hósdagur 11. september 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 174 - 11. september 2008 Smáir sendarar verða settir á fiskin, sum geva upplýsingar um, hvar fiskurin ferðast - hvørjum dýpi hann er á, og hvønn hita í sjónum honum dámar GranskinG Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á Falklandsoyggjunum eru tey farin undir at granska tannfisk, sum er ein eftir­ spurdur og kostnaðarmikil fiskur. Tað var tann tíð, tá fleiri føroyingar fiskaðu tannfisk í Suðuríshavinum og tjentu nógvan pening. Hetta var serliga við skipum, sum norðmenn høvdu við at gera. Seinni fóru lond at seta treytir við veiði eftir tann­ fiski, og veiðan gjørdist meira skipað. Nú eru fólk á Falklands­ oyggjunum so farin at seta smáar sendarar á fisk, sum skráseta hvørjum dýpi fisk­ urin heldur til á, og hvønn hita í sjónum honum dámar best. Smáar »flísir« verða sett á fiskin, og eftir seks mán­ aðum loysna tær av sær sjálvum og flotna. Tað er World Fishing, sum ber hesi tíðindi. Higartil hava granskarar funnið út av, at tannfiskur ferðast einar 50 metrar upp og niður í sjónum í ein dag, og tað er ikki nógv. Í tíðar­ skeiðinum frá september til ársenda ferðast tannfiskur heilt niður á 1200 metra dýpi, har hitin liggur um 2,5­3,5 stig. Tannfiskur kann gerast meira enn tveir metrar lang­ ur og viga upp í eini 300 pund. Fiskurin livir á djúpum vatni í Kyrrahavinum, í suðuramerikanskum sjógvi og kring oyggjarnar við Antarktis. Granskað verður í tannfiski Tannfiskur kann gerast meira enn tveir metrar langur - Tað eru tey, sum vilja vera við, at tað er eitt ávíst tómrúm yvir okkara loftrúmi, sum ikki var við gomlu radarskipanini, men eg dugi illa at ímynda mær, at ikki alt loftrúmið yvir Føroyum er sjónligt hjá teimum, sum hava brúk fyri at vita, hvat gongur fyri seg, sigur Finnbogi Niclasen, flogvallaovasti Loftrúm Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eftir at danska verjan tók radaran niður í Mjørkadali, eru tað føroyingar, sum halda, at lítil og eingin radardekningur er í loftrúm­ inum yvir Føroyum. At rad­ arin varð tikin niður, kom eftir hvat skilst eisini heldur illa við hjá Kontrolsentral­ inum í Reykjavík, haðani flogferðslan til og úr Før­ oyum verður stýrd. Vága Lufthavn hevur samstarv við Navier (Flyve­ sikringstjenesten) í Dan­ mark um fólkið, sum arbeið­ ir í torninum í Vágum. Tað er soleiðis, at tey seks, sum arbeiða í Vágum, eru leigað frá Navier, og tað er eisini Navier, sum ger avtalurnar við Ísland fyri føroysku loft­ ferðsluna. Finnbogi Niclasen, flog­ vallaovasti, sigur, at øll tey seks, sum arbeiða í tornin­ um, eru føroyingar, og tey hava fingið sína útbúgving og eftirútbúgving hjá Navier. ­ Vit hava eitt gott sam­ starv við Navier, og vit hava eisini gott samstarv við Kontrolsentralin í Reykja­ vík, sigur flogvallaovastin. Tá radarin í Mjørkadali varð tikin niður, fóru íslendingar at arbeiða við at fáa ein annan radara settan upp, men hesum kom einki burtur úr. Seinni er so løgmaður far­ in í gongd við at fáa okkurt gjørt við hetta, og mangt bendir nú á, at nýggjur rad­ ari verður settur upp í Mjørkadali seinni í ár ella fyrst í komandi ári. Føroyar vóru í nógv ár partur av eini ketu, sum varð rópt Early Warning, sum í fyrsta lagi fevndi um alt Norðuratlantshavið. Orsøkin til, at henda skip­ an varð tikin niður, var, at tøknin er so nógv ment við nógv fleiri møguleikum enn áður. Ísland hevur sínar radarar, sum røkka yvir ein part av Norðuratlantshavi, og har­ aftrat fær Kontrolsentral­ urin eisini myndir av loft­ rúminum yvir Føroyum. ­ Men so vítt eg veit, eru tað tey, sum vilja vera við, at tað er eitt ávíst tómrúm yvir okkara loftrúmi, sum ikki var við gomlu skipan­ ini, sigur Finnbogi Niclasen, sum kortini illa dugir at ímynda sær, at ikki alt loft­ rúmið yvir Føroyum er sjón­ ligt hjá teimum, sum hava brúk fyri at vita, hvat gongur fyri seg. Flogvallaovastin hevur tó varhugan av, at Kontrol­ sentralurin í Reykjavík kundi ynskt sær uppaftur betri dekning av loftrúm­ inum yvir Føroyum. ­ Men so vítt eg havi skilt, eru føroyskir og danskir myndugleikar samdir um at seta upp ein sonevndan sekunderan og sivilan rad­ ara, sum hann tekur til, og tað verður Navier, sum kem­ ur at taka sær av radar­ anum. Tað verður danska ferðslu­ málaráðið, sum kemur at fíggja hesa íløgu. Sivilur radari setast upp í Mj Fara at práta við løgmann Sosialurin fer at venda sær til Jóannes Eidesgaard, løgmann, um ætlanir við loftrúminum yvir Føroyum, og vit fara eisini at spyrja hann, hvussu gongur við nýggja radaranum, sum ætlanin er at seta upp í Mjørkadali. Í greinini niðanfyri nevnir Finnbogi Niclasen, flogvallaovasti, at tað kom eitt sindur óvart á íslendingar, sum umsita loftrúmið yvir Føroyum, at radarin í Mjørkadali varð tikin niður, og vit fara ætlandi eisini at venda okkum til Navier í Danmark, ið leigar út til Vága Floghavn arbeiðsfólkið í eftirlitstorninum á flogvøllinum.