mikudagur 10. september 2008síða 30

30 Nr. 173 - 10. september 2008 Stutt Sagt Sviar endur- skoða verjuna Stríðið millum Russland og Georgia hevur gjørt, at summi av hinum granna­ londunum hjá Russlandi endurskoða sín verjupolit­ ikk. Herfyri segði finski forsetin, Tarja Halonen, at Finnland noyðist at end­ urskoða verjupolitkkin eft­ ir tað, sum er hent í geor­ gia, og í gjár segði svenski verjumálaráðharrin, Sten Tolgfors, at stjórnin í Stockholm hevur gjørt av at útseta eina avgerð um komandi útbyggingar í svenska herflotanum. Sten Togfors segði, at stríðið millum Russland og Georgia vísti, at hóast russar ikki brúktu meiri enn einar 20.000 hermenn í átakinum, noyddu teir georgiska herin at hopa undan eftir sera stuttari tíð. Ráðharrin vildi ikki siga, hvørja verjukós Svø­ ríki fer at leggja, men hann vísti kortini á, at síð­ ani aldarskiftið hava sviar ikki lagt serliga stóran dent á at menna herin. Moussa mist tolið við pal- estinum Aðalskrivarin í Arabisku samgonguni, egyptin Amr Moussa, leggur nú trýst á teir palestinsku leiðararnar fyri at fáa teir at semjast. Egyptiskir diplomatar hava fleiri ferðir roynt seg sum semingsmenn, men sambært Amr Moussa eru teir arabisku leiðararnir so troyttir av tí palestinska sundurlyndinum, at teir umhugsa at seta tiltøk í verk fyri at noyða leiðarar­ nar í teimum báðum palest­ insku rørslunum Fatah og Hamas at setast við sam­ ráðingarborðið og at finna fram til eina politiska semju um landsins leiðslu. Amr Moussa var rætti­ liga avgjørdur, tá hann helt tíðindafund í gjár. Hann segði bart út, at hann var illur um, at tað skal vera so strævið at fáa teir palestinsku leiðararnar at slaka fyri at fáa eina semju. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk - Er maðurin í politikki, spyr eingin, men er tað kvinnan, verður spurt, hvør smyr matpakkarnar hjá børnunum Lene Espersen útlond Ein roynd at eftirgera tað sokallaða Big Bang varð sett í gongd undir jørð í Sveis fyrrapartin. Sjálvur bresturin verður ikki fyrr enn í næsta mánað Nakrir granskarar hava ávar­ að um, at royndin 90 metrar unmdir jørð á markinum millum Sveis og Frakland kann elva til heimsins undir­ gang, men fleiri kanningar hjá øðrum granskarum eru komnar til ta niðurstøðu, at royndin er næstan púra vandaleys. Við at lata partiklar ferð­ ast í ring við næstan líka nógvari ferð sum ljósferðini ígjøgnum ein 27 kilometrar langan serbygdan tunnil og so lata teir renna hvør øðr­ um ætla granskararnir at eft­ irgera umstøðurnar, sum tær vóru ella helst vóru beint eftir, at alheimurin var vorðin til. Sjálv royndin byrjar í dag, men sjálvur samanstoyturin verður ikki fyrr enn um ein mánað ella so, skrivar NTB. Summir granskarar siga royndina vera eitt altjóða sjálvmorð, og at 10. sep­ tembur í 2008 kann gerast tann seinasti í søguni. Í USA hava sjey fólk roynt at fáa dómsvaldið at forða royndini, men til fánýtis. Tey, sum hava ábyrgdina av royndini, siga haraftur­ ímóti, at vandin er sera, sera lítil, men tey viðganga, at royndin kann elva til smá sokallað „svørt hol“. 8.000 alisfrøðingar úr 80 londum hava arbeitt við at fyrireika Big Bang­roynd­ ina, og tað eru 20 ár, síðani fyrireikingarnar byrjaðu. Dómadagsmaskinan, sum summi kalla royndartunnil­ in, hevur kostað umleið 25 milliardir krónur. Russiska leiðslan umhugsar at snara sínum langtberandi raklettum ímóti teirri ætlaðu amerikonsku rakettverjuni í Eysturevropa ­Tað er ikki óhugsandi, at okkara politiska og hernaðar­ liga leiðsla fara at taka eina tílíka avgerð, sigur russiski generalurin Nikolaj Solovt­ sov. Hann er ikki tann fyrsti russiski herovastin, sum hevur nevnt, at Russland fer at taka stig, verður tann amer­ ikanska verjuætlanin í Eysturevropa sett í verk. USA hevur gjørt av at seta ein part av verjuskipanini upp í Póllandi og Kekkia. Tað hóvar ikki Russlandi, sum vil vera við, at amerik­ anska ætlanin hóttir russisku trygdina. Russiskir polkitik­ arar og heryvirmenn hava sagt, at Pólland og Kekkia kunnu vænta at vera russisk álopsmál í framtíðini, um tey hýsa amerikonsku rakettverj­ uni. Russiski sendiharrin í Hvítarusslandi segði fyri nøkrum døgum síðani, at tað kann hugsast, at Russland fer at flyta flogfør og rakettir til Hvítarusslands og Kalinin­ grad fyri at verja seg betur ímóti amerikonsku ætlanini. Russiski uttanríkisráð­ harrin, Sergej Lavrov, fer í morgin til Póllands at tosa við polska uttanríkisráðharr­ an, Radek Sikorski. Upp­ runaliga skuldi Lavrov fara til Póllands í síðsta mánað, men vitjanin bleiv útsett, tá Pólland og USA skrivaðu undir eina avtalu um at loyva USA at seta 10 verju­ rakettir upp tætt við polsku eystrasaltsstrondina. Russland vendir rakettum ímóti verjuskjøldrinum Tann kendi fjølmiðlakong­ urin Rubert Murdoch verð­ ur endurgivin fyri at hava sagt, at hann vildi heldur hava Barrack Obama til for­ seta heldur enn Hillary Clin­ ton, tí hann seldi fleiri bløð, tá Obama var umrøðuevni í bløðunum. Men New York Post, sum er eitt av bløðunum hjá fjøl­ miðlakonginum og tað týdn­ ingarmesta av bløðum hans­ ara í USA, at tað mælir amerikanarum til at velja John McCain til forseta. Blaðið rósar McCain fyri at hava valt Sarah Palin til varaforsetaevni, og sambært blaðnum er tað serliga trygd­ ar­, skatta­, vinnu­ og orku­ politikkurin hjá McCain og Palin, sum amerikanarar eiga at velja. Ikki heimsins undirgangur Murdoch styðjar McCain Fjølmiðlakongurin Rubert Murdoch Mynd: Polfoto)