hósdagur 2. mars 2000síða 7

13 tíðindablaðið sosialurin Nr. 43 - 2. mars 2000 12 tíðindablaðið sosialurin Nr. 43 - 2. mars 2000 JAN MÜLLER Texaco Faroes Group, sum fevnir um tey trý ameri- konsku oljufeløgini, Texa- co, Conoco og Murphey er so gott sum klár til 1. út- bjóðingina á føroyskum øki. Umleið 10 fólk frá teimum trimum oljufeløgunum vóru í Føroyum herfyri fyri at kunna føroysku oljumyndugleikarnar um tað stóra og rættiliga um- fevnandi kanningararbeiði tey hava gjørt av føroyska økinum. -Vit løgdu fram úrslitið av tí tøkniliga arbeiðinum vit hava gjørt í nærum fimm ár. Tað eru skjótt tvey ár síðani, at vit góvu føroysku olju- myndugleikunum eina frá- greiðing, og nakað er broytt síðani tá. Og tí hildu vit tað vera rætt nú at gera støðuna upp sigur Donald Driscoll, leitingarstjóri fyri Føroya- økinum. Donald Driscoll hevur arbeitt hjá Texaco í mong ár, og nú felagið er operatørur í bólkinum, er tað eisini hann, sum stendur á odda fyri øllum arbeið- inum. Tey trý oljufeløgini hava verið millum teir virknu bólkarnar á Føroyaøkinum, síðani loyvi varð givið til forkanningar. Eitt skifti var eisini oljufelagið Arco við í hópinum, men tók seg so úr, tá tað kom uppá tal, at BP skuldi keypa upp felagið. Donald Driscoll sigur, at feløgini hava gjørt sítt tøkniliga arbeiði so mikið klárt, at tey nú kunnu fara undir at skriva umsókn til føroysku myndugleikarar um at fáa leitiloyvi. Tey eru nøgd við úrslitið av tí tøkniliga arbeiðinum. Tað er „encouraging“ - „uppmuntrandi og lovandi“ - sum hann málber seg. Tey 10 fólkini frá bólk- inum vóru í Føroyum júst um sama mundið, sum 1. útbjóðingin á føroyskum øki varð almannakunngjørd fyri umheiminum, og so- statt vóru tey eisini tey feløgini, sum vóru fyrst til at fáa útbjóðingartilfarið. Donald Driscoll er nøgd- ur við útbjóðingina, og hann heldur eisini, at røttu og kanska mest áhugaverdu økini eru við í 1. útbjóðing. Teigarnir eru í hvussu so er so mikið áhugaverdir, at Texaco-bólkurin helst fer at senda eina umsókn inn. Sjálvandi vóna teir at kunna koma vi eini góðari umsókn til tess at kunna koma upp í part, tá loyvini og harvið eisini tey bestu økini skulu lutast út. Hann sigur, at neyvan verða øll nøgd við útbjóðingina, tí tað er avmarkað, hvussu mong øki eru sera áhugaverd. Men har er nokk til at fara undir eitt veruligt leitingararbeiði, og tað er tað mest umráðandi. Kanningar vilja so vísa, um øki, sum í dag ikki tykjast so lovandi, kunnu vera meira lovandi, tá man hevur kannað tey nærri. Donald Driscoll er nøgdur við treytirnar fyri 1. útbjóðing. Bæði lisenstreyt- irnar og aðrar treytir eru innbjóðandi. Tey trý feløgini í bólki- num eru sinnað at gera eitt gott arbeiðsprogramm og fáa tey eitt loyvi, so meta tey seg at hava hava bæði tøkniligu royndirnar og eisini pengarnar til tess at fara út í og gera eina leitingarfasu lidna og seinni fara víðari til framleiðslu. Hvat viðvíkur boring í ár 2001 sigur Donald Driscoll, at tað besta hevði verið um tað ikki er liðið so nógv út á árið, til teir kunnu seta borin í. -Øll vita vit, hvussu veðrið kann vera í seinnu helvt av árinum. Tað er møguligt at bora til út í sep- tember 2001, men helst eigur boringin ikki at verða seinni enn í august. Sosialurin skilur, at fær Texaco-bólkurin nakrar góðar teigar, so er hann eisini sinnaður at fara eftir nøkrum teigum, sum í dag verða mettir minni áhuga- verdir. Ein av treytunum fyri lut- tøku í oljuleiting er, at olju- feløg lata upp skrivstovur í Føroyum. Donald Driscoll sigur, at teir vóna at skriva undir sáttmála um eina skrivstovu í næstu framtíð. Texaco- bólkur er klárur til at skriva umsókn -Eftir at hava gjørt kanningar í meira enn fimm ár meta tey trý oljufeløgini, Texaco, Conoco og Murphey seg nú liðug við tøkniliga partin av arbeið- inum og harvið eisini nærum klár at skriva umsókn um leitiloyvi Umboð fyri Texaco, Conoco og Murphey saman við umboðum fyri føroyskar oljumyndug- leikar á Hotel Hafnia nú um dagarnar, har feløgini løgdu fram úrslitið av tí tøkniliga arbeiðinum á føroyaøkinum seinastu 5 árini. Mynd: Jan Umhvørvisparturin av eini føroyskari oljuvinnu hevur sera stóran týdning. Her hittir stjórin í Texaco- bólkinum Jákup Paula Joensen, sum arbeiðir við umhvørvismálum á Heilsufrøðiligu Starvs- stovuni. Mynd: Jan Ein av serfrøðingunum hjá Texaco-samtakinum greiðir føroyingum frá seinastu og nýggjastu úrslitunum frá Føroyaøkinum. Tey síggja lovandi út. Mynd: Jan JAN MÜLLER Ikki kann sigast, at olju- vinnan hevur átt nógv pláss í tí almenna orðaskiftinum her heima hesi mongu sein- astu árini stórar fyrireik- ingar hava verið gjørdar til oljuleiting á føroyska land- grunninum. Hetta heldur eitt av pol- itisku feløgunum í landin- um, at nakað eigur at verða gjørt við. Tí skipar Suður- streymoyar Tjóðveldisfelag fyri einum almennum fundi í útvarpshøllini í kvøld um hetta stóra málið. Í einum kunningarskrivi til fjølmiðlarnar undan fundinum í kvøld verður víst á, at fyri tann vanliga føroyingin er oljuvinnan enn heldur fjald í framtíð- arinnar mjørka, og torført er at meta um, hvørjar avleið- ingar henda vinna hevur fyri samfelagið og tann ein- staka. Vit vita, at nógvur peningur er í hesi vinnuni, og møguliga eru nógv ar- beiðispláss eisini. Men vit Oljuríkidømi og samfelagslig árin vita onki um, hvussu eitt møguligt oljuríkidømi fer at broyta tað føroyska sam- felagið. Stóri spurningurin er, halda stigtakararnir til fund- in, um vit eru til reiðar at møta hesi oljuvinnuni. Oljufeløgini eru mannað av hørðum vinnulívsfólk- um, ið vita, hvat tey vilja. Men vita vit, hvat vit vilja við oljuvinnuni? Er olju- vinnan bert eitt nýtt gull- nám, ið nøkur ávís fáa loyvi at troyta? Ella kann eitt møguligt oljuríkidømi vera øllum samfelagnum at gagni verður spurt. Tað er í eini roynd at seta orð á hesa framtíð, at Suð- urstreymoyar Tjóðveldis- felag fyri eini hoyring um oljuríkidømi og samfelags- lig árin. Ætlanin er at við- gera, hvørji ítøkilig árin oljuvinnan hevur á føroyska vinnulívið, og hvørji sam- felagslig árin ið standast av hesi vinnu. Fyrireikararnir halda, at lættast er helst at viðgera “vinnulívspartin”, tí har eru vit komin longst. Føroysk oljufeløg eru stovnað, fleiri útlendsk oljufeløg hava deildir í Føroyum og eitt nýtt aðalstýri er skipað, sum tekur sær av fyrisitingini av oljumálum. Hinvegin er líkt til, at tað helst eru ógvuliga fá, sum hava gjørt sær tank- ar um hvørjar samfelags- ligar broytingar, ið fylgja við oljuvinnuni. Á hvønn hátt fer oljuvinnan at ávirka dagliga lívið hjá tí vanliga føroyinginum? Fær olju- vinnan ávirkan á bústaðar- mynstrið í Føroyum? Koma lønarligir ójavnar í vinnu- lívið, ímillum tann partin ið tengdur er at oljuvinnuni, og tann partin ið ikki er? Hvussu kann oljuvinnan leggjast til rættis soleiðis, at Í kvøld klokkan kl. 19.30 verður skipað fyri pallborðsfundi - eini hoyr- ing - í útvarpshøllini undir heitinum „Oljuríkidømi og samfelagslig árin“. Tað er Suðurstreymoyar Tjóðveldis- felag, sum skipar fyri tiltakinum, sum er alment negativu árinini mótvegis umhvørvinum gerast so fá sum møguligt? Og hvussu skulu samfelagsligu ágóðar- nar av einum møguligum oljuríkidømi brúkast og um- sitast? Tiltakið er skipað sum ein hoyring, og tað er fyrsta ferð, at hetta verður roynt í Føroyum siga stigtakararnir og vísa á, at luttakararnir eru býttur upp í “serfrøð- ingar” av ymiskum slag og tveir spyrjarar, ið eru pol- itikarar. Tá luttakararnir hava hildið síni upplegg, kunnu spyrjararnir seta teimum kritiskar spurn- ingar, har borað verður í tí, ið sagt er. Somuleiðis kunnu spyrjararnir gera sínar egnu viðmerkingar. Afturat hes- um kunnu fundarluttak- ararnir gera viðmerkingar og seta spurningar, eins og undir vanligum pallfundum. Vónað verður, at hetta elvir til eitt meira lívligt tjak enn vanligt er á pallfundum. Luttakarar eru hesir: Jan Müller, blaðstjóri Sos- ialurin, Herálvur Joensen, aðalstjóri Oljumálastýrið, Kjartan Hoydal, skrivstovu- leiðari NORA, Jákup Pauli Joensen, Heilsufrøðisliga Starvsstovan og Óla Jákup úr Dímun, bóndi Stóra Dím- unSpyrjarar eru: Torbjørn Jacobsen, Tjóðveldisflokk- urin og Hendrik Old, Javn- aðarflokkurin Orðstýrari er Jógvan Arge, program- leiðari í Útvarp Føroya JÁKUP MØRK Ørindi hansara á føroya- ferðini vóru millum annað, at hann við hesum eisini fekk gjørt føroyingar varug- ar við teir útbúgvingar- møguleikar, sum innan ferðaleiðaraøkið. Sjálvur hevur hann drúgvar royndir á økinum, við tað at hann í tíggju ár hevur starvast sum ferða- leiðari hjá teimum stóru donsku ferðafyriskiparu- num. Allir hesir hava vanliga havt sínar egna skúlar, har nýggir ferðaleiðarar verða uppaldir, men fyri at brót upp úr nýggjum, hevur Palle Højsholt, saman við øðrum, sett á stovn ein óheftan al- tjóða ferðaleiðaraskúla. Eisini fyri føroyingar Skúlin hevur longu nú nøkur skúlaskeið á baki, og millum luttakararnar hava higartil verið níggju føroy- ingar. Ein av hesum føroyingum er 23 ára gamla Rósmari Í farnu viku var altjóða ferðaleiðara- dagur hildin kring allan heim, og í hesum sambandi var danin, Palle Højsholt, á vitjan her í Føroyum Ferðaleiðarastarv gevur førleika Hellisdal, og sjálv er hon als ikki í iva um, at hon hevur fingið stóra gleði burtur úr sínum skúlaskeiðið. Rósmari var á skúlanum allan mei mánað seinasta ár, og sjálv sigur hon, at hetta er størsta uppliving, sum hevur havt higartil. Við tað at talan er um ein altjóða skúla, møtir ein nógvum fólkum frá øðrum londum, og ger hetta, at tú lærur nógv um verumátan hjá øðrum fólki. Sjálv undirvísingin er skipað soleiðis, at allir næmingarnir í ein mánað eru á einum ferðastaði í Spaniu ella Malta, men kortini skal hetta ikki skilj- ast sum nøkur frítíðarferð. Talan er um hart arbeiði so at siga alt samdøgrið, og sambært føroysku gentuni, so kundi hetta til tíðir vera rættuliga strævið. - T.d. er tað ikki altíð líka stuttligt at skula upp klokkan átta á morgni, tá tú hevur dansað alla náttina, men hetta má man so bara taka við, greið- ur Rósmari frá. Sjálv hevur hon ikki sum so ætlanir um at starvast sum ferðaleiðari, men hon kundi væl hugsað sær at arbeitt við tilrættisleggjan av ferðum. Tískil gjørdi hon av at fara á skúlan, soleiðis at hon á tann hátt kundi læra eitt sindur um yrki. Ikki bara stuttligt At ferðin er strævin, er so sanniliga eisini ætlanin, greiðir Palle frá. Arbeiðið sum ferðaleiðari kann kanska tykjast sum eitt spæl fyri nógv. Ókeypist ferðir hvørt summar, og møguleikan at sleikja sól á suðurlendskum strondun- um, ljóðar kanska lokkandi, men tað er nú ikki bara stuttligt. Starvstíðin hjá einum ferðaleiðara er heldur ikki longur enn nøkur fá ár, og boðar hetta eisini frá, at tal- an er um eina strævna til- veru, men hinvegin vísur Palle á, at hetta í flestu førum eisini gevur ein vinnuførleika, sum kann koma ferðaleiðarunum til góðar í nógvum øðrum lutum. - Við tað at skúlin er so- mikið strævin, duga vit eis- ini beinan vegin at síggja, um ein næmingur er egn- aður til hetta lívið, greiðir Palle frá, samstundis sum hann vísur á, at stórur eftir- spurningur er eftir næming- um teirra. Skúlin virkar eisini sum ein formidlari av starvs- plássum, soleiðis at ymsu ferðastovurnar venda sær til skúlan, sum síðani ger av, hvørjar næmingar tey halda egna seg til starvið. Starvs- økini eru sera víttfevnandi og eru fyrrverandi næming- ar hjá skúlanum at síggja sum á m.a. skíferðum, gist- ingarhúsum, barrum, buss- um og flúgvarum. Palle Højsholt tykist eisini at vera ikki sørt errin, tá hann greiðir frá, at higartil eru allir næmingarnir frá skúl- anum slopnir fram at til samrøðu, so góðskan á undirvísingini skuldi verið í lagi. Meira tilfar Um so er, at onkur av lesar- unum skuldi havt áhuga fyri hesi útbúgvingini, ber til at frætta meira við at venda sær til Tora Tourist Traffic, sum umboðar skúlan her á landi. Eisini ber til at leita um alnetið á www.service.dk. Á heimasíðuni hjá skúla- num eru fyrrverandi næm- ingar eisini skrásettir við telefonnummari, soleiðis at tað er gjørligt at seta seg í samband við hesi, fyri at fáa meira at vita um útbúgv- ingina. Palle Højsholt og Rósmari Hellisdal