mánadagur 8. september 2008síða 11

11 tíðindi Nr. 171 - 8. september 2008 Fyrsta politimelding móti eini røð av leiðarum í Roskilde Bank eru nú komnar. Ákærurnar eru nógvar og tónin beiskur FÍGGJARSVIK Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Fíggjarsvik, mandatsvik ella onnur fíggjarlig brots­ gerð, misvísandi roknskap­ arupplýsingar, og grovir feilir og vanrøkt, umframt skeivir upplýsingar. Soleiðis ljóðar allur listin av ákærupunktum í politi­ meldingini, sum Rúni Viberg, fyrrverandi sosial­ demokratiskur býráðslimur í Roskilde, hevur latið inn. Hann hevur ikki sjálvur partabrøv í Roskilde Bank, men børn hansara fingu hvør fyri 10.000 krónur í partabrøvum í bankanum, tá tey vórðu konfirmerað. Ákærurnar eru vendar móti Niels Valentin Hansen, Arne Wilhelmssen, Stig Bo Jensen, Jens Winther, fyrr­ verandi nevndarformanni, og Peter Müller, somuleiðis fyrrverandi nevndarfor­ manni. Tónin í meldingini, sum er latin inn til deildina fyri Fíggjarligan Kriminalitet hjá Midt­ og Vestsjællands Politi, er beiskur. Viður­ skiftini í bankanum lýsast fleiri støð sum »grotesk«, og viðurskiftini millum nevnd og leiðslu sum »for­ pestað«. Í grundgevingini sigur Rúni Viberg soleiðis: Nevnd og stjóri vórðu longu í 1998 ávarað um, at tað vóru stórir trupulleikar í Roskilde Bank. Nevndar­ limurin, Ole Bjørn Nielsen, peikar í sínum innleggi á aðalfundinum í 1998 á nøkur tyngjandi viðurskifti í nevndini. Umframt grotesku viður­ skiftini við einum veikum og ódugnaligum nevndar­ formanni og einum sterkum stjóra, sum forpestar luftina fyri skilagóðum nevndar­ arbeiði, vísir Ole Bjørn Nielsen á, at Roskilde Bank hevur havt stórar trupulleik­ ar við vinningi í Danfinans, eitt felag í Roskilde Bank, sum var inni á húsamarkn­ aðinum. Og tað var júst aktiviteturin á húsamarkn­ aðinum, sum førdi til, at Roskilde Bank fór av knór­ anum í 2008. Rumbul í nevndini Fíggjareftirlitið gav Ros­ kilde Bank ávís harraboð í sambandi við stóru tapini hjá bankanum í sambandi við Danfinans. Her fáa vit fyrstu ábending um, at Jens Winther fremur grova van­ røkt og feilir við sum nevnd­ arformaður ikki at geva sær far um hesi ávaringartekin. Í sambandi við innleggið hjá Ole Bjørn Nielsen á aðalfundinum bað Fíggjar­ eftirlitið Ole Bjørn Nielsen um eina frágreiðing. Hen­ dan frágreiðing er daterað 11. mars 1998, og verður millum annað greitt frá Trekronermálinum. Stutt sagt snýr tað seg um, at Niels Valentin Han­ sen vil selja eitt grundstyki í Trekroner til Roskilde Bank. Hetta er ikki í sam­ svar við §7 stk. 2 í lóg um fíggjarligt virksemi lbk. 376 frá 22/05/2008, Kunn­ gerð av lóg um fíggjarligt virksemi, sum sigur, at ein banki bert kann dríva banka­ virksemi. Tað týðandi í frágreið­ ingini er kortini aftur tey grotesku viðurskiftini í nevndini. Semja fekst um at søkja ráðgeving fyri at rætta hesi grotesku viður­ skiftini upp aftur. Tilmælini hjá ráðgevingini verða tór kveistrað av borðinum. Her var aftur ein ávaring um, at alt ikki var í samsvar við góðan bankarakstur. Roknskaparlógin er brotin við at árligu rokn­ skapirnir – frá 1997 til 2008 – ikki hava givið eitt rætt­ vísandi mynd av rumbul­ kendu tilstandunum í Ros­ kilde Bank. Í fleiri førum eru latnir skeivir upplýsingar við tí fyri eyga, at fáa kursirnar at hækka. Feilir og vanrøkt Tað var ein tilvildarligur kredittpolitikkur í Roskilde Bank. Millum annað eru læntar út 800 milliónur krónur til Jørgen Olsen uttan trygd. 43% av kapital­ inum í Roskilde Bank er savnað í byggivinnuni, part­ vís uttan trygd. Jyllands­ posten 2. september 2008. Tað finnast eisini ein røð av øðrum dømum upp á til­ vildarliga kredittpolitikkin í Roskilde Bank. Roskilde Bank gav mis­ vísandi upplýsingar um kre­ ditt politikkin í prospekti, jf. Jyllandsposten 27. aug­ ust 2008. Niels Valentin Hansen, Arne Wilhelmsen og Stig Bo Jensen selja síni parta­ brøv beint áðrenn Roskilde Bank kollsiglir. Her hava teir uttan iva nýtt insidara­ vitan og trongu fíggjarligu støðuna í Roskilde Bank. Jens Winther og Peter Müller hava framt grovar feilir og vanrøkt við sum nevndarformenn, og áðrenn tað nevndarlimir í Roskilde Bank, ikki at hava gripið inn í ruðulskendu viður­ skiftini í Roskilde Bank. Gegnið hjá Jens Winther fekk viðmerkingar frá Fíggjareftirlitinum. Hetta hendi tvær ferðir. Bæði tá hann var vanligur nevndar­ limur og seinni sum nevndar­ formaður. Niðurstøða Meldaðu persónar hava gjørt seg sekar í fíggjarsviki, mandatsviik ella aðrari fíggjarligari brotsgerð, við at lata serstakliga ótrygg og ógvuliga stór útlán (tilvildar­ ligan kredittpolitik) hava pumpað roknskapir hjá Ros­ kilde Bank upp soleiðis, at partabrævakursurin er hækkaður til ótilsvarandi hæddir. Hetta hendi yvir fleiri ár. Partabrøvini eru í fleiri ár sld undir skeivum fyritreytum. Niels Valentin Hansen, Arne Wilhelmsen og Stig Bo Jensen høvdu sjálvir stórar partabræva­ postar í Roskilde Bank og høvdu tí stóran áhuga í at roknskapirnir og parta­ brævakursir hækaðu. Privatir handlar eru bland­ aðir upp í viðurskiftini í Roskilde Bank. Insider­ handlar við partabrøvum. Grov brot á lógina um fíggj­ arligt virksemi við ikki at liva upp til góðan bankasið. Brot á roknskaparlógina við at geva skeivar upplýs­ ingar. Nevndarformenninir hava ikki livað upp til teirra ábyrgd eftir galdandi regl­ um um nevndararbeiði. Teir lótu ikki trupulleik­ arnar í Roskilde Bank í 1990­unum við seg koma. Hetta er serliga galdandi fyri Jens Winther . Hansara gegni var kannað av Fíggjar­ eftirlitinum. Víst verður til samrøðu 6. september 2008 við núverandi forstjóra í Roskilde Bank. Mist eina milliard Rúni Viberg sigur við Sosialin, at fólk í Roskilde hava mist eina milliard krónur, nú Roskilde Bank kollsigldi. ­ Eg havi fingið nógvar viðmerkingar frá fólki, nú eg havi meldað Roskilde Bank, sigur Rúni Viberg. Hann fílist, sum tað eisini framgongur týðiliga oman­ fyri, fyrst og fremst at und­ anfarnum nevndarformonn­ um, serliga Jens Winther. ­ Teir hava lænt út 800 milliónir krónur til byggi­ vinnuna uttan nakra trygd. 43% av kapitalinum er lænt út til byggivinnuna, og tað er óhoyrt. Stórur partur læntur út uttantrygd, sigur Rúni Viberg. Hann væntar kortini ikki, at hendan stevningin fer at geva tað stóra av sær. ­ Hetta verður ein ógvu­ liga drúgv prosess. Tagnar­ skyldan er galdandi, og tað merkir at bakmanspolitiið skal upp í leikin, og tað merkir eisini, at alt skal fyri ein dómara, áðrenn nakar kann úttala seg, sigur Rúni Viberg. Ein rúgva av pensjónistum hevur sett sín sparipening í partabrøv í Roskilde Bank, og tann peningurin er allur mistur. Nær málið kann koma fyri, dugir Rúni Viberg ikki at siga, men tað verður ikki í bræði. Rúni Viberg meldar Roskilde Bank Heystting í Oljutinginum Oljutingið bjóðar til á Hotel Føroyum. Røðarar á heysttinginum verða Richard Hardman og Magni Laksáfoss. Richard Hardman er nevndarlimur í Atlantic Petroleum UK Ltd. og hevur 35 ára royndir í at leita eftir kolvetni í Norðsjónum. Magni Laksáfoss er búskaparfrøðingur og fyrrverandi landsstýrismaður í fíggjarmálum. Oljuprísurin er nógv hækkaður tey seinastu árini, og tað hevur verið nógv tosað um, hvat vit kunnu vænta okkum av oljuprísinum í framtíðini, og hvørjar avleiðingar kunnu vera av einum høgum oljuprísi. Við støði í teirra fakligu bakgrund og royndum, fara Richard Hardman og Magni Laksáfoss at gera sínar metingar av, hvat vit kunnu vænta okkum av oljuprísinum í framtíðini. Rúni Viberg hevur stevnt trimum av gomlu bankastjórunum í Roskilde Bank, umframt tveir teir seinastu nevndarformonnunum Mynd: Eirikur Lindenskov