­m skvaldri. Eg bara ani su­m ørn í búri. Su­m grasið, ið vit stu­nd­ u­m síggja trýsta sær veg u­pp gjøgnu­m asfalt, soleiðis má eg hvønn dag trýsta og berja meg gjøgnu­m eina tjúkka dýnu­ av kleiggju­tu­m donsku­m pjatti fyri at yvirliva u­m føroyingu­r. Lu­ftin eg dagliga andi er so tjúkk er av vrevli og fjanti, at tað at draga ondina mangan kenst mær su­m at draga móru­ niðu­r í lu­ngu­­ ni. Hvør dagu­r er hjá mær ein bardagi fyri tí føroyska. Ikki tí eg vænti, at konan ella dóttirin ella tann ótol­ andi moster Yvonne nakran­ tíð verða føroyingar. Eg haldi fram at stríðast fyri at tær ikki sku­lu­ broyta meg. Eg veit at eg mangan kann tykjast bondsku­r. Beisku­r. Illu­r og ótolin. Men eins og hin ásttikni u­nglingin pínist tá hann má vera bu­rtu­ri frá síni kæru­, so pínist eg, tá eg má vera bu­rtu­ri frá Føroyu­m. Tað er hart at noyðast einsamallu­r í ein kjallara tá tú vilt skipa Sjúrðarkvæðini. Rákin av tu­rrari grind er ikki tann rætti, tá tínar borðfelagar eta flæskesteg med rødkål. At tosa u­m kappastríð og hetju­brøgd við danskar frúu­r er su­m at fara u­pp á gólv við einu­m gásaflokki. At hoyra danskt mál úr mu­nninu­m á egnu­ dóttir míni, kenst su­m at drekka spilta mjólk úr gu­llkaliki. Men í kvøld, landsmenn! Í kvøld – ólavsøku­kvøld! – er eingin pína; eingin beiskleiki! Í kvøld er veitsla, í kvøld er gleði og javnvág! Í kvøld dansi eg við míni andans brúðu­r! Hjá mær at vakna í hjarta­ nu­m á Føroyu­m ólavsøku­­ morgu­n, er su­m hjá einu­m barni jólaaftan at vakna u­ndir sjálvu­m jólatrænu­m. Men mínar gávu­r eru­ ikki pakkaðar inn í glitrandi pappír. Mínar gávu­r eru­ tit, landsmenn. Bankandi før­ oysk hjørtu­, klødd í fornan føroyskan búna. Tá eg hu­gsi u­m hvu­ssu­ tit í gjáramorgu­nin pu­ssaðu­ knapparnar til klæðini, berst mær fyri at tit pu­ssaðu­ okkara tjóðskaparliga førn­ ing, so hann aftu­r kann skyggja blanku­r í sólini. Og tá eg nú síggi tykku­m í kvøldarljósinu­m... eri eg aftu­r u­m at stórgráta. Gráta av gleði og gráta av longsli eftir at vera partu­r av tykku­m. Eg veit, at su­mmi ikki skilja meg. Eins og tann fisku­r ið aldrin hevu­r spraklað u­ppi á tu­rru­m ikki du­gir at virðismeta tilveru­na í sjó­ nu­m, soleiðis du­ga tit at virðismeta, at tit su­m før­ oyingar búgva í Føroyu­m. Tí er hetta mín áminning hetta vakra kvøld: Tit eru­ fisku­rin í sjónu­m, seyðu­rin í haganu­m, fu­glu­rin í bergi­ nu­m, sílið í ánni. Tit eru­ føroyingar í Føroyu­m! Tað er tykku­m so sjálv­ sagt su­m lu­ftin, tit anda – og tí gáa tit kanska ikki u­m, hvu­ssu­ stórt tað er. Men u­m tit hvønn dag du­gdu­ at virðismeta tykkara veldu­gu­, dagligu­ gávu­, so hevði verið minni flokka­ dráttu­r og minni klandu­r í landinu­m. Liðfelagar klandrast ikki, tá dómarin bríkslar eftir vu­nnan dyst. Og tit eru­ vinn­ arar hvønn einasta dag, hvønn tíma, hvørja løtu­. Tit eru­ eitt við klettar og fjøll. Eitt við mál og ment­ an. Eitt við fortíð og fram­ tíð. Eitt við landið; eitt við tjóðina. Og okkara tjóð sigrar hvønn dag, bara við at vera til. Um mær varð boðin størsta høll og hon var skrýdd í gu­lli øll, tó faðirs smátta mær er meir, tí hon er eittans, ikki fleir. Verið góð við smáttu­na, farið væl við henni, røkið hana, verjið hana. Eg geri tað harða arbeiði. Eg dreni u­ttan u­m til tess at forða fyri, at ov nógv óhu­m­ ska setu­r at smáttu­ni. Onku­r annar málar vindeygu­, og onku­r tendrar tey vøkru­ ljós, ið brenna í longu­m, mjáu­m staku­m í stovu­ni. Smáttu­na røkja vit – tjóð­ ina skapa vit – við okkara atferð su­m einstaklingar. Við at seta okku­m tað góða, tað vakra, tað sanna – tað føroyska! – su­m mál, og aldrin víkja frá tí. (Tað er hvu­ssu­ vit megna hetta, su­m skilir teir góðu­ føroyingarnar frá teimu­m ringu­.) Tá Hans Andrias fortelu­r okku­m at Katrin býr á strondini, so sigu­r tað okk­ u­m ikki so nógv u­m Katrina. Men tá hann sigu­r at Katrin býr á strondini og Katrin hon er fitt – ja, so er tað su­m u­m, at vit øll kenna hana. Hon er jú fitt. Vit síggja hana fyri okku­m. Vit vita hvu­ssu­ tað er at støkka inn á gólvið hjá Katrini. Vit kenna angan av henni. Tí vit vita at hon er fitt! Hon u­mboðar tað góða og vakra. Katrin bíðar tolin í Før­ oyu­m, meðan ... Sørin er í Íslandi – í Íslandi er kalt. Sørin fiskar íslandstosk og leggu­r hann í salt. Landsmenn! Katrin er Føroyar! Og Føroyar eru­ tann hjúnarfelagin, su­m ikki bara Sørin, men vit øll eiga í andanu­m! Um sangu­rin segði at Katrin býr á strondini og Katrin er sakførari, so hevði hon framvegis verið okku­m fremmand. Sama u­m tað stóð, at Katrin er tjúkk ella Katrin er rík. Men vit kenna hana, tí hon er fitt. Hon er Føroyar. Og hon er ikki rík... ”Katrin eigu­r ikki jørð og neyvan borð og disk, strev­ ast við at vaska posar og at tu­rka fisk.” Men… ”Sólin brennir brúnan kinn og bleikir gu­la hár, kagar inn í eygu­ni, so djúp, so rein og klár.” Ólavsøkurøða Haraldur - Hjá mær at vakna í hjartanum á Føroyum ólavsøkumorgun, er sum hjá einum barni jólaaftan at vakna undir sjálvum jólatrænum. Men mínar gávur eru ikki pakkaðar inn í glitrandi pappír. Mínar gávur eru tit, landsmenn. Bankandi føroysk hjørtu, klødd í fornan føroyskan búna, segði útisetin Haraldur í talu sínari til tjóðina ólavsøkukvøld. Les røðuna her