fríggjadagur 17. august 2001síða 5

8 Nr. 157 - 17. august 2001 Nr. 157 - 17. august 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Hugaligt var tað at síggja okkara fótbóltslandslið royna seg aftur á leikvølli, hesaferð í Jugoslavia. Gott í tykkum í SVF, at tit gjørdu tað møguligt hjá Føroya fólki at síggja dystin, sum enn einaferð vísti, at vit eiga eitt landslið, sum stendur seg millum teir stóru. Vit taptu, men at tapa 2-0 móti einum av heimsins bestu liðum og við professionellum spælarum er eitt framúr gott úrslit. Jugoslavia er á einum 12. plássi í heiminum, meðan Føroyar liggja á einum 117. plássi, sambart hagtølunum, sigst. Tað er greitt, at vit sakna spælarar sum Toda í álopinum, men vónandi verður tað ikki long tíð aftrat, at hann er við aftur á landsliðnum. Hinvegin er landsliðið vorðið so mik- ið væl samanspælt, at tað megnar at steðga slíkari fót- bóltsmaskinu sum eitt nú tí jugoslaviska landsliðnum. Vildi væl við hjá okkara landsliði í dystinum mikukvøldið kundi úrslitið lættliga verið ein munur uppá einans eitt mál. Tað eru nú nøkur ár síðani, at Føroyar fóru at luttaka í al- tjóða fótbólti. Síðani tá hava verið røddir frammi um, at vit áttu heldur at brúkt orkuna til okkara heimliga fótbólt og til ungdómsarbeiði. Vit høvdu einki at gera millum teir stóru. Tíðin hevur prógvað, at tað var røtt avgerð at royna seg í altjóða kappingum sum sjálvstøðug fótbóltstjóð. Hetta hevur givið okkum drúgvar royndir. Hetta hevur skapt íblástur og hevur stimbrað heimliga fótbóltin. Spurningur- in er so um tað er nóg mikið! Tað hevði einki gjørt, at vit nú fingu eitt alment orðaskifti um luttøku okkara í altjóða fótbólti, hvat er komið burturúr, hvat kundi verið gjørt betri og hvussu vit seta út í kortið av nýggjum! Rætt og slætt – at vit evalueraðu hetta fyrsta 10 ára skeiðið. At føroyskir leikarar verða tendraðir av at luttaka í altjóða kappingum í dysti við teir stóru og kendu er ein sann- roynd. Hetta kann skapa gróðrarbotn fyri meira miðvísari venjing og íblástri hjá tí einstaka at koma víðari. Góð dømi eru um hetta nú fleiri av okkara spælarum verða seldir av landinum. Tað er eingin loyna, at flogvitið í før- oyskum fótbólti Todi Jonsson eigur eitt stórt pláss í mong- um føroyskum fótbóltshjartað og verða stórar vónir settar til framtíð hansara í altjóða fótbólti. Tí er tað okkara alra vón, at hann verður við í seinna dystinum millum FCK og Lazio, soleiðis at hann sleppur at prógva sítt fótbólts- kynstur á vølli saman við fleiri av heimsins bestu. Hóast tað er rætt at satsa uppá teir »gomlu« evnaríku spælarar- nar er eisini rætt at lata upp fyri yngri kreftum. Vit síggja fram til komandi dystirnar á Svangaskaði og Tórsvølli móti Luxemburg og Ruslandi. Tøkk til SvF fyri góðan dekning, og ikki minst til beinraknu og áhugaverdu viðmerkingarnar frá Jóannesi Jakobsen. Tær eru við til at krydra slíkan dyst, lyfta hann upp á eitt hægri støði og geva eisini teimum, sum bókstavliga eru á síðulinjuni inn- lit í hetta annars so litfægra og fjølbroytta spæl. DAGSINS MEINING Sosialurin Eitt heiðurligt úrslit VIÐMERKINGAR Jóanes N. Dalsgaard Í seinastu viku kom fram, at fyrrverandi fiskivinnu- stjórin í landsstýrinum, Kjartan Hoydal, stendur aftan fyri eina herferð, sum hevur til endamáls at undir- grava trúðvirðið løgmans. Ráðagerðin varð avdúkað, tí Kjartan Hoydal hevði sent eitt samskipanarskriv ráðagerðini viðvíkjandi til aðrar móttakarar, enn hann í veruleikanum hevði ætlað. Málið varð viðgjørt í fjølmiðlunum, ikki minst vegna tess, at løgmaður loyvdi sær at siga sína hugsan um hetta undir- gravingarvirksemið. Síðani hevur Kjartan Hoydal úttal- að, at hann heldur tað verða óetiskt av løgmanni at fyrihalda seg til loynidóm- ar, sum ikki eru ætlaðir at koma honum fyri oyra. Hvørt tað er meira óetiskt at hava eina meining um tað, at vera stungin í ryggin enn tað er óetiskt at vera hann, sum førir knívin, skal eg lata onnur døma um. Men eitt stendur rimmar- fast: Tað má hava almennan áhuga fyri føroyingar at vita, hvussu stevið er í landsstýrinum. Tá tað kem- ur fram, óvart ella ikki, at sterkar kreftir á politiska leikpallinum eru farnar undir eina samskipaða her- ferð, fyri at fella sína egnu stjórn, so má tað vera rætt- ur føroyinga at vera kunn- aðir um hetta. Hetta má og eigur at verða skylda fjøl- miðlanna, og fyri einaferð skyld kendu fleiri teirra sína vitjunartíð. Hvussu løgið tað enn ljóðar, so er júst leiklutur fjølmiðlana fallin heima- síðuni hjá Føroya Tele fyri bróstið. Í háðandi og niðr- andi vendingum vera teir fjølmiðlar, sum undraðust á álitisbrotið ímóti løgmanni, skuldsettir fyri at vera lopnir framav. Hinvegin verður SvF, sum, hóast al- mennur tíðindastovnur, valdi ein serstakliga ten- densiøsan vinkul til málið, til tess at undirgrava trú- virðið løgmans enn meira, róst fyri hetta á heima- síðuni www.portal.fo sum FøroyaTele eigur og rekur. Tað, sum eg undrist á, er hvønn áhuga eitt alment partafelag, sum Føroya- Tele, kann hava í, at út- breiða einvíst partapolitisk- ar boðskapir, so ella so. Ein skrivligur fyrispurningur til Føroya Tele um hetta er ikki svaraður, og ger hetta ikki undran mína minni. Spurningurin er, nú vit tosa um etik, um tað er etiskt forsvarligt, at brúkaragjøld til Føroya Tele verða nýtt til at fíggja partapolitiska pro- paganda. Kanska stjórin í Føroya Tele ella lands- stýrismaðurin í vinnumál- um hava eina meining um tað? FøroyaTele rennur ørindi fyri »Hesuferð« Jógvan á Lakjuni tingmaður Fólkafloksins Ferð eftir ferð verður av konfrontatiónslinjuni í Tjóðveldisflokkinum – ser- liga í Fregnum, men eisini í (samskipaðum?) lesara- brøvum - júkað upp í sam- an, at Fólkaflokkurin er í tvíningum í sjálvstýrismál- inum – og so verður løg- maður svertaður til! Tú spyrt teg sjálvan, hvat endamálið er við hesum. Er tað veruliga so galið, at hesir menn eru úti eftir at spjaða sjálvstýrisvongin í Føroyum? Í Fólkaflokkinum stendur øll ting- og landsstýris- manningin saman um løg- mann í miðvísa arbeiði hansara at fáa veruligar loysnir á sjálvstýrisleið sambært løgtingssamtykt- ini um sjálvstýri Føroya fólks. Tað var ein trupul avgerð, tá ið fólkaatkvøðan varð avlýst, men vit taka fult undir við teimum sjónar- miðum, sum løgmaður legði sum grund fyri síni støðutakan í hesi torføru avgerð. Samskiftið innanveggja í Fólkaflokkinum er gott og vinarligt. Sjálvandi eru vit ósamd við hvørt – tað hava vit jú loyvi til í einum demokratiskum flokki. Men øll mál verða viðgjørd við virðing fyri sjónarmið- unum hjá hvørjum øðrum, og allar niðurstøður flok- sins eru gjørdar í semju millum ting- og landsstýris- menn. Tað er ikki ókendur tak- tikkur, tá ið áralagið ikki er so gott innanborða hjá ein- um sjálvum, at venda eyg- unum frá egnari ómegd og geva øðrum skyldina! Men her er adressan skeiv! Tingmanning Fólka- floksins stendur saman og stuðlar løgmanni og lands- stýrismonnum floksins í teirra dagliga arbeiði í landsstýrinum! Eg vóni ikki, at tað fer at eydnast konfrontatiónslinj- uni at spjaða okkum, sum veruliga vilja hava sjálv- stýri í Føroyum. Latið ikki konfrontatión- irnar oyðileggja loysnirnar! Konfrontatiónslinjan og Fólkaflokkurin Karsten Hansen landsstýrismaður í fíggjarmálum Leygardagin sigur løgmað- ur sambært Dimmalætting, at uppskotið til Búskapar- grunn er ikki hálvliðugt. Hann fýlist á, at uppskotið varð lagt fram fyri allar tingmenn og fyri almenn- ingin hósdagin 9. august. Hetta eru úttalililsi frá løgmanni, sum eg ikki vil hava sitandi á mær. Tey ganga beint ímóti greiðum politiskum avtalum. Tí er neyðugt at sláa fast, hvussu gongdin hevur verið í hesum máli, og hvørjar avtalur eru gjørdar. Eisini skal beinanvegin verða afturvíst tað, ið stóð í grein í Dimmalætting um, at eg skal hava skotið upp at privatisera fyri stórar upp- hæddir til Búskapargrunn- in. Eg havi ikki mælt til privatiseringar, og tíðindini byggja helst á eina mis- skiljing frá álitinum, sum búskaparfrøðingar hava skrivað um Búskapar- grunnin. Har verður sagt, at um almennar ognir verða privatiseraðar eins og gjørt er í okkara grannalondum, so er talan um upphæddir upp til 5 mia. krónur. Men onki uppskot um privatiser- ing liggur í mínum upp- skoti til Búskapargrunn. Uppskotið hevur fingið tvey ára viðgerð Onki uppskot hevur í mín- ari tíð fingið so drúgva við- gerð í samgongu og í lands- stýri sum Búskapargrunnur Føroya: 1.Búskapargrunnurin varð skotin upp í Hvítubók sum eitt tað týdningar- mesta amboðið til ein sjálvberandi, føroyskan búskap. Har varð ná- greiniliga lýst, hvussu hesin grunnur kundi virka og gerast eitt var- andi amboð til at tryggja ognirnar hjá Føroya fólki – nú og hjá komandi ættarliðum. 2.Stutt eftir at Hvítabók varð almannakunngjørd á heysti í 1999, settu lands- stýrismenninir í sjálv- stýrismálum og fíggjar- málum í felag ein bólk at gera eitt ítøkiligt álit og eitt uppskot til lóg fyri grunnin. Bólkurin kann- aði skipanir kring heim- in, og fólk frá bólkinum vóru millum annað á kanningarferð í Noregi, har norska skipanin varð kannað nágreiniliga. 3.Í november í fjør varð álit liðugt, sum landsstýris- maðurin í sjálvstýrismál- um kunnaði landsstýrið um. 4.Í februar í ár varð tað í- tøkiliga lógaruppskotið lagt fyri landsstýrið og síðani av løgmanni sent øllum samgongulimum til ummælis. Ongin við- merking varð gjørd. 5.Í uppskotinum til fólka- atkvøðu og í tí seinna uppskotinum til sjálvstýri Føroya fólks er nágreini- liga ásett, hvussu Bú- skapargrunnurin skal virka. 6.Uppskotið kundi verðið lagt fyri tingið áðrenn seinasta tingseta endaði, men landsstýrismenninir í sjálvstýrismálum og fíggjarmálum mæltu til, at uppskotið fyrst varð lagt fyri alt tingið á kunn- andi fundi og at roynt varð at fáa eina semju við andstøðuflokkarnar eis- ini. 7.Í summar varð lógarupp- skotið enn einaferð av løgmanni sent øllum samgongulimum til um- mælis – og eingin við- merking kom frá nøkrum flokki. 8.Á landsstýrisfundi 23. juli 2001 var semja um, at lógaruppskotið skuldi fyri tingið sum skjótast, meðan ein nevnd varð sett at viðgera útgjalds- spurningin, sum skal á- setast í seinni lóg. Hartil var semja um, at upp- skotið skuldi leggjast fram fyri alt tingið og al- menningin beint eftir ólavsøku. Tað varð gjørt hósdagin 9. august – og sama morgun harmaðist løgmaður um mótvegis mær, at hann ikki fekk stundir at vera við á fund- inum. Sostatt er tað ikki í sam- svari við gjørdar avtalur, at løgmaður sambært Dimma- lætting tosar um »eitt hálv- liðugt uppskot«. Tað er heldur ikki rætt at finnast at tí, at uppskotið varð lagt fram fyri allar tingmenn, tí hetta er sambært greiðari avtalu í landsstýrinum. Tað er beint ímóti greið- um avtalum og løgtings- samtyktini um sjálvstýri Føroya fólks, at løgmaður nú krevur útgjaldspartin við í uppskotið. Eitt krav, ið ger tað trupult at finna breiða semju um Búskapargrunn- in. Eg eri harmur av úttalils- um løgmans í hesum máli, sum so nógv orka er løgd í at fyrireika og fremja. Mær vitandi hevur onki mál í hesum valskeiði fingið neyvari viðgerð. Eg eri keddur av, at løg- maður ógrundað átalar meg gjøgnum fjølmiðlarnar – uttan at siga mær frá, hví hann dregur í land sambært gjørdar avtalur. Møguleikar skuldu ann- ars í løtuni verið, sum løg- maður eisini tosar um, at fingið breiðar semjur í Løgtinginum. Tað er ørkymlandi, at løgmaður átalar meg fyri at gera sambært avtalum. Hann átalar ikki alment landsstýrismenn í sínum egna flokki, sum ferð eftir ferð hava brotið allar van- ligar siðvenjur í politiskum arbeiði. Síðan samgongan varð skipað hevur málgagn fólk- afloksins, við formanni floksins sum blaðstjórða, viðgjørt meg og mín flokk á tingi á ein sera negativan hátt. Eg haldi meg vita, at løg- maður er ósamdur í hesi skriving, ið bert tykist forða fyri at setningur sam- gongurnar verður framdur, tó hevur hann ongantíð al- ment átalað henni. Áheitan mín skal vera, lat okkum rudda hesar mis- skiljingar av vegnum og halda fram við tí, eftir mín- ari meting, sera góða sam- starvi, ið hevur verið okk- ara millum í hesum skeiði. Argir, 14. august 2001 Almenn viðmerking um Búskapargrunnin VIÐMERKINGAR Frá mikudegnum 22. august til leygardagin 25. august verður Ráðstevna um orðabókafrøði í Norð- urlondum hildin í Norður- landahúsinum í Havn. Hetta er afturvendandi ráð- stevna, sum hildin verður annaðhvørt ár. Ráðstevnan hesa ferð er hin sætta í røð- ini, og hetta er fyrstu ferð, hon verður hildin í Før- oyum. Tað er Føroyamálsdeildin á Fróðskaparsetrinum sam- an við Norðurlendskum felag fyri orðabókagerð (NFL) og Málráð Norður- landa, ið skipar fyri ráð- stevnuni. Norðurlendska orðabókafelagið varð stovnað í mai 1991 og hev- ur limir í øllum Norður- londum, til samans um leið 300 orðabókafrøðingar. Endamál felagsins er at fremja skipað samskifti og samstarv í Norðurlondum á orðabókafrøðiliga yrkisøk- inum og at tryggja saman- hald ímillum starvsfelagar tvørtur um landamørk, eitt nú við at skipa fyri ráð- stevnum og at geva út orða- bókafrøðitíðarritið Lexico- Nordica, sum higartil er komið í 7 numrum. At ráðstevnan í ár verður hildin í Føroyum er frá- gerða gott høvi at savna royndar og viðurkendar orðabókafrøðingar og mál- frøðingar til ráðstevnu, sum uttan iva fer at gagna bæði norðurlendskum og før- oyskum orðabókafrøðilig- um arbeiði, so at vit gerast enn betur før fyri at nøkta tann tørv á orðabókum, sum alla tíðina er í sam- felagnum. Til ráðstevnuna koma fólk úr øllum Norðurlond- um og einstøk úr øðrum londum eisini. Við føroysk- um luttakarum verður roknað við til samans 130 fólkum. Ráðstevnan verður sett mikumorgunin 22. august og heldur so á til seinnapartin leygardagin 25. august. Hvønn dag verður lagt fyri við einum fyrilestri í plenum, sum verður mettur at hava breið- an áhuga hjá ráðstevnugest- unum, og síðan verða tveir og tveir fyrilestrar hildnir samstundis til út á seinna- partin. Í evni fevna fyri- lestrarnir um bæði ástøði- liga og verkliga orðabóka- frøði í Norðurlondum. Støði verður ymist tikið í orðabókaverkum, sum eru útkomin, og ymist í ver- kætlanum, sum eru ávegis. Eyðvitað spyrst mangt týd- ningarmikið burturúr, sum fer at bera føroyska og norðurlendska orðabóka- gransking longri fram á leið. Á ráðstevnuni verður eisini høvi at sýna fram orðabøkur og aðrar orða- bókafrøðiligar bókmentir og eisini framsýning av praktiskum orðabókaar- beiði. Til tess at styrkja samanhald og persónlig sambond verður skipað fyri útferðum og øðrum, so at gestirnir eisini fáa eina hóming av Føroyum og før- oyingum – mentan og ger- andislívi. Ein tílík ráðstevna má av- gjørt metast at hava stóran fakligan týdning fyri allar teir føroyingar, sum fáast við orðabókaarbeiði, so at teir kunnu kunna seg við tað, sum rørist í líkum um- hvørvum í grannalondun- um, og ráðstevnan er eyð- vitað gott høvi at siga frá og kunna um egin orða- bókaarbeiði. Eftir at ráðstevnan er hildin, verða allir fyrilestr- arnir givnir út í bók í røðini Skrifter udgivet af Nordisk forening for leksikografi, har ið bøkur frá undan- farnum ráðstevnum eru út- givnar. Luttøkugjaldið er kr. 900,00 og fyri limir í NFL kr. 750,00. Skuldi onkur enn havt á- huga at teknað seg til ráð- stevnuna, kann tað gerast við at venda sær til Føroya- málsdeildina á tlf. 31 53 04. Norðurlendsk orðabókaráðstevna Grót á rull kring Føroyar Tónleikasamtakið Grót økir støðugt um virk- semið, og skipar nú m.a. fyri konsertum ymsa- staðni í landinum. Hin fyrsta verður nú leygar- kvøldið kl. 21.30 í Gamla Meiarínum, høl- unum hjá Grímu, í Havn. Tá fara tveir bólk- ar á pallin, Krit og Mari- gold. Hesir bólkar eru báðir kendir fyri at spæla sín egna og sermerkta tón- leik. Krit gjørdu vart við seg í prix fo undan- umfarinum í Klaksvík, tá mong mettu at teir av- gjørt áttu at komi víðari í finaluna. Krit spæla sera harðan rocktónleik, við íblástri frá m.a. Marilyn Manson, Deaf- tones, Korn o.m.ø. Marigold spældu á prix-undanumfarinum á strondum. Marigold vóru, eins og Krit, við til tað fyrstu Free Føroyar konsertina í læraraskúla- høllini. Tey skuldu spæla á Jazz Festivalini saman við Clickhaze, men noyddust vegna ferðsluóhapp at geva av- boð. Men nú eru Mari- gold aftur til reiðar sam- an við Krit at taka Havn- ina við storm! Marigold spæla eitt slag av hørð- um poppi/rokki við vøkru røddini hjá Janu Jalgrimsdóttir á odda. Løgini eru vøkur men larmandi, og kunnu sammetast nakað við bólkar sum eitt nú Glorybox og Skunk Anansie. Ætlanin hjá Grót er at hava fleiri konsertir kring Føroyar við bólk- um, ið spæla egið tilfar. Hin fyrsta verður sum sagt í Havn nú um viku- skiftið, og hin onnur í Klaksvík fríggjakvøldið 24. august, tá m.a. Clickhaze fara á Pallin. Grót minna eisini á aðalfundin, sum verður mánadagin 20. august í losjuni í Gøtu. Rock-konsert í Havn leygarkvøldið C M Y K 9 8