mikudagur 20. august 2008síða 12

12 Nr. 158 - 20. august 2008 Sosialurin Kuril millum Føroyar og Rusland SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Føroyar hava siðvenju fyri gott búskaparligt samband við Rusland. Í fimmti- og sekstiárunum var sildarok norðan fyri Føroyar. Fimmtiárini vóru vánlig ár við stórum búskaparligum trupulleikum. Nýggi sildafiskiskapurin kom tí sera væl við. Sildin saltað í tunnur umborð og síðani varð umpakkað á landi og útflutt í somu tunnum. Saltsildin gav sera nógv arbeiði bæði á sjógvi og landi. Tað var tó ikki sum at siga tað at sleppa av við hesa framleiðsluna. Nógv varð roynt eitt nú frá politiskari síðu at hjálpa vinnuni. Tiltikið var fyrsta diplomatiska átak Føroya í Eystureuropa, tá Hákun Djurhuus, landsstýrismaður í vinnumálum, fór til Moskva og ruddaði slóð fyri útflutningini av føroyskari saltsild til Sovjet. Um hetta mundið var einki Útvarp Føroya, men tað sigst, at føroyingar sótu sum undir lestri, meðan Hákun, ið var góður frásøgumaður, greiddi frá ferð síni handan Jarntjaldið. Nógv vatn er runnið í áir, síðan Hákun Djurhuus vitjaði í Kreml, nógv er broytt. Sovjet er vorðið aftur til Rusland, eitt nútímans stórveldi við marknaðarbúskapi og øllum, sum her til hoyrir. Hetta skeiðið hevur búskaparliga sambandið við stórveldið verið eitt sindur sveiggjandi. Men samstarvið hevur verið gott, og føroyingar og russar hava í ártíggjur havt sínamillum avtalur um veiðirættindi í Barentshavinum og í føroyskum sjóøki. Hesar fiskiveiðiavtalur hava verið til gangs fyri báðar partar, og samráðingarnar hava, eftir hvat almenningurin hevur fatað, gingið til í góðum samráðingaranda. Sostatt fær niðurstøðan valla verið onnur enn, at búskaparliga samstarvið millum Føroyar og Rusland søgliga sæð hevur verið gott og gagnligt fyri báðar partar. Stóri russiski flotin í Norðurhøvum hevur hartil notið mikið gagn av havnum og firðum okkara, heilsuverki og útgerðafyritøkum. Men nú er so kuril komin á tráðin. Rusland, ið hevur keypt nógvan føroyskan alifisk, hevur knapliga steðgað hesum útflutning. Tann 11. august eru komin boð frá russisku veterineru myndugleikunum um, at fiskavørur frá føroyskum laksavirkjum ikki kunnu innflytast til Russlands eftir fyrsta september í ár. Hetta er eitt sera løgið mál, tí føroysku virkini, ið flyta út alifisk hava allar vanligar ES góðkenningar, ið eru bæði strangar og sakliga grundaðar. Okkurt kundi bent á, at hetta mál snýr seg um annað enn bert heilsufrøðiligu viðurskiftini inni á føroysku virkjunum. Hesin trupulleiki kann tí bert loysast á politiskum stigi við diplomatiskum átøkum. Landsstýrið, Heilsufrøðiliga Starvsstovan, russiski konslin og uttanríkisráðið eiga alt fyri eitt at fara undir at greiða hetta løgna mál. Tá hetta er greitt, eiga samráðingarnar um eina handilsavtalu við Rusland at vera tiknar uppaftur, so ein slík avtala kann mynda karmin um okkara framtíðar búskaparsamstarv við hetta stórveldið og soleiðis, at sleppast kann undan slíkum skaðiligum hendingum, sum føroysku alivinnuni nú er fyri. Man skuldi ikki trúð, at tað var so allneyðugt at skera blokkin niður nú. Hevur sitandi samgonga ikki gjørt nóg nógvan skaða? Óarbeiðsfør í 6-7 mánaðir. Stór skomm! Var tað skiparin á einari vanligari skútu, sum Jóannes ofta málber seg, var hann fyri langt síðani koyrdur í land. Og so oman á tað heila ætlar landsstýrið at blaka pengar burtur. Ja, tá eigur man nokk í kassanum. Ikki løgið, at harra Karsten Hansen sigur nei til tunnilsverkætlanina til Sandoynna. Fíggjamálaráðharrin segði av tingsins røðara- palli, at tað skuldi bert gerast ein tunnil í senn. Tað skilji eg væl, tá hann ætlar at skarva 117 milli- ónir av blokkstuðlinum. Tá eru so ongir pengar eftir í kassanum hjá Karsteni, kanska bara til lønir og ikki arðar verkætlanir sum skulu gerast. Eg fari at heita á Karsten um at droppa hattar við at skera blokkstuðulin niður, og heldur gera tunnlar fyri hann. Tit skulu jú eisini hava ein tunnil norður um Fjall, so har eru eisini pengar til tað. Til seinast fari eg at minna Karsten á, at við teimum 366 milliónunum sum hann skar blokkin niður við, seinast hann sat í gullstólinum, hevur hann higartil kostað landskassan- um góðar 2,4 milliardir umframt fastfrystingina. So kom til fornuft Karsten. Fá eina inntøku í kassan heldur enn at taka eina inntøku úr honum. Eg havi tveir spurningar til Karsten Hansen, og eg vóni, at hann svarar mær upp á teir: Hvussu skulu vit fáa hasar 117 millióninar aftur í landskassan? Ella eg kundi sett tær spurningin øðrvísi: Tær 366 mill. + 117 mill., sum gevur 483 mill., er næstan fyri ein tunnil í Sandoynna, men hvar fært tú tær milliónirnar aftur? Hvør kemur at merkja niðurskurðin av blokk- inum? Verður tað tann meinigi maðurin? Livst, so spyrst. Við sambandskvøðu Blokkurin hjá Karsteni JoEN PEtER PEtERSEN Nú frættist, at fíggjarmála- ráðharrin arbeiðir við at gera uppskot um at lækka blokkstuðulin 117 milli- ónir, sum avtalað var, tá samgongan varð skipað fyrr í ár. Havi skeitt ígjøgnum samgonguskjalið, og har stendur m.a.: “Ríkisveiting. Málsøkið Serumsorgan verður yvirtikið. Kostnað- urin er 117 milliónir. Upphædd av ríkisveitingini verður árliga sett til viks til tess at røkka hesum máli.” Hugdi so í løglistan, ið liggur á heimasíðuni hjá Tinganesi, men har síggi eg ongar ætlanir um at yvirtaka Serumsorganina nú. Harafturat haldi eg meg minnast, at tá sam- gongan varð skipað, var nevnt okkurt um, at niðurskurðurin í blokkin- um var tengdur at búskap- arligu støðuni eisini. Og tá vit hugsa um búskaparligu støðuna í dag, so síggi eg onki, ið talar fyri hesum niður- skurði nú. Fíggjarmálaráðið er stutt síðani komin við nýggjastu konjunkturbarometrunum fyri juni, sum vísti, at samlaða treystitalið hjá brúkarum og vinnu eru lækkað úr 24 niður í -5 frá januar til juni í ár! Hugsa vit so um støðuna hjá sjúkrahúsunum, sum hava fingið nógva umrøðu í summar, so sær út til at vit hava sera torført fíggjar- liga at varðveita sjúkra- húsverkið á rímuligum støði. Umframt at støðan við kommunulæknum er ikki meira enn næstbest, nú stórir trupulleikar eru at manna kommunulækna- størvini, ið eru. Júst heilsuverkið er ein av grundarsteinunum í vælferðarsamfelagnum, sum vit øll vilja verja! Nevnast kunnu eisini nógv dømir um verk- ætlanir, ið krevja fígging. Eitt tað feskasta dømi er nýggjur skúli í Marknagili í Havn fyri útvið hálva milliard, uttan at fígging fylgdi við uppskotinum. Hesum skal fígging nú finnast til, umframt nógv onnur mál, sum eisini kosta nógvan pening. Samanumtikið haldi eg ikki, at nakað talar fyri einari lækking av blokkinum nú, heldur tvørturímóti! Ørt at minka blokkin nú SoFUS DEBES JoHANNESEN Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.