hósdagur 16. august 2001síða 4

6 Nr. 156 - 16. august 2001 Nr. 156 - 16. august 2001 7 Einasta veruliga borgin í Føroyum, Amtmansborgin, verður fyri tíðina umvæld. Húsið var í so mikið ringum standi, at umfatandi umvælingararbeiði var alneyðugt, sigur Vibeke Larsen, ríkisumboð UMVÆLING Heri á Rógvi Stásiliga Amtmansborgin verður hesar dagarnar um- væld. Borgin hevur, síðani hon var bygd, hýst dana umboði í Føroyum. Amt- mansborgin er eisini eitt rættiliga gamalt hús. Bygg- ingin byrjaði í 1880 og tvey ár seinni stóð húsið liðugt bygt. Hesi seinastu 120 árini hevur heldur ikki ver- ið talan um annað enn van- ligt viðlíkahald, sum er gjørt við húsi. Húsið er gjørt úr basalti, og tað verð- ur eisini hesin uppruna formur og útsjónd, sum tað verður vent aftur til nú. Í sekstiárunum varð bygt uppí húsini, tá skrivstova skuldi gerast. Hesum partur av húsinum er úr øðrum tilfari enn eldri parturin. Vibeke Larsen sigur seg rokna við, at tað var í hes- um sambandi, húsini vórðu málaði hvít. Nú tá ið so umfatandi arbeiði verður gjørt, fer tað at síggjast, at tilfari er ymiskt, men hetta heldur Vibeke ikki vera óheppi. Bæði innan og uttan Tey flestu, sum hava gingið framvið húsunum hava óiv- að lagt til merkis, at húsini verða sandblást, og tann kendi hvíti liturin hevur lyndi til at hvørva. Hetta er tó bert ein partur av umvæl- ingini. Umvælingararbeið- ið umfatar bæði at bøtt verður um bygning innan og uttan og eisini verða krøvini hjá Brunaumsjónini eftirlíkað. At húsini eru málaði hev- ur ført við sær, at húsini fukta nakað illa, og hetta merkist sera væl í fleiri pørtum av húsinum. Tað er í hesum sambandi, at húsini verða sandblást. Eisini verður eitt nýtt skifer tak lagt á. Eisini verður eitt tak lagt innundir skiferpláturn- ar. Húsini eru heldur ikki nakað serliga væl isoleraði, so talan kann skjótt gerast um eitt heilt nýtt klima. Hóast flestu broytingarn- ar eru uttan á húsinum, so verður eisini gjørt ymiskt inni, sum einamest hevur við at branntryggja húsini at gera. Tað er talan um eitt rætti- liga stórt arbeiði, sum verð- ur gjørt, og hetta kostar heldur ikki lítið. Játtanin, sum Ríkisumboðið hevur fingið til arbeiðið er 3,5 mill. Ikki sum at siga tað 3,5 mill eru rættiliga nógvir pengar, men hetta er nú einaferð tað, sum tað kostar at gera slíkar umvælingar. Vibeke Larsen sigur, at hetta er umbælingararbeiði fyri nógv ár, ið verður gjørt nú. Talan hevur einans ver- ið um tað vanliga viðlíka- haldið, sum hevur verið gjørt tey nógvu seinastu árini, og hetta merkist eis- ini. Sambært Vibeke, so eru húsini í rættiliga ringum standi, og umvælingarar- beiði var eisini tiltrongt. Vibeke ivast ikki í, at fleiri hol høvdu verið at sæð í takinum innan stutta tíð, um ikki farið var ígongd nú. Tað, at biðja um 3,5 mill. til umvælingar, er heldur ikki bara sum at siga tað. – Tað var neyðugt við nógvum frágreiðingum, áðrenn játtanin endiliga varð latin, sigur Vibeke Larsen. Hon sigur, at tað hevur verið eitt sindur tor- ført at fáa donsku myndug- leikarnar at skilja, at so mikið nógv av peningi var neyðugur. Serliga tá eitt nýtt hús hevði kostað minni. Tað hevði tó verið trupult at fingið eina nýggja Amtmansborg fyri 3,5 milliónir. Av teimum 3,5 millión- unum fara 25% beint í landskassan. Nýggja ríkisumboðið nýtt hús Tann 1. november skal tað av røttum av vera vaktar- skifti á Amtmansborgini. Tá skal Birgit Kleis eftir ætlan byrja í nýggja starv- inum sum ríkisumboð. Tað vera eisini eini stásilig hús bíða henni, tá hon verður umboð hjá donsku mynd- ugleikunum í Føroyum. Um tað var fyri, at nýggja ríkisumboðið skuldi fáa betri karmar at virka undir, at umvælingararbeiðið varð gjørt er ikki gott at vita, men eftir hvat vit skilja á lagnum, so eru umvæling- arnar illa tiltrongdar. Birgit Kleis skal byrja í nýggja starvinum 1. november. Eftir ætlan skal hon gera eini tvey rend til Føroya áðrenn. Hetta verð- ur m.a. gjørt fyri, at hon skal kunna hitta løgmann. Birgit flytur til Føroya við manni og tveimum børnum. Amtmansborgin umvæld fyri 3,5 mill. Mikudagin gjørdist Símun Waag Høgnesen í Klaksvík 75 ár. Símun er helst best kendur sum koyrilærari, og hann hevur lært eitt ótal av norðoyingum at koyra bil. Símun byrjaði í fimti- árunum at undirvísa fólki í at koyra bil, og í 1965 gjørdist hann eksaminerað- ur koyrilærari. Fram til 1996 arbeiddi hann sum koyrilærari øll árini uttan tvey, tá hann var vikarur. Beint eftir kríggið fór Símun at læra til radiotele- graf, og hann sigldi eisini í nøkur ár, men tað varð á landi, at hann fór at hava sítt yrki, og umframt upp- gávuna sum koyrilærari fór Símun eisini undir vøru- flutning og taxakoyring. Hetta virksemið gjørdist seinni til bilstøðin Auto, sum virkaði í nógv ár. Símun koyrdi í nógv ár skúlabørn á Norðoyri til og frá skúlanum í Klaksvík, og hann tók sær eisini eitt skifti av postinum, sum skuldi til Kalsoynna. Símun hevur eisini altíð havt stóran áhuga fyri ítrótti, og serliga er tað tennis og fótbóltur, sum hann hevur brent fyri. Hann hevur – sum tað eisini sæst á myndini – spælt nógv tennis, og hann var føroyameistari í fótbólti við KÍ í 1945. Símun hevur eisini starv- ast fyri Sosialin í nógv ár, og hann ger tað framvegis. Símun tekur sær av at koyra Sosialin í leysasølurnar í Klaksvík, og hetta starv hevur hann røkt til fulnar øll árini. Símun og kona hansara, Lina, eiga fimm dreingir, fleiri abba- og ommubørn og eisini langabba- og langommubørn. NØVN Í VIKUNI Símun Waag Høgnesen 75 Arbeiðið við at gera nýtt løgtingshús gongur framá BYGGING Heri á Rógvi At kalla allar miðbýurin í Havn er at meta sum eitt byggipláss. Í øllum endum og kantum av miðbýnum hava handverkarar nógv at gera. Hetta arbeiðið setur eisini sín dám á býin. Tryggingin hevur í longri tíð nú verið í holt við at gera nýggjar skrivstovar til teirra starvsfólk, og hetta byggiarbeiðið hevur at kalla broytt býarmyndina, og m.a. teir eyðkendu bil- túrarnir hava verið noyddir at leggja eftir einari øðrvísi rutu. Hitt stóra byggiarbeiðið í Havn er arbeiðið við at gera nýtt løgtingshús. Talan er um umfatandi arbeiði, har bæði løgtingið og umsiting- in hjá løgtinginum skulu fáa betri umstøður. Eftir ætlan skal umstingin vera í bygninginum hjá Føroya Tele, og løtingshúsið skal eftir ætlan ikki brúkast til annað enn løgtingsfundirn- ar. Nógv varð tosað um, hvussu rættast var at gera við ovasta vald í Føroyum. Fyribils úrslitið av øllum tí nógva kjakinum kunnu havnafólk síggja í dag. Sambært Súsonnu Dani- elsen, stjóra á løgtings- skrivstovuni, so er bygg- ingin eitt sindur seinkað. Tað byggistigið, sum eftir ætlan skuldi verið liðugt á ólavsøku, er ikki liðugt, men hetta gevur tó ikki or- søk til at óttast, heldur Sús- anna fyri. – Arbeiðið er ígongd, og teir flestu trupulleikararnir eru loystir, sigur Súsanna Danielsen. Tað eyðkendi tornið hevur fingið av at vita, og fólk flest bíða spent eftir, hvussu løgtingið í framtíð- ini fer at síggja út. Tað byrjar at líkjast – Vit vilja halda full- veldiskonseptið burt- ur frá einum framtíð- ar oljugrunni. Og er Karsten Hansen sinn- aður fyri hesum, so eru møguleikarnir fyri einari semju við Javnaðarflokkin góð- ir. Hetta sigur for- maður Javnaðar- floksins um tilboðið hjá fíggjarmálaráð- harranum um at taka skiftisgrunnin úr uppskotinum um Bú- skapargrunn Føroya BÚSKAPARGRUNNUR Rúnar Reistrup – Tað frøir meg. Soleiðis tekur formaður Javnaðarfloksins ímóti til- boðnum, sum Karsten Han- sen gav um at slaka og taka skiftisgrunnin burturúr fyribilsuppskotinum um Búskapargrunn Føroya, um tað kann skapa grundarlag fyri einari semju um grunn- in millum samgonguna og Javnaðarflokkin. – Eg taki hattin av fyri, at Karsten Hansen hevur latið upp fyri einum møguleika til, at vit kunnu vera við í einari semju um búskapar- grunnin. Eg haldi tað vera rætt av samgonguni at miðja eftir einari breiðari semju um Búskapargrunn Føroya, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður í Javnaðarflokkinum. Vil ikki síggja skiftisgrunn Javnaðarflokkurin hevur fyrr gjørt greitt, at flokkur- in ikki ætlar at vera við til at samtykkja eitt uppskot um skiftisgrunn. Hósdagin í farnu viku løgdu fíggjarmálaráðharrin og landstýrismaðurin við sjálvstýrismálum fram eitt fyribilsuppskot til leingi ætlaða Búskapargrunn Før- oya. Í uppskotinum varð millum annað ásett, at øll ríkisveitingin skuldi koyr- ast beinleiðis í grunnin, sum so skuldi flyta skiftis- gjøld yvir á løgtingsfíggjar- lógina. Soleiðis var Bú- skapargrunnur Føroya ein samanseting av skiftis- grunni og oljugrunni og skuldi tæna tveimum nokk- so ymiskum endamálum, nevniliga at fíggja eina loysing frá Danmark, og at forða fyri at møguligar komandi oljuinntøkur fara beint í landskassan. Karsten lat hurðina upp Men í Sosialinum týsdagin lat Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharri, hurðina upp fyri einari breiðari semju í tinginum fyri búskapar- grunninum, tá hann bjóðaði sær til at lúka øll orð um skiftisgjøld og ríkisveiting úr uppskotinum. Karsten Hansen segði tá, at tað lá eingin trupulleiki í at gera ein skiftisgrunn og ein oljugrunn hvør sær heldur enn ein samansettan grunn, um hetta kundi tryggja eina breiða semju í tinginum fyri Búskapar- grunni Føroya. – Tað er parturin um skiftisgrunnin, sum ger at vit í Javnaðarflokkinum ikki kunnu taka undir við uppskotinum um Búskap- argrunn Føroya. So um Karsten Hansen er til reiðar at taka tann partin úr upp- skotinum, eru møguleikar- nir fyri einari fornuftigari semju við Javnaðarflokkin góðir, sigur Jóannes Eides- gaard. Samgongan ósamd innanhýsis Men eitt er, at Javnaðar- flokkurin nú kann taka undir við ætlanini um Bú- skapargrunn Føroya. Hitt er, at teir báðir stóru sam- gonguflokkarnir, Tjóðveld- isflokkurin og Fólkaflokk- urin, í løtuni ikki eru samd- ir innanhýsis um hvussu uppskotið skal síggja út. Løgmaður hevur sagt, at hann vil ikki vera við til at bera eitt uppskot um bú- skapargrunn í tingið, sum ikki ásetur nærri reglur fyri útgjaldið úr grunninum. Fíggjarmálaráðharrin og landsstýrismaðurin við sjálvstýrismálum siga hin- vegin, at ásetingar um út- gjaldið kunnu bíða, men at sjálvur grunnurin hevur al- stóran skund. Í framlagda fyribilsuppskotinum um Búskapargrunn Føroya, eru ongar ásetingar um útgjald- ið úr grunninum. Her hellir formaðurin í Javnaðarflokkinum mest í- móti sjónarmiðunum hjá Tjóðveldisflokkinum. – Tað er kanska ikki so øgiliga neyðugt at vit hava eina útgjaldsskipan greiða longu nú, men eg haldi, at vit skulu gera eina avtalu um, nær vit vilja hava eina útgjaldsskipan klára og seta eitt tíðspunkt fyri hesum í lógina, sigur Jóannes Eidesgaard, ið sigur seg nú bíða eftir fundarboðum frá fíggjarmálaráðharranum. Eidesgaard frøist um tilboðið Formaður Sambands- floksins hevur ikki á- lit á sitandi samgongu og er tí ikki sinnaður at vera við í nakrari breiðari semju um Búskapargrunn Før- oya. – Vit vita hvat endamálið hjá sitandi samgongu er, vit halda lítið um tað, og tí fara vit ikki at sam- starva við samgong- uni, sigur Lisbeth L. Petersen BÚSKAPARGRUNNUR Rúnar Reistrup Í Sosialinum týsdagin lov- aði fíggjarmálaráðharrin at taka hvørt orð um ríksi- veiting og skiftisgjøld burt- urúr uppskotinum um Bú- skapargrunn Føroya, um hetta kundi skapa grundar- lag fyri einari breiðari semju í løgtinginum. Hetta tykist at hóva for- manninum í Javnaðarflokk- inum, sum í blaðnum í dag sigur seg bíða eftir fund- arboðum frá fíggjarmála- ráðharranum. Men lyftini um at skilja skiftisgrunnin burturúr Búskapargrunni Føroya broyta ikki støðuna hjá Sambandsflokkinum, og flokkurin ætlar sær framhaldandi ikki at vera við til at gera eina breiða semju um búskapargrunn- in. – Tjóðveldisflokkurin hevur alt valskeiðið staðið nógv nærri at Javnaðar- flokkinum enn at okkum. Tað hevur nokk allatíðina verið ætlanin hjá Tjóð- veldisflokkinum at fáa Javnaðarflokkin at taka undir við fullveldisætlan- ini, og tí er skiljandi at teir nú royna at lokka við at umdoypa grunnin. Men vit vita væl at endamálið við grunninum framhaldandi er at fíggja fullveldið, og tað vilja vit sjálvsagt ikki vera við til, sigur Lisbeth L. Petersen, formaður í Sam- bandsflokkinum. Einki álit á samgonguni Formaður Sambandsflok- sins sigur seg einki álit hava á sitandi samgongu, og tí er hon ikki sinnað at samstarva við samgongu- flokkunum um ein grunn til oljuinntøkur, hóast hon ikki heldur ein slíkan vera nakra vánaliga loysn. – Ein oljugrunnur er sum fyribrigdi ein góð loysn fyri føroyska búskapin um olju- pengar fara at streyma inn í landið. Men sum er veit ongin, um tað yvirhøvur koma nakrar veruligar olju- inntøkur, og tað stendur øll- um greitt, at tað gongur lang tíð frá at olja møguliga verður funnin, til rættilig framleiðsla fer í gongd. Tí hevur tað ongan skund í løtuni at seta ein oljugrunn á stovn, sigur Lisbeth L. Petersen, sum er sinnað at fara í kjak við allar flokkar um ein oljugrunn, men ikki at samtykkja nakað uppskot enn. – Eg haldi ikki, at sitandi samgonga skal seta grunnin á stovn. Tað kann bíða, sig- ur Lisbeth L. Petersen for- maður Sambandsfloksins í viðmerking til lyftini hjá Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharra, um at broyta uppskotið um Búskapar- grunn Føroya til tess at fáa eina breiða semju í lag í tinginum fyri uppskotinum. Formaður Sambandsfloksins: Fer ikki at samstarva um búskapargrunn C M Y K 7 6