týsdagur 28. august 2001síða 3

4 Nr. 164 - 28. august 2001 Nr. 164 - 28. august 2001 5 Sunnukvøldið andað- ist Marita Petersen, fyrrverandi løgmað- ur, einans 60 ára gom- ul. Marita Petersen var løgmaður torfør- astu tíðina, Føroya land hevur upplivað í nýggjari tíð NEKROLOGUR John Johannessen Sunnukvøldið umleið klokkan 19 gav 60 ára gamla Marita Petersen, fyrrverandi løgmaður, upp andan. Marita Petersen gjørdist í summar ólekiliga sjúk av krabba, og hevur seinastu tíðina havt stutta sjúkralegu á Landssjúkrahúsinum. Marita Petersen hevur livað eitt ógvuliga virkið og innihaldsríkt lív. Millum annað var hon fyrsti kvinnuligi løgmaður Før- oya, og var hetta í hørðu kreppuárunum tíðliga í níti- árunum. Marita Petersen varð fødd í Vági 21. oktober 1940. Hon var dóttir Sámal Johansen úr Haldórsvík og Annu Elisabeth, fødd Matras, av Viðareiði. Mað- ur Maritu var Kári Dals- gaard Petersen úr Sørvági. Virkin lærari Hóast Marita Petersen náddi at koma ovast á polit- iska tindin í Føroyum sum fyrsti kvinnuligi løgmaður- in, er tað innan lærarastarv- ið, hon hevur havt megin- partin av sínum lívsyrki. Og hon var ein ógvuliga virkin lærari. Í 1964 tók Marita Peter- sen læraraprógv á Hellerup Seminarium og fór at ar- beiða sum lærari í Dan- mark, fyrst í Esbjerg og síð- ani Keypmannahavn, frá 1964 til 1967. Marita Petersen gjørdist í 1980 cand.ped. í sálarfrøði og tók faklig og námsfrøð- ilig eftirútbúgvingarskeið í sambandi við arbeiðið sum lærari og sálarfrøðingur. Eisini tók Marita Petersen frá 1981 til 1982 ársskeið á Fróðskaparsetrinum í før- oyskari siðsøgu og mentan. Í 1967 flutti Marita heim aftur til Føroya, har hon fór at starvast sum lærari í Kommunuskúlanum í Havn. Her varð hon í 22 ár, til hon fór frá í 1989. Marita Petersen hevur eisini verið lærari í sálar- frøði og í námsfrøði á Fróð- skaparsetri Føroya frá 1981 til 1989 og á serlæraraút- búgvingini frá 1984 til 1986. Í 1988 og 1989 var Marita Petersen lærari í námsfrøði og námsfrøðilig- um serlestri á Føroya Lær- araskúla, eins og hon sama tíðarskeið undirvísti í sálar- frøði á Sjúkrasystraskúla Føroya. 1. oktober 1989 varð Marita Petersen sett í starv sum undirvísingarleiðari á Landsskúlafyrisitingini. Seinni gjørdist hon undir- vísingarleiðari fyri ser- námsfrøðiligu ráðgeving- ina, og 1. januar 1998 varð hon sett sum stjóri fyri Ser- námsdepilin. Beint fyri jól í fjør segði Marita Petersen frá sær starvið sum stjóri fyri Ser- námsdepilin frá 1. januar at rokna. Og tíðliga í vár stovnaði hon sálarfrøðiliga viðgerðarstovu saman við Ásu Ellefsen. Marita Petersen hevur havt fleiri álitisstørv í sam- bandi við lærarayrkið. Mill- um annað var hon nevndar- limur í Føroya Lærarafelag frá 1980 til 1986, harav for- kvinna frá 1980 til 1984. Fyrsti kvinnuligi løgmaðurin Hóast ógvuliga virkna lív Maritu innan lærarayrkið, er tað tó frá politiska leik- pallinum, at flestu føroy- ingar kenna hana. Hóast hon bert var á hesum leik- palli í tíggju ár, eydnaðist henni at gerast fyrsti kvinnuligi løgmaður Før- oya, fyrsti kvinnuligi løg- tingsformaðurin, fyrsta for- kvinna hjá Føroya Javnað- arflokki og fyrsta landsstýr- iskvinnan í undirvísingar- og mentamálum. Marita Petersen varð vald fyrstu ferð á ting fyri Javn- aðarflokkin við valið í 1988. Í 1993 valdi lands- fundur Javnaðarfloksins hana til forkvinnu Javnað- arfloksins eftir Alta Dam, sum hevði átt sessin í eitt mannaminni. Marita Peter- sen sat sum forkvinna Javn- aðarfloksins til 1996. Fyrstu ferð, Marita Peter- sen kom í landsstýrið at sita, var í januar 1991, tá hon gjørdist landsstýris- kvinna í mentanar- og undirvísingarmálum. Hetta starv røkti hon til januar í 1993, tá hon gjørdist fyrsti kvinnuligi løgmaður Før- oya. Og fáar dagar eftir, at Marita Petersen gjørdist løgmaður, varð hon tveitt út í álvarsamastu trupulleik- arnar, nakar samgonguleið- ari hevur verið úti fyri í nýggjari tíð. Føroyska sam- felagið fór á húsagang, og Marita Petersen mátti taka ábyrgdina og fara ta tungu leið til Danmarkar at sam- ráðast við donsku stjórnina um eina avtalu at bjarga samfelagnum. Hetta vóru ógvuliga harðar samráð- ingar, sum Marita Petersen leiddi við stórum nærlagni. Marita Petersen fór frá sum løgmaður í september í 1994. Tá gjørdist hon løg- tingsformaður, og sat í hes- um sessi til juli í 1995. Marita Petersen gavst í politikki við valið í 1998. Friður verið við minnin- um um Maritu Petersen, fyrsta kvinnuliga løgmann Føroya. Marita Petersen er deyð JARÐARFERÐ Stefan í Skorini Enn er ikki greitt nær jarðarferðin hjá Maritu Sámalsdóttir Petersen verður. Næstringar henn- ara eru júst savnaðir eftir andlátið, og tí dugdu tey ikki at siga Sosialinum, nær jarðarferðin verður. Tann eini sonurin kom í gjár, mánadagin, til Føroyar úr Kanada, har hann býr. Hann hevði ætlanir um at koma til Føroyar áðrenn deyðs- fallið, men tað eydnaðist tíverri ikki. Marita Sámalsdóttir Petersen andaðist sunnu- dagin. Ikki er ætlanin er bíða við jarðarferðini, og tí er hugsandi at hon verður mikudagin ella hósdagin. Eingin avgerð við jarðarferð Marita Petersen, fyrsti kvinnuligi løgmaður Føroya, fyrsta forkvinna Javnaðarfloksins, fyrsti kvinnulgi tingformaðurin og fyrsta landsstýriskvinnan í metanar- og undirvísingarmálum, andaðist sunnukvøldið 60 ára gomul – Marita Petersen hevur ikki fingið ta viðurkenning, sum hon hevur uppiborið fyri tíðina sum løg- maður, heldur Helena Dam á Neystabø POLITIKARAR Eyðun Klakstein – Tað er ein skelkur at hoyra, at Marita er farin í so góðum árum, og eg havi djúpastu samkenslu við hennara avvarðandi, sigur Helena Dam á Neystabø, sum hevur arbeitt saman við Maritu Petersen sum politikari. – Marita er ein fyrimynd fyri kvinnuligar politikarar, og hon er eitt dømi um, at tá tíðirnar eru truplast, koma kvinnur framat. – Marita Petersen var løgmaður í eini turbulentari tíð, men hon kláraði at halda saman uppá tropp- arnar í landsstýrinum. Hon hevur ikki fingið tað viður- kenning, sum hon hevur uppiborið fyri hetta arbeið- ið, heldur Helena Dam á Neystabø. Tung uppgáva – Marita Petersen tók eina ómetaliga tunga uppgávu á seg sum løgmaður, men hon gjørdi tað við stórum dirvið. Hon verður ofta sett identifiserað við krepputíð- ina, og tað er ikki rættvíst. – Hetta var truplasta tíð- arskeiðið í nýggjari før- oyskari søgu, og Marita Petersen gekk undan sum ein leiðari í hesi tíð, og til tað krevst stórt dirvið, sigur Helena Dam á Neystabø. – Stóra styrkin hjá Maritu Petersen sum politikari var, at hon var líkatil, og hon lurtaði væl eftir sjónarmiðunum hjá øðrum, sigur Jógvan Sundstein POLITIKARAR Eyðun Klakstein Jógvan Sundstein og Marita Petersen sótu í landsstýrinum saman, tá føroyska samfelagið fór ígjøgnum eina svára krepputíð fyrst í nítiárun- um. Marita Petersen var løgmaður, og Jógvan Sundstein var landsstýrismaður við fíggjarmálum. Tað vóru tí ikki minst tey bæði, sum myndaðu føroyskan politik í 1993 og 1994. – Marita og eg høvdu gott samstarv – fyrst í landsstýrinum hjá Atla Dam, og síðani, tá hon gjørdist løgmaður. Hetta var ein sera trupul tíð, men vit royndu at gera tað, vit kundu, fyri koma víðari, sigur Jógvan Sundstein. – Í 1994 segði hon Fólkaflokkin upp í landsstýrinum, og hóast vit undraðust á tað, so broytti tað einki í persónliga samstarvinum millum meg og Maritu. Lurtaði væl Jógvan Sundstein heldur, at stóra styrkin hjá Maritu sum politikari var, at hon var líkatil, og hon lurtaði væl eftir sjónarmiðunum hjá øðrum. – Hon var løtt at arbeiða saman við, og hon stóð seg væl sum løgmaður, hóast tíðirnar vóru óvanliga trupular, sigur Jógvan Sundstein – Tað kemur sum ein skelkur, at hon er farin so knappliga, og eg havi samkenslu við hennara avvarðandi. Sum skyldfólk, politikari og medmenniskja havi eg alt gott at bera Maritu, sigur Jógvan Sundstein. Jógvan Sundstein: – Hon var góð at samstarva við Helena Dam á Neystabø: – Marita var djørv Allir føroyingar eiga at drípa høvur í tøkk til hesa megnar kvinnu, sum farin er. Hon var ein nærlagdur politikari í torførastu tíðini, sum Føroyingar hava upplivað í nýggjari tíð. Soleiðis sigur Anfinn Kallsberg, løgmaður, um deyða Maritu Petersen ANDLÁT John Johannessen – Marita var ein ógvuliga nærlagdur politikari. Tað er einki at ivast í. Og hetta síggja vit eisini í hennara »lyn karrieru«. Hóast hon bert var tíggu ár í politikki, megnaði hon at gerast løg- maður, forkvinna Javnaðar- floksins og tingformaður. – Hetta er tekin um eina virkna, men eisini virda og avhildna kvinnu í politikki, sigur Anfinn Kallsberg. Anfinn Kallsberg vísir á, at hann persónliga hevur upplivað eitt skilagott sam- starv, tá hann sat í sam- gongu saman við Maritu Petersen, bæði tá tey bæði vóru tingfólk, og tá Marita var løgmaður. – Marita var løgmaður tá ógvuliga nógv stóð á, bæði hjá politisku skipanini og hjá fólkinum í Føroyum. Hetta var ein tann truplasta tíðin, vit hava havt. Og tá vóru ógvuliga nógv tung tiltøk, ið máttu setast í verk. Hetta setur sjálvandi síni spor. Men tað vísir eisini politiskt dirvi og politiskt skil, sigur Anfinn Kalls- berg. Løgmaður hevur eisini hug at vísa á, at tað var í tíðini hjá Maritu, at nógv av grundarlagnum varð lagt til stýrisskipanina, har ábyrgd og avgerð fylgjast at. Kendust persónliga Anfinn Kallsberg og Mar- ita Petersen kendust ikki bert frá tí professionella lívinum á politiska leikpall- inum. Tey vóru eisini vinir og óbeinleiðis í ætt. – Kona mín og Marita Petersen vóru syskinabørn og hava havt nógv saman, serliga fyrr í tíðina. Marita Petersen var dagligur gestur norðuri á Viðareiði í barna- heiminum hjá konu míni í sínum ungu døgum. Og harafturat eru maður Mar- itu, Kári Petersen, og eg eisini tríminingar. So eg havi ikki bert havt politiskt samskifti við Maritu, greið- ir Anfinn Kallsberg frá. Tí hevur Anfinn Kalls- berg eisini hug at koma við einari persónligari heilsan til tey, sum hava mist. – Tað er altíð sárt at missa. Og vil eg sýna mína djúpastu samkenslu við tær, Kára, og við tykkum, syn- unum, endar Anfinn Kalls- berg. Anfinn Kallsberg, løgmaður: Marita Petersen var nærlagdur poltikari C M Y K 5 4 og góð tilboð