týsdagur 26. august 2008síða 12

12 Nr. 162 - 26. august 2008 Sosialurin Knýta Føroyar saman SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Í blaðnum í gjár greiddi Christian Andreasen í Mikladali frá eini ætlan um at gera ein undirsjóvartunnil í Kalsoynna. Fyri nógv ljóðar hetta uttan iva sum eitt ørvitisprojekt, og tað kann tað kanska tykjast. Talan er um sera nógvar pengar, tá vit tosa um undirsjóvartunlar, men tað hevði tó verið áhugavert at sæð eina ætlan, sum kann binda so at siga allar Føroyar saman – annaðhvørt við tunlum, brúm ella byrgingnum. Mikladalsmaðurin greiddi frá, at her er talan um eina ætlan, sum liggur langt frammi í tíðini – og at tey heldur vilja leggja pengar til viks til tunnil, enn at byggja nýtt skip til kalsoyarsiglingina. Sjálvandi liggur hetta langt frammi í tíðini, og orrustan um Sandoyartunnilin, sum serliga Gerhard Lognberg hevur verið eksponentur fyri, hevur uttan iva forkomið ætlanini um Sandoyartunnilin í nógv tey næstu árini – men vit eiga tó at leggja ætlanir, sum kunnu gjøgnumførast við tíðíni. Hvar Skálafjarðartunnilin er endaður, er sera ógreitt í hesum døgum, men mangt bendir á, at tann ætlanin heldur fram eftir upprunaliga leistinum. Vit hava í dag 17 tunlar í Føroyum. Tey vóru helst fá, sum ímyndaðu sær fyrst í sekstiárunum, at Føroya land og Føroya firðir skuldu verða so nógv útborað sløk fimmti ár seinni, men tað er kortini veruleikin, og tí eiga vit eisini at leggja ætlanir tey næstu fimmti árini. Og her er tað, at vit eiga at hugsa um, hvussu vit ikki bert kunnu binda meginøkið saman, men eisini útjaðaran. At knýta allar Føroyar saman er helst eitt høgt mál at seta sær, men framtíðar føroyingurin fer uttan iva bert at búleikast har, sum ferðandi er uttan at fara í bát. Ein framtíðar samferðsluætlan eigur tú at verða gjørd við cost-benefit útrokningum, har fast samband verður millum øll øki í landinum – og so kann raðfestast út frá tíð. Kanska øll økini verða bundin saman, tá løgtingið fyllir 200 ár í 2052. Livst so spyrtst... Fyrr í summar skrivaði eg nakað um, at fólkapensiónin eigur at verða regulerað sum lønin hjá øðrum bólkum í samfelagnum. Tað, eg vildi við míni skriving, var at gera vart við tann skeivleika, at pensiónin ikki verður hækk­ að í tráð við prísvøksturin í samfelagnum. Fakfeløgini vísa á, at inntøkan hjá løn­ móttakarunum eigur at hækka samsvarandi prísvøkst­ rinum, men prísvøksturin rakar eisini pensionistarnar. Hóast reaktiónin ikki var stór, høvdu landsstýrismaður­ in og landsfelagið hjá pen­ sionistunum nakað at siga, men tá formaðurin í Sjálv­ stýrisflokkinum er undan­ tikin, var so eiðasørt, at nakar av flokkunum latst um vón. Tá ið tú nertir við eitt so viðbrekið mál, sum fólkapensiónina, er altíð vandi fyri at tú vakir onkran, tú ikki ætlaði, og soleiðis var eisini hesu ferð. Sjálvstýrisformaðurin kom við síni ætlan, um hvussu vandamálið við fólkapensión­ ini skuldi loysast. Hann vildi hava at pensiónin skuldi javn­ ast út, soleiðis at takast skal frá teimum ríku pensionist­ unum og givið teimum fá­ tøku. Her má eg siga sjálv­ stýrisformanninum, at tað eru eingir ríkir fólkapension­ istar, tá kvotafólkið er undan­ tikið sjálvandi. Hví ikki heldur virka fyri at tann parturin av fíggjar­ lógini, ið er avsettur til pensiónir gerst størri enn hann er. Inntøkurnar hjá landskassanum skulu verða býttar øðrvísi, soleiðis at tikið verður burturav øðrum økjum, eitt nú av prestigu­ projektum og studningum til heilar og hálvar millionerar. Umframt at pensionistarnir vera við í býtinum av upp­ hæddini, sum verður settur av til lønarhækkingar. Tað eru hóast alt vit, ið hava bygt hetta samfelagið. Verður grundupphæddin hjá pensionistunum hækkað við 1000 krónum um mán­ aðin, vilja meirútreiðslurnar hjá landskassanum til pen­ siónir verða einar 70 milli­ ónir árliga. Hetta siga lands­ stýrið og tingið seg ikki hava ráð til, samstundis sum talað verður um at gera tunnlar fyri milliardir. Alt gott um tunnlar og stásiligar ferjur, men tá vit nú hesi seinastu árini hava brúkt milliardir til samferðslukervið, eiga onn­ ur øki tørn. Ikki minst eiga pensiónurnar at verða regu­ leraðar, og gift pør javnstill­ að við ikki gift pør. Samlaðu útreiðslur landskassans til tær her nevndi reguleringar av fólkapensiónini eru minni enn útreiðslurnar við yvirtøkuna av serforsorgini. Framtíðarútlitini siga, at tað verða fleiri pensionistar og færri í arbeiðsførum aldri at gjalda pensiónina. Heldur enn at hava ætlanir um at taka frá ávísum pensionist­ um, átti sjálvstýrisformað­ urin og hinir politikaranir at virka fyri eini nýggjari pensiónsskipan, sum er grundað á uppsparing hjá tí einstaka. Tað hevði lætt um hjá landskassanum, og ikki minst framt eina uppsparing, sum samfelagið hevur so harðliga fyri neyðni. Men tað fer at taka eitt manna­ minni áðrenn ein tílík skipan fer at virka, tí er umráðandi sum skjótast at farið verður undir at gera eina nýggja skipan, har hvør einstakur sparir upp til sína pensión. Til tað tíð mugu vit halda okkum til fólkapensións­ skipanina og útbyggja hana. Fólkapensiónin FINNUR JoHANSEN Soleiðis agiteradi Jógvan Adolf í 90­unum. Sandoyingar hava gjørt sína skyldu, men hava verið sera smædnir at kravt sín rætt. Nú vit endiliga hava rætt ryggin og kravt ogara rætt, verða vit gjørd til grenj og útreiðsluneyt. Tað bleiv boðað frá hart og týðiliga, at eftir Vágar og Norð­ oyggjar átti Sandoyggin tørn. Tað bleiv bara ikki hugsað um, hvussu skuldi farast í gongd, ei heldur hvussu skuldi fíggjast. Var tað tí at polittikararnir ikki høvdu evnir ella vilja til tað?? ­ ella var tað tí, at teir ongantíð høvdu ætlað, at vit skuldu fáa ein tunnil, men bert atkvøðufiskarí fyri møgu­ liga at fáa tingmann úr oynni. Havið lagt til merkis, at eftir at meiriluti fekst fyri einum valdømi kølnaði áhug­ in fyri Sandoyar tunnilinum. Gamaní. Ein lóg bleiv samtykt við ongum pengum, helst meira tí brúk varð fyri øllum atkvøðum hjá táver­ andi samgongu, og kanska kyrra nakrar ótolnar veljarar úr Sandoyar sýslu. Havi eisini lagt til merkis, at eittans ein polittikari hev­ ur lagt fram alment, hvussu tunnilin kann fíggjast, og er tað Sandoyar tingmaðurin Páll á Reynatúgvu, og gjørdi hann tað longu í 2004. Tann loysnin hann borðreiddi við tá, líkist nógv tí semju sum nú liggur á borðinum. Um hon ber á mál kemur tíðin at vísa. Takið einki fyri givið ­ allar hugsandi roynd­ ir hava verið gjørdar undan og aftaná valgið at traðka Páll til síðis ­ enn hevur tað ikki eydnast. Javnaðarflókkurin hevur traðkað Gerhard út ­ sama mann sum teir fóru eftur, tí teir fyri ein hvønn prís vildu vinna sær mann úr Sand­ oynni ­ tað vóru 7 valdømir ­ nú er bert eitt, so kanska halda teir seg ikki hava brúk fyri okkum longur. Havi sjálvur verið fyri at Føroyar bleiv eitt valdømi, bert synd at tað hendi í eini tíð vid so nógvum breyðpolit­ tikarum á tingi, sum hava tveitt allar hugsjónir fyri borð. Í ræðslu fyri sínum egna politiska búki lesa teir meiningakanningar í fjøl­ miðlunum og taka so mein­ ing út frá tíð, hava ikki dirvi at gera nakað annað, tora ikki at taka kampin upp við fjølmilafólkini, men lata teir seta dagsskánna. Tosað verður um møgu­ liga kreppu í Føroyum, ella búskaparliga afturgongd ­ um so verður ivist eg í, um vit koma at merkja nakað til tað í Sandoyar Sýslu. Man má fyrst hava havt framgongd, fyri at merkja afturgongd. Allar kreppur í Føroyum (størri ella minni), eru komn­ ar aftan á at bankarnir vilt hava fíggjað eina røð av ørvitisprojektum í høvuð­ staðnum ­ projekt sum ikki skapa búskaparligan fram­ burð, men bert eru útreiðslu­ tyngjandi, og tað skulu so vit gjalda fyri, eisini í Sand­ oynni uttan at fáa nakað afturfyri, enn at vera kalla grenj og útreiðslupostar. Vit í Sandoyar sýslu fara hóast alt framhaldandi at gera ogara skyldu ­ og krevja ogara rætt, uttan at traðka á onnur fyri at koma fram um. Ger tína skyldu og krev tín rætt EvALd SóLvItSSoN