hósdagur 18. september 2008síða 12

12 Nr. 179 - 18. september 2008 Sosialurin SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Vága Floghavn skal bæði halda kappingarlógina og tryggja, at fyritøkan fær best møguliga fíggjarliga úrtøku av komandi toll­ fría handlinum í floghavn­ ini. Tí ber ikki til at lata Atlantsflogi sersømdir fram um onnur Tíðindaskriv Hóast ætlaði handilin við tollfríum vørum í Vága Floghavn er boðin út í frítt útboð fyri viku síðani, held­ ur leiðslan í Atlantsflogi, at flogfelagið skal hava framí­ hjárætt til komandi tollfríu søluna á flogvøllinum. ­ Vága Floghavn er eitt partafelag, sum fyrst og fremst skal syrgja fyri at tryggja sær best møguligu fíggjarligu úrtøkuna av komandi tollfría handlinum í floghavnini. Tí gera vit ikki nakra seravtalu við Atlantsflog, sum møguliga gevur okkum eina verri fíggjarliga úrtøku, sigur Jóhannus Egholm Hansen, næstformaður í nevndini fyri P/F Vága Floghavn. Tað er óhóskandi, at leiðslan í Atlantsflogi yvir­ høvur nevnir møguleikan, at Atlantsflog skal hava framíhjárætt til tollfríu søluna á flogvøllinum í Vágum. ­ Vit virka á einum mark­ naði við kapping, og tíðin er farin frá at gera seravtal­ ur og geva ávísum fólkum ella fyritøkum framíhjárætt ella sersømdir. Atlantsflog er longu frammanundan í kapping um tollfría sølu við tollfríar sølubúðir í øllum floghavnum, sum Atlantsflog flýgur til. Tí kann hetta ikki vera ein nýggj støða fyri flogfelag­ ið, sigur Jóhannus Egholm Hansen. Næstformaðurin vísir harumframt á, at P/F Vága Floghavn leggur stóran dent á at halda seg til kappingarlógina, og at sersømdir tí ikki kunnu koma upp á tal. ­ Um Atlantsflog vil tryggja sær tollfríu søluna í floghavnini, er flogfelagið eins og øll onnur vælkomið at vera við í almenna út­ boðnum. Tað snýr seg um at lata inn eitt boð, ið er betur fyri P/F Vága Flog­ havn og fyri tey ferðandi, enn tað, sum onnur bjóða, sigur næstformaðurin. ­ Tað er óhóskandi av leiðsluni í Atlantsflogi at brúka fjølmiðlarnar til at skapa øsing og at hótta við hægri ferðaseðlaprísum, um Atlantsflog ikki fær tollfríu søluna í Vága Floghavn. Heimurin er broyttur og tað ber ikki longur til at krevja sersømdir, sigur Jóhannus Egholm Hansen. Vert er at leggja til merk­ is, at í sama tíðarskeiði, har Atlantsflog hevur haft stór avlop, hevur Vága Floghavn verðið rikin við munandi halli, ið hevur verið goldið yvir donsku og seinni føroysku fíggj­ arlógini og harvið av skattgjaldarunum. P/F Vága Floghavn yvir­ tók í juli í ár flogvallar­ virksemið frá Vinnumála­ ráðnum. Nevnd felagsins hevur staðfest, at ein av orsøkunum til, at yvirtikna virksemið hevur haft hall, er, at nýtslugjøldini hjá eitt nú Atlantsflogið fyri at nýta flogvøllin eru mun­ andi lægri, enn veruligu útreiðslurnar til at reka flogvøllin eru. Nýtslu­ gjøldini eru eisini munandi lægri enn tað, nýtslugjøld­ ini eru í hinum floghavn­ unum, sum Atlantsflog flýgir til uttanlands. Tí er tað uppgáva hjá P/F Vága Floghavn at tryggja sær neyðugu inntøkurnar til at fáa raksturin at javnviga og at fáa pening tøkan til neyðugu íløgurnar í eina nútímans floghavn. Ongin kann fáa framíhjárætt til tollfría sølu á flogvøllinum næstformður P/F Vága Floghavn JóHANNUS EgHoLM HANSEN Tað er skjótt at blíva samd­ ur um at ferðsluviðurskift­ ini í Klaksvík eru nógv batnað tey seinastu árini, men tó eru økið, ið fram­ vegis ikki eru nóg væl uppdateraði. Eitt av teimum er Garða­ vegurin. Har var fyri nøkr­ um árum síðan byrja at gera vegin í stand norðan­ ífrá, og sær tað eisini heilt gott út suður til Jógvan við Keldu. Frá Jógvani og suðureftir er ongin vegrist við tí avleiðing, at alt yvirflatuvatnið rennur omaná og sleppur bert niðurígjøgnum í støðum, har asfaltið ikki er lagt heilt omanímóti gørðum og vegkantum, har tað síðan rennur oman í gjøgnum tún og undir húsum og ger stóran skaða. Heldur ikki er gongubreyt í niðaru síðu, og bilar standa sum best ber til, ofta til stóran ampa fyri gongufólkið. Tó er tað batnað síðan, vit fingu parkerinsvørð. Væl vitandi at ikki eru nógvir pengar at arbeiða við hjá býráðnum, haldi eg tó, at tað átti at borið til at bøtt um hendan trupulleik­ an. Kanska skuldi Garða­ vegurin verið gjørdur eins­ rættaður, so at tú einans kundi koyrt suðureftir, ella kanska norðureftir? Tað hevði loyst trupulleikan við parkeringsviðurskiftunum, tí so kundi onnur síðan verið uppmáld til parker­ ingsbásar, men tað hevði sjálvsagt ikki loyst trupul­ leikan við yvirflatuvatn­ inum. Til tað krevst, at vegurin verður grivin upp, og vegristir settar í. Ferðsluviðurskifti í Klaksvík Garðavegur 25 FRÍðRIK SIvERtSEN ABC – tað trygga? Undir tí mangan harðliga orðaskifti, ið hevur leikað á, hevur ofta verið víst á gomlu ABC sam- gonguna sum tað trygga, tað, sum tryggjaði polit- iskan stabilitet. Tað kann ikki noktast, at heilt fram móti endanum var valskeiðið eyðkent av góðum stabiliteti og róligari politiskari gongd. Henda mynd verður líkasum styrkt við tí turbulentu full- veldissamgonguni í baksýni. Hinvegin kemst ikki uttanum, at hesir sjey mán- aðirnir við CHE samgonguni hava verið órógvaðir av nógvum og djúpum ósemjum. Men hesar ósemjur hava meira verið innanflokka enn sam- starvsflokkanna millum. Her var so ein orsøkin til, at tað var trupult at stýra, ein onnur orsøkin tykist at hava verið trótandi álit millum lyklapersónar í samgonguleiðsluni. Spell, tí sum vit skrivaðu fyrr í vikuni, so var samgonguskjalið hjá CHE samgonguni eyðkent av nýhugsan á mongum økj- um og hetta var eitt stig til vinstru í føroyskum politikki. Men henda samgonga hevði eisini sínar andsagnir, eitt nú tóktist tað mongum løgið, at henda samgonga meira enn nøkur borgarlig samgonga tóktist at hava eina turkatrúgv upp á tær frælsu marknaðarkreftirnar. Tá ein hugsar um, at hesar frælsu marknaðarkreftir júst í sama skeiði hava verið við at renna heimin út í størstu búskaparkreppu síðan Wall Street skrædlið í 1929. Men kanska er ræðumyndin frá áttatiárunum so greflig, at eingin føroyskur politikari torir nevna hvørki planbúskap ella blandingsbúskap, hóast sjálvt USA í hesum døgum tekur til sterkar planbúskaparligar loysnir. Men CHE slapp so ongantíð veruliga at standa sína politisku roynd og gamla ABC samgongan dagar fram. Spurningurin er, hvat vit kunnu vænta okkum av eini komandi ABC samgongu, hvørjar møgleikar hon hevur. Støðan er broytt síðan fyrru ABC samgongu. Lutfallið í styrki er broytt og tey borgarligu stemplini vera tí sjónligari. Javnaðarflokkurin fær hart hoyggj at draga, men flokkurin fær kanska síni fingramerki á almanna- málini. Her er pensjónsreformurin ovast á bredda. Víst var ABC samgongan eyðkend av stabiliteti, men hvat var hon meira? Politiskur stabilitetur uttan politiskan dynamikk elvir til statisk samfelagsviðurskifti. Verandi valskeið verður øðrvísi enn undanfarna skeið. Búskaparliga støðan í heiminum er grundleggjandi broytt, trygdarpolitiska støðan er broytt, og Føroyar eru ikki rættiliga við í altjóða samstarvinum, hóast altjóðagerðin gongur við fullari ferð. Alt hetta ger, at tann samgonga, ið nú tekur yvir, hevur avmarkað rásarúm. ABC má tó royna at sýna størri dynamikk, hugflog, broytingarvilja og atgerðarevni enn seinast. Hetta fer, við broyttu fortreytunum í huga, at seta sera stór krøv til politiska leiðslu. So er bert at vóna, at politisku leiðslurnar megna uppgávuna og at politisku baklondini, tinglimir, skilja álvaran, tí her verða hvørki ráð ella rúm fyri solospæli.