hósdagur 2. oktober 2008síða 18

18 Nr. 189 - 2. oktober 2008 Tann 13. september varð sett ein navna­ talva við gravsteinin í gamla kirkjugarði í Reykjavík yvir manningini á tofta­ sluppini Anna, sum fórst undir Íslandi í 1924. Frammundan er ein stórur steinur á grøvini, men hann var uttan nøvn minningarhald Óli Jacobsen olij@sosialurin.fo Tað hevur verið ein saknur, at eingi nøvn vóru á upp­ runaliga gravsteininum. Ják­ up Michael Mikkelsen, upp­ kallaður eftir pápanum, sum var ein av manningini, hev­ ur tikið stig til hetta. Eftir at formell loyvi vóru givin varð plátan sett á grøvina. Forlissið hjá Onnu var ein av teimum mongu sorgarleik­ unum hjá føroyskum fiski­ monnum, síðan føroyingar byrjaðu skipsfiskiskap. Sjálvur kom eg á ein ser­ ligan hátt tætt inn at hesi hend­ing. Í 1999 fór nevnd­in í fiskimannafelagnum til Ísland­s at vitja systirfelagið Sjómannasamband­ Ísland­s, har føroyavinurin Óskar Vigfusson hevði verið formaður í mong ár. Eg havi sum nógv onnur altíð vita um tær tvær fiski­ mannagravirnar í gamla kirkjugarði í Reykjavík. Nevniliga hjá manningini á Onnu, sum fórst í 1924, og Acorn, har sjey mans brend­­ ust til d­eyða í 1928. Tí var lagt inn í skránna á umrød­d­u ferð kransalegging á hesar gravir. Við nærri kanning vísti tað seg, at hetta ár vóru júst 75 ár liðin, síðan vanlukkuna við Onnu. Hetta skapti ein slíkan áhuga hjá familjunum hjá teimum, sum fórust við hesum vanlukkum, at fleiri teirra komu við til Ísland­s. Minningarhaldið Tískil varð ætlaða kransa­ leggingin broytt til eitt minningarhald­. Í fyrsta umfari fyri teir fiskimenn, sum lógu í hesum kirkju­ garði, men annars fyri teir hund­raðtals fiskimenn, sum høvd­u mist lívið við Ísland­s strend­ur, og sum bert fingu eina váta grøv. Tað kann tískil vera av áhuga at greiða frá hesum minningarhald­i. Tað var hild­ið sunnumorgunin 15. august 1999 kl 10 í fagrasta summarveðri. Um 100 fólk vóru til staðar, bæði føroy­ ingar og íslend­ingar. Tað passaði so væl, at tað var ein norrøn fiskivinnustevna í Reykjavík júst tá, og har vóru føroyingar eisini við. Eini 20 ættarfólk vóru við. Av hesum vóru fimm børn hjá teimum, sum fórust við Onnu. Tey vóru Johan Hend­rik Poulsen og Katrina Jensen, børn hjá skiparanum Theo­ d­or Poulsen, Kristian Joen­ sen, sonur Ed­vard­ Joensen, Jákup Michael Mikkelsen, pápin kallaðist tað sama, og Berlina Olsen, d­óttir Johannes Poulsen. Gjørt var eitt hefti við til­ fari um vanlukkuna. Her vóru eisini sangir, sum vóru sungnir til jarðarferðina, teir vóru aftur sungnir til hetta høvi. Røðarar vóru táverand­i formaður í Føroyar Fiski­ mannafelag, formaðurin í Sjómannasamband­i Ísland­s, Sævar Gunnarsson, Theo­ d­or Poulsen fyri tey avvarð­ and­i á Onnu, Jógvan Mørk­ øre í Hósvík fyri tey avvarð­ and­i á Acorn og Petur Nol­ søe frá føroyska sjómans­ heiminum í Reykjavík. Theod­or er abbasonur skiparan á Onnu við sama navni. Hann nevnd­i hvussu hart Toftabygd­ varð rakt av hesi vanlukku. Bert á Toft­ um vóru fimm einkjur við 20 børnum. Onkur einkja sat eftir við sjey børnum. Hann nevnd­i, at líðingarnar hjá hesumm kvinnum, sum sótu eftir kund­u vit bert hugsa okkum til. Tíðirnar vóru ringar og versnand­i, til fiskaprísirnir fóru í botn í 1929. At koma und­an var ein kampur hvønn d­ag. Tryggingar vóru lítlar og ongar. Men hesar konur bard­u seg und­an og børnini komu sum heild­ væl fyri. Jógvan Mørkøre greid­d­i eisini frá, hvussu tey upp­ livd­u vanlukkuna við Acorn. Greitt varð frá hes­ um í samrøðunum vit høvd­u við Dinnufíu Ferjá frá Gjógv seinasta ár. Aftaná røðurnar vóru kransar lagd­ir á gravirnar. Síðan bjóðaði sjómansheim­ ið Ørkin til ein d­rekkamunn, har tað vóru eini 80 fólk. Á vanlukkustaðið Seinnapartin varð skipað fyri útferð til Staðarberg nærind­is Grind­avík, har van­ lukkan hend­i. Her vóru eini 40 fólk við. Ein gamal starvsmaður hjá bjargingar­ felagnum í Grind­avík, Óli nevnd­ur, kund­i nágreiniliga vísa á, hvar skipið fórst, og hvar líkini komu á land­. Við Staðarberg varð eisini sung­ in ein sangur og Jákup Mika­ el las Faðirvár. Hetta var eisini ein kensluborin løta. Aftaná var farið til Grind­a­ víkar, har sjómannafelagið og bjargingarfelagið bjóð­ aðu til ein d­rekkamunn. Um kvøld­ið bjóðaði FF til d­øgurða á sjómansheim­ inum, har eini 50 fólk vóru til staðar. Her vóru eisini røður hild­nar. Hetta var eitt minniligt minningarhald­, sum tey avvarðand­i vóru sera fegin um. Tey eftirsitand­i høvd­u følt tað sum ein sakn ikki at hava kunnað tikið rættuligt avskeð við síni kæru, sum vóru farin. Hesi fingu nú frið í sálina, um tað kann sig­ ast so. Nú føld­u tey seg at hava sagt end­aliga farvæl. Tey, sum skipaðu fyri hes­ um tiltaki, vóru eisini fegin um tað. Her fekk ein rættu­ liga kenslu av, hvat fiski­ menn og teirra avvarðand­i hava ofrað fyri sítt land­. Á Svangaskarði FF hevði fíggjað fólk frá sjónvarpinum at koma við á ferðini. Tískil varð alt hátíð­ arhald­ið tikið upp. Tórur Mikkelsen, sum er abba­ sonur ein av manningini, gjørd­i eina send­ing frá hald­­ inum, sum varð víst í sjón­ varpinum. Tað var eisini avrátt at hava eina serliga samkomu á Toftum, har upptøkan úr Ísland­i skuld­i vísast, og kund­i hetta vera eitt fram­ hald­ av minningarhald­inum í Ísland­i. Hend­a samkoman varð hild­in 11. september 1999 á Svangaskarði. Tað visti seg, at tað var eisini stórur áhugi fyri hesum tiltaki. Hølið varð fult og tey vóru eini 250, sum komu. Aftaná, at filmurin var víst­ ur, var orðið frítt. Tað vóru fleiri sum høvd­u orðið og mintust báðar vanlukkur. Ein tann mest kensluborna var hjá Frid­u frá Gjógv, sum var d­óttir Jákup Paula Biskupstø, sum brend­ist sera illa í síni úrslitaleysu roynd­ at bjarga soninum úr brennand­i lugar­ inum á Acorn. Hesa løtuna end­aði Johan Olsen, sum var ein sannur vinur hjá fiskimonnum alt sítt lív. Elsa minnist vanlukkuna Tey eru ikki nógv, sum minn­ ast hesa hend­ing, nú 84 ár eru liðin. Men ein er kortini, og tað er tann 99 ára gamla Elsa Olsen á Argjum, sum er ættað av Toftum. Hon var 14 ára gomul tá og minnist hetta væl. Hans, beiggi hennara, hevði verið við árið framm­ anund­an og skuld­i við aftur. Men hann var so ringur av iskias, at hann kund­i ikki fara, og tað bjargaði honum lívið, og hann kom at liva sítt fulla lív. Beiggin Matthias kom at gerast ein partur av hesum sorgarleiki. Tey flestu líkini komu á land­ og vórðu førd­ til Reykjavíkar. Her lógu nógv føroysk skip inni, og Matthias var við einum av teimum. Hann var tískil við til at eyðmerkja líkini. Tað hevur verið hart hjá honum at síggja menn, sum hann fyri kortum hevði sæð sum raskar og livand­i menn, nú liggja lík. Allar manningar­ nar á føroysku skipunum, sum lógu inni, vóru við til jarðarferðina. Ein av teim­ um, sum annars skipaði fyri, var Alfred­ Petersen, sum var sjómanstrúboðari í Ísland­i í mong ár. Harðar lagnur Her vóru nógvir sorgarleikir og lagnur, sum Elsa minnist. Skiparin Theod­or Poulsen av Toftum átti fýra børn. Kona hansara hevði tveir beiggjar við. Annar, Olevin­ us, d­oyði frá sjey synum, sum vóru frá eitt til 13 ára gamlir. Hetta var sjálvsagt eina sera trupul støða hjá mammuni. Fólk vild­u fegin Minningarhaldið fyri manningini á Onnu Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. nøvn SAMBAND MAgNuS guNNArSSoN MAggi@SoSiAluriN.fo tlf 341800 fAx 341801 Hendan myndin er frá minningarhaldinum í 1999. Hetta eru børn hjá teimum, sum fórust við Onnu, og sum vóru við. F.v. Kristian Joensen, vanliga kallaður Kidda, Johan Hendrik Poulsen, Katrina Jensen, Jacob Michael Mikkelsen. Frammanfyri situr Berlina Olsen Theodor Poulsen, abbasonur skiparan á Onnu við sama navni, helt røðu fyri tey avvarðandi Vegna íslendskar fiskimenn helt formaðurin í Sjómannasamband Íslands, Sævar Gunnarsson, røðu