fríggjadagur 26. september 2008síða 29

Nr. 185 - 26. september 2008 29 tíðindi verða bodnar út til privat feløg at reka, har hetta gevur fíggjarligan og tænastuligan fyrimun. Brúkaraviðurskifti Til tess at tryggja rættindi borgaranna verða nýggj keypilóg, lóg um fastognarkeyp og meklaravirksemi samtykt. Ferðslutrygd Arbeiðið at skapa trygg ferðsluviðurskifti heldur fram. Fyrireikingar verða gjørdar at gera hálkubreyt. Dentur verður lagdur á at minka um ferðsluvanlukkur og miða ímóti, at eingin skal lata lív í ferðsluni. Arbeiðsmarknaðarmál Barsilsskipan Barsilsskipanin skal framhaldandi betrast fyri foreldrini og gerast smidligari. Miðast skal ímóti, at hon verður longd upp í eitt ár. Eftirlønarviðurskifti Arbeiðsmarknaðareftirlønargrun nurin verður styrktur, soleiðis at útgjaldið úr Samhaldsfasta kann hækka munandi. Nýggj eftirlønarskipan, ið byggir á uppsparing hins einstaka og á lívrentuhugtakið, verður sett í verk. Seming Nýggj lóg verður gjørd um seming á arbeiðsmarknaðinum. Javnstøða Virkað verður fyri javnstøðu á arbeiðsmarknaðinum, í politikki og samfelagnum annars. Arbeiðsloysisskipanin ALS-skipanin verður endurskoðað viðvíkjandi útgjaldinum, millum annað við atliti til sjófólk og førleikagevandi útbúgvingum fyri ófaklærd. Útlendsk arbeiðsmegi Skipaður verður ein smidligur arbeiðsmarknaður, har vinnan kann fáa útlendska arbeiðsmegi eftir tørvi. Lóggávan á økinum verður yvirtikin og skipað soleiðis, at hon á bestan hátt tænir arbeiðsmarknaðinum. Útbúgving Grundstøðið undir einum væl virkandi samfelag er ein góð útbúgvingarskipan, og tí verður alstórur dentur lagdur á útbúgving frá barnagarði til hægri lestur. Pedagogiska økið og fólkaskúlin Nýggir lógarkarmar verða gjørdir fyri pedagog- og lærara- útbúgvingarnar, og fyrireikingar verða gjørdar til eina pedagoghjá lparaútbúgving. Eftirútbúgvingardepil verður skipaður á Læraraskúlanum, har møguleiki eisini verður at útbúgva lærarar at undirvísa børnum við serligum tørvi, eitt nú innan orðblindni og autismu. Skiftið frá barnagarði til skúla verður styrkt við formligum samstarvi millum barnagarð og fólkaskúla, og ítøkiligar menningarætlanir verða gjørdar til næmingar við serligum tørvi. Miðað verður eftir at styrkja byrjunarundirvísingina við m.a. menningarætlanum og tvílæraraskipan í 1. flokki. Samtyktar lógarbroytingar á fólkaskúlaøkinum verða miðvíst settar í verk, m.a. at gera felags lesiætlanir fyri alt landið, at dagføra og styrkja eftirmetingina at skipa undirvísingartilboð til atferðartruplar næmingar og at halda fram við námsfrøðiligari gransking. Ársverkið í fólkaskúlanum verður eftirmett, og neyðugar tillagingar gjørdar. Betri samstarv skal fáast millum fólkaskúla og miðnám, og miðað verður eftir at skipa 10. flokk í størri eindir, møguliga í samstarvi við vinnu- og miðnámsútbúgvingarnar. Arbeitt verður víðari við ætlan um eftirskúla. KT í fólkaskúlanum skal vera natúrligur partur av námsfrøðini og sjálvsagdur partur av læraraútbúgvingini. Dentur skal leggjast á at útvega føroyskt undirvísingartilfar. Sernám Hildið verður fram at um- og samskipa tað sernámsfrøðiliga økið fyri at betra tænastuna mótvegis borgaranum, og greiningarmiðstøð skal skipast í samstarvi millum Mentamálaráðið og Almanna- og heilsumálaráðið. Ljós verður varpað á orðblindni og viðurskiftini hjá tunghoyrdum. Miðnám Tær gymnasialu miðnámsútbúgvingarnar verða dagførdar og mentar sambært álitinum frá 2007. Farið verður undir at dagføra og menna yrkisútbúgvingarnar, herundir matvøru-, kokka- og tænastuútbúgvingar. Førleikagevandi útbúgvingar fyri vaksin verða skipaðar kring landið. Hægri lestur Menningin av Fróðskaparsetri Føroya heldur fram, soleiðis at setrið fær betri hølis- , undirvísingar- og granskingarumstøður og fleiri útbúgvingartilboð. Møguleiki skal eisini vera fyri fjarlestri. Nýggjar útbúgvingar verða skipaðar á hægri stigi so sum útbúgving innan seafood- management. Vinnuháskúlin verður mentur til eisini at kunna skipa útbúgvingar á bachelor-stigi. Nevnd verður sett at kanna møguleikarnar fyri at leggja allar maritimar útbúgvingar saman á einum stað. Gransking og ES-samstarv Gransking, menning og nýskapan verða tryggjað bestu kor, og Granskingargrunnurin verður styrktur. ES-granskingar- samstarvið verður ment. Lestrarstuðul Lestrarstuðulsskipanirnar verða endurskoðaðar. Kannað verður, hvussu lestrarstuðulsskipan kann gerast til fjarlesandi. Mentan Rikin verður ein virkin mentanarpolitikkur, og málini í Visjón 2015 “Mál og Vegir” eiga stigvíst at verða sett í verk. Mentanargrunnur landsins verður styrktur, og týðing og tónlist verða raðfest. Farið verður undir fyrireikingar til tjóðleikhús. Tiltøk at menna og tryggja mentanararvin verða sett í verk. Í hesum sambandi verða hølistrupulleikarnir hjá søvnunum loystir. Tiltøk verða gjørd fyri at verja um søguliga arv okkara, m. a.bandatilfar, føroysk húsdjóra- sløg, krígsminni og hvalastøðina. Kringvarpið og sendinetið Fíggingin av kringvarpinum (kringvarpsgjaldið) verður endurskoðað. Public-service sáttmáli verður beinanvegin gjørdur við Kringvarpið. Deyvatulkingin skal styrkjast. Ungdóms- og ítróttarmál Sett verður nevnd at orða ein ungdóms- og ítróttarpolitikk. Miðað verður eftir at stuðla føroyskum limaskapi í millum- tjóða ítróttarfelagsskapum eins og luttøku í millumtjóða kappingum. Føroyar eiga at vera sjónligar í altjóða ítróttarsamstarvi, taka ábyrgd og hýsa altjóða tiltøkum. Frítíðarfelagskapir verða stuðlaðir í sambandi við millumtjóða virksemi. Úrvalsítróttur og úrvals- ítróttarfólk verða stuðlað. Føroyskt mál skal styrkjast Samgongan fer í mest møguligan mun at fylgja tilmælunum frá Málstevnunevndini. Føroyskt mál skal inn á fartelefonir og teldur. Stuðul verður veittur til framleiðslu av margmiðlatilfari (spølum, videofilmum o.ø.) til børn. Fólkakirkjan Arbeiðið við at gera føroyskt lógarverk heldur fram í samstarvi við allar partar í Fólkakirkjuni. Almannamál Vælferð og trivnaður hjá øllum samfelagsbólkum er ein avgerandi fyritreyt fyri einum góðum samfelag í framhaldandi menning. Vit skulu skapa betri umstøður, so vit í Føroyum framhaldandi kunnu hava ein høgan burðartíttleika, fólkið kann støðast og trívast, og útisetar koma heimaftur, m.a. við at betra umstøðurnar hjá ungum familjum og forsyrgjarum annars, betri bústaðar- møguleikum,og betri møguleikum fyri samvirkan millum familjulív og arbeiðslív. Eisini skulu vera betri umstøður fyri ættleiðing. Sosialfrøðilig gransking Almannapolitiska vitanargrundarlagið skal styrkjast við at fáa gongd á sosialfrøðiliga gransking, m.a. við phd- verkætlanum í almannaverkinum. Nýggj almannalóggáva Almannaskipanirnar skulu háttast so, at fólk í mest møguligan mun kunnu hava ein virknan leiklut í samfelagnum. Nýggj føroysk forsorgarlóg verður smíðað til tess at tryggja korini hjá fólki við skerdum uppihaldsmøguleikum og hjá førleikatarnaðum. Har skal eisini ásetast eitt minstamark fyri uppihaldstørvi. Arbeiðið skal verða liðugt í 2011. Atkoma hjá førleikatarnaðum Rættindi hjá brekaðum verða tryggjað við lógarásetingum. Atkoma hjá førleikatarnaðum til almennar eins væl og privatar bygningar skal tryggjast í nýggjari byggireglugerð. Rúmligur arbeiðsmarknaður Arbeiðsmarknaðurin skal gerast rúmligari við at gera betri skipanir m.a. um vard størv og endurbúgving, so fólk við skerdum førleika fáa betri atgongd til at vera virkin á arbeiðsmarknaðinum og í samfelagnum annars. Almenni setanar- og starvsfólka- politikkurin skal eisini viðvirka til hetta, eins og almenn arbeiðspláss yvir ávísa stødd skulu binda seg til at taka fólk í vard størv. Barna- og ungdómsrættindi Barna- og ungdómsráð verður skipað við umboðum frá feløgum og fakfólkum. Lógin um barnavernd verður endurskoðað. M.a. skulu møguligir fyrimunir lýsast við at samskipa alt barnaverndarøkið undir einum felagskommunalum myndugleika. Umstøður skulu skapast fyri, at børn við víðfevndum sálarligum ella likamligum breki og børn við atferðar ella tilknýtis- trupulleikum í minst møguligan mun verða send av landinum, men heldur kunnu fáa nøktandi menningartilboð í Føroyum. Bústaðir til fólk við serligum tørvi Farið verður undir at fremja íløguætlan fyri nýbygging og nútíðargerð av bústøðum til fólk við serligum tørvi, tað veri seg menningartarnaðum, sinnisveikum ella børnum og ungum við tørvi fyri serligari umsorgan. Eldrarøktin Í eldrarøktini verður hildið fram ➘ Høgni Hoydal, formaður Tjóðveldisins, fyrrverandi landsstýrismaður og komandi fólkatingsmaður prátar við starvsfelagan á Christiansborg, Edmund Joensen, sum er fyrrverandi formaður Sambandsfloksins og fyrrverandi løgmaður Mynd: Jens Kristian Vang