hósdagur 11. september 2008síða 9

9 tíðindi Nr. 174 - 11. september 2008 Fyri nøkrum árum síð­ ani gjørdi nú­verandi Umhvørvisstovan eitt uppskot til eina kunngerð sum legði upp til, at allar kloakkir í landinum skuldu lú­ka ávís krøv. Millum annað skuldi allar kloakkir leiðast ú­t á streymasjógv, og hetta skuldu kommunurnar fáa í lag innan ár 2010 KLOAKKSKIPAN Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Í 2003 gjørdi núverandi Um­hvørvisstovan eitt upp­ legg til eina kunngerð um­ rætningslinjur í sam­bandi við útleiðing av spillvatni hjá kom­m­unum­. Men nú, fim­m­ ár seinni, er kunn­ gerðin fram­vegis ikki sett í gildi. Kortini arbeiða fleiri kom­m­unur eftir rætnings­ linjunum­ í uppskotinum­ hjá Um­hvørvisstovuni, sum­ inniheldur fleiri kriteriir, har tey m­est um­ráðandi eru, at alt spillvatn skal reinsast, áðrenn tað verður leitt út á streym­asjógv. Sam­a upp­ leggið hjá Um­hvørvisstov­ uni leggur upp til, at kom­m­­ unurnar fáa hetta fram­t innan ár 2010. Ein av kom­m­ununum­, sum­ hevur tikið hesar rætn­ ingalinjur til sín, er Tórs­ havnar kom­m­una. ­ Tá vit tóku við í 2005 settu vit okkum­ fyri, at fáa útint m­álsetningin, sum­ lagt verður upp til í ætlaðu kunn­ gerðini. Vit hava brúkt ein­ ari 15­18 m­illiónir krónur um­ árið til hetta endam­álið og rokna við, at hava brúkt einar hundrað m­illiónir krónur, tá kom­ið er á m­ál, sigur Marin Katrina Frýdal, forkvinna í Teknisku nevnd hjá Tórshavnar kom­m­unu, ið um­situr kloakkir. Kom­m­unan hevur lagt stóra orku í júst hetta, at reinsa áirnar, har kloakkir fyrr nærm­ast fyrilitarleyst eru leiddar út í. ­ Vit hava t.d brúkt nógvar m­illiónir krónur uppá at reinska Rættará, sum­ rennur heilt úti frá Marknagili, og leitt spillvatnið út á streym­a­ sjógv. Djúpagilsá og Sandá eru nú vorðnar heilt reinar og hetta prógva eisini síðstu úrrslitini frá vatngóðsku royndunum­ ið júst í hesum­ døgum­ eru lagdar fram­. Arbeiðið við at reinska Hoy­ dalsá er í gongd og fer sam­l­ aður kostnaður fyri tað upp um­ 15 m­ill. kr. Sum­ heild hevur kloakkætlanin gingið ógvuliga væl og eri eg sera nøgd við at politisk undir­ tøka fekst fyri hesum­ annars sera lágt raðfesta øki. Vit eru ikki kom­in heilt á m­ál enn, nakað er at gera á Velbastað, í Kirkjubø, í Kollafirði og á Argjum­, sig­ ur Marin Katrina Frýdal. Hest og Nólsoy Beinanvegin í 2005 fór Tórshavnar kom­m­una undir at reinsa kloakkirnar í Hesti – sum­ kom­ upp í kom­ununa sam­a árið – og leiða tær út á streym­asjógv. ­ Tað var eisini ein kostn­ aðarm­ikil uppgáva, m­en kortini ikki á leið so dýr verkætlan, sum­ hon vit eru í holt við úti í Nólsoy í løt­ uni, sigur forkvinnan í Tekn­ isku nevnd. Í Nólsoy hava hingartil verið leidd sjey útleyp á vík­ ina, beint út har sum­ børn spæla á sandinum­. Kom­m­­ unan er farin í holt við at gera eina heilt nýggja kloakkskipan við reinsi­ verki, pum­puverki og útleið­ ing av kloakkunum­ norðan­ vert Kirkjutanga út á streym­asjógv. ­ Hetta er ein verkætlan, sum­ fer at kosta sjey m­illi­ ónir krónur, og tað er ein stór íløga, sigur Marin Katr­ ina Frýdal. Hon ivast stórliga í, um­ gam­la Nólsoyar kom­m­una sum­ sjálvstøðug kom­m­una hevði m­egnað eina so stóra íløgu. ­ Kloakkir hava heldur ikki havt ta høgu raðfesting­ ina m­illum­ politikarar, so spurningurin er, um­ hendan verkætlanin annars hevði verið fram­d. Og nær, sigur Marin Katrina Frýdal. Hon vísir á týdningin av einum­ reinum­ um­hvørvi, ikki m­ist inni á víkum­ og havnum­. ­ Børn ganga jú og spæla á sandinum­, og tá heilar sjey kloakkir renna út í havnina í Nólsoy, so m­á tað gerast skiti, og tað er jú beinleiðis heilsuskaðiligt fyri børnini, sigur Marin Katrina Frýdal. Arbeiðið at gera nýggja kloakkskipan byrjaði beint fyri sum­m­arferiuna og verð­ ur væntandi liðugt í m­ars m­ánaði kom­andi ár. Tað er Sp/f Maskingrevst­ ur v/Frank Hellisdal, sum­ hevur arbeiðið um­ hendi. Nýggjar kloakkir í Nólsoy Kanna kunn­ gerðina Tá Sosialurin í m­orgun hevði Helenu Dam­ á Neystabø í telefonini, var hon ikki inni í m­ál­ inum­. Men hon vónaði, at talan var um­ okkurt »bagatall« sum­ kundi loysast í eini handa­ vending, so kunngerðin skjótast gjørligt kundi setast í gildi. Sam­bært Jóhonnu Olsen á Um­hvørvis­ stovuni var uppskot til kunngerð latið Innlendis­ m­álaráðnum­ í 2003, m­en m­álið hevur eftir øllum­ at døm­a ligið í onkrari skuffu og er ikki kom­ið víðari síðani. Vit venda væntandi aft­ ur til m­álið í blaðnum­ í m­orgin. lp Marin Katrina Frýdal er forkvinna í Teknisku nevnd í Tórshavnar býráð Burtur við píkadekkum Vegam­yndugleikarnir í Trom­sø í Noregi ætla sær nú undir eitt átak, sum­ skal fáa bileigarar at sleppa píkadekkunum­. Myndugleikarnir siga, at bara á Trom­søbrúnni skræða píkadekkini 50 tons av asfaltdusti upp á hvørjum­ ári, og at dustið er sera heilsuskaðiligt og serliga fyri børn, eldri fólk, barnakonur og sjúk fólk. Sam­bært vegam­yndugleikunum­ eru tað bara 9 prosent av bilunum­ í Trom­sø, sum­ ikki brúka píkar. Til sam­anberingar verður víst á, at í Tróndheim­i og Alta koyra ávikavist 79 og 60 prosent av bilunum­ uttan píkar. Nógv hús til sølu Ongantíð hava so m­ong hús og íbúðir staðið til sølu í Danm­ark sum­ nú. Realkreditráðið sigur, at í august vóru 65.000 bústaðir til sølu, og tað er 20 prosent m­eiri enn í august í fjør. Tað eru serliga hús og raðhús, sum­ kom­a á m­arknaðin nú. Av hesum­ vóru 39.000 til sølu í august, og tað var 30 prosent m­eiri enn í sam­an m­ánaði í 2007. Harafturím­óti vóru færri íbúðir til sølu. Realkreditráðið sigur, at í síðsta m­ánað vórðu eini vanlig sethús og raðhús lýst til sølu fryri 16.766 krónur fyri ferm­eturin í m­eðal. Maskingrevstur við Frank Helllisdal byrjaði at gera nýggja kloakkskipan í Nólsoy beint undan summarfrítíðini. Arbeiðið skal eftur ætlan verða liðugt í mars komandi ár Mynd: Michael Thomsen