týsdagur 7. oktober 2008síða 24

24 vinnan Nr. 192 - 7. oktober 2008 - Av teimum umleið 130 vørunumrunum, sum vit hava í okkara útboði, hava tey flestu verið lutfalsliga leingi á marknaðinum. Vit royna nýggjar vørur av og á. Í summum førum klára vit kappingina – í øðrum førum ikki. Gongur eina vøra ikki, sum tíðin líður, tí tað vísir seg, at vit ikki eru kappingarførir kortini, taka vit hana av aftur vøruskránni, sigur Alberg Gaard- lykke, dagligur leiðari á Krás Framleiðsla Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Myndir: Jens Kristian Vang Fyritøkan Krás hjá P/F Han­ sen, sum er veitari av við­ skera og døgurðamati, hev­ ur røtur afturi í byrjanini av áttatiárunum. Í nógv ár helt fyritøkan til í bygninginum hjá Poul Hansen á Hálsi, men tíðliga í 2003 fóru Krás og MBM­ Kjøt í Hósvík í samstarv. Hetta endaði við, at Poul Hansen eitt ár seinni keypti virksemið hjá MBM­Kjøti á havnalagnum í Hósvík. Krás flutti alla sína fram­ leiðslu av viðskera og døg­ urðamati norður til Hósvík­ ar, har nógv virksemi hevur verið síðan. Heilsufrøðiligu krøvini økjast alla tíðina, men Krás keypti eitt virki, sum hevði neyðugu góðkenningarnar. Eftir smærri umbyggingar, broytingar og tillagingar varð virkið endurgóðkent av heilsufrøðiligu myndug­ leikunum. Í dag eru 13 fólk á lønar­ lista hjá Krás, harav størri helmingurin eru mannfólk. Fimm kvinnur arbeiða á virkinum sum pakkarar. Av starvsfólkunum eru tríggir útbúnir handilsslaktarar, umframt at hini, sum arbeiða hjá felagnum, hava verið á skeiði í matvøru­ framleiðslu hjá Drós í Ólav­ stovu. Dugnalig fólk Tá Sosialurin vitjaði á Krás seinnapartin í gjár, vísti dag­ ligi leiðarin, Alberg Gaard­ lykke, okkum runt á virki­ num. Hýrurin á fólki var góður, og nú var arbeiðsdagurin um at vera lokin. Vanliga byrjar dagurin klokkan 07, og liðugt er um 15­tíðina. Tó kunnu nakrir av monn­ unum, sum eitt nú gera klárt til næsta dag, viðhvørt hanga eitt sindur longri í. Alberg sigur, at tað hevur gingið væl at halda upp á fólkið, og tað er javnan, at fólk ringja og spyrja um arbeiði á virkinum – og onkra viku kunnu fleiri ringja. ­ Hetta eru ofta fólk, sum áður hava starvast á fiska­ virki, og sum nú hava hug at royna okkurt annað, sum kanska líkist eitt sindur, men kortini er so nógv øðr­ vísi. Leiðarin sigur, at hann hevur góð og dugnalig fólk, sum bæði tíma væl – og møta væl – til arbeiðis. ­ Sjálvur plagi eg at møta um 6.30­tíðina, og eftir lítlari løtu byrja longu tey fyrstu at koma. Einar 10­15 minuttir, áðrenn byrjað verður, eru øll komin, og tá plagi eg at siga teimum, hvussu dagurin verður. Hetta er vorðin fastur táttur, so fólk vita, hvørjar uppgáv­ urnar verða gjøgnum dagin. Eg haldi, at fólkinum dámar væl, at tey frá morgunstund­ ini vita, hvussu dagurin kemur at síggja út. Tað eru eisini tey, sum hava verið leingi í starvi hjá Krás, eitt nú russarin, Vladi­ mir Moroscow, sum hevur arbeitt hjá Poul Hansen í hálvt níggjunda ár tilsam­ ans. Sjálvur er Alberg útbúgv­ in handilsslaktari. Hann byrjaði at læra hjá Eystur­ oyar Heilsølu, men endaði læruna hjá MBM­Kjøti í Hósvík í januar 2002. Í mars 2003, meðan hann enn var hjá MBM­Kjøti í Hósvík, skifti hann arbeiðs­ gevara, og var eftir hetta í starvi hjá P/F Poul Hansen. Alberg hevur nú verið dagligur leiðari hjá Krás í stívliga eitt ár. Góðar umstøður Leiðarin sigur, at virkið í Hósvík er eitt gott og væl­ egnað virkið til uppgávurnar hjá matvørufyritøkuni, tá havt verður í huga, at virkið ikki er bygt til endamálið. ­ Heilsufrøðiliga er ar­ beiðsgongdin, soleiðis sum hon eigur at vera á einum slíkum virki. Vit hava tað ”flow” í framleiðslugongd­ ini, sum eftirlitið krevur. Eitt nú fert tú ongantíð við ráum kjøti framvið við­ gjørdum kjøti. Vit rópa tað, at framleiðslan ongantíð ”krossar”, soleiðis at ein kókað rullupylsa t.d. ongan­ tíð kemur aftur, har tú sker búffar – bert fyri at taka eitt dømi. Hann sigur, at á virkinum í Hósvík eru góðar umstøður at lúka øll tey heilsufrøðiligu krøv, sum sett verða til slíka matvøruframleiðslu. ­ Í okkara framleiðslu hava vit eini 130 vøru­ nummur tilsamans. Tríggjar ferðir um vikuna senda vit kølivørur út í handlarnar, og í hesum úrvali eru eini 57 ymisk sløg av vørum. Alberg sigur, at tríggjar ferðir um vikuna arbeiða tey eitt nú oksakjøt, svína­ kjøt, kalkun, høsnarungar og fisk. ­ Vit hava útskeringar av øllum møguligum sløgum, og hetta er vøra, sum van­ liga heldur sær millum 5 og 7 samdøgur. Hann vísir á, at hin partur av framleiðsluni er lagur­ síðan. Hetta eru vørur, sum sum Krás koyrir inn á vøru­ goymsluna hjá Poul Hansen, sum síðan fer útaftur í handlarnar kring landið. ­ Her eru eitt nú seks sløg av pylsum sum viðskeri, sum vit gera á Krás. Sløgini eru rullupylsa, skinsakjøt, kjøtpylsa, hamburgarrygg­ ur, rullusteik og frikadellu­ pylsa. Gamalt og nýtt Eitt av kendastu vørusløg­ unum hjá Krás man vera livurpostei, sum fæst í 200 og 400 gr. bakkum, og hetta livurpostei er at finna í handlum at kalla allastaðni kring landið. Alberg sigur, at kapping­ arneytin og soleiðis eisini avbjóðingin hjá Krás serliga er útlendska vøran, sum kemur til landið. ­ Av teimum umleið 130 vørunumrunum, sum vit hava, hava tey flestu verið lutfalsliga leingi á markn­ aðinum. Útlendsku vørurnar á marknaðinum eru nógvar og ymiskar. Vit royna nýggj­ ar vørur av og á. Í summum førum klára vit kappingina – í øðrum førum ikki. Gongur eina vøra ikki, sum tíðin líður, tí tað vísir seg, at vit ikki eru kappingarførir Øldunkar ikki endurnýttir Triðja hvør øl, sum verður keypt í Danmark, er í dunki, og hóast tað almenna, bryggjaríini og handlarnir hava gjørt eina skipan við at endurnýta dunkarnar, verða bara 84 prosent av teimum tómu øl­ og sodavatnsdunkunum endurnýttir. Hin parturin endar í ruskspanninini ella í nátúruni. Í fjør savnaði danska náttúrufriðingarfelagið tómar dunkar úti í náttúruni, og úrslitið var, at 17.000 dunkar vórðu savnaðir, skrivar Ritzau. Tá stjórnin fyri átta árum síðani bað fyritøkuna Dansk Retursystem átaka sær at savna tómu dunkarnar, var málið, at 95 prosent skuldu endurnýtast. So enn er eitt sindur á mál. Framleiða matvørur til føroyskar gómar Alberg Gaardlykke, dagligur leiðari á Krás í Hósvík