hósdagur 23. oktober 2008síða 10

10 tíðindi Nr. 204 - 23. oktober 2008 Oyggjamenning Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Útoyggj: Hóast fráflyting og ójavnt tænastustøði á útoyggjum okkara, verður nú ein roynd gjørd at skapa grundarlag fyri eini uppliv­ ingarferðavinnu á hesum støðum. Í Trøllanesi skal jarnsmíð nú koma aftur til heiður og æru. Og í Skúvoy skal eitt tog­ og tekstilsvirki setast á stovn. Fyri mong ljóðar hetta sum ein ynskidreymur, men hjá teimum í Útoyggjafelag­ num er hetta ikki so: Her er tvørturímóti talan um eina sjónliga verkætlan, sum skal gera sítt til at útjaðarin verður mentur og koma aftur til heiður og æru. Føroyingar eru nevniliga vorðnir partur av eini norðurlendskari verkætlan – nevnd Economusée – har miðað verður at lata upp fleiri virkir eftir einum fel­ ags leisti. Í fyrstu syftu skal grundar­ lag skapast fyri hesum báð­ um virkjunum í hvør sínum enda av landinum. Dult verður kortini ikki fyri, at hetta bert er ein byrjan. ­ Ætlanin er at slík virki skulu finnast kring alt landið – bæði á útoyggjunum og inni á meginøkinum, verður sagt úr Útoyggjafelagnum. Royndirnar av eini slíkari verkætlan hava verið sera góðar í til dømis Kanada. Herfyri vóru umboð úr Før­ oyum og vitjaðu her, og fingu tá sjón fyri søgn um týdningin av hesum: Talan er um eitt sera pro­ fesjonelt tiltak, har tann vitj­ andi og ferðamaðurin fær eina veruliga uppliving av einum gomlum, men kortini livandi og sjónligum hand­ verki. Hvørt einasta ár vitja 700.000 fólk á teimum 50 verkætlanunum, sum eru settar í gongd í Kanada. ­ Tað er serliga í útjað­ arinum at Economusée skal hava sína undirtøku. Tí er tað serliga áhugavert at fáa hetta á føtur her hjá okkum, sigur Olga Biskopstø, skriv­ ari í Útoyggjafelagnum. Startskotið Fyrr í hesum mánaðin var Útoyggjafelagið vertur fyri einum arbeiðsfundi, har umstøðurnar í verkætlanini Economusée. Hetta var samstundis fyrsti fundurin av slíkum slagi sum varð hildin her á landi. Frammanundan hava slíkir fundir verið í Kanada, Írlandi, Noregi og í Íslandi. Á fundinum kundi ein staðfesta, at gongd veruliga er komin á verkætlanina. Hesin fundurin í Føroyum var í roynd og veru start­ skotið til tann verkliga part­ in. Frammanundan høvdu øll londini valt nøkur virki, ið hóska til hesa verkætl­ anina. Og tað er í hesum sambandi at tær báðar før­ oysku ætlanirnar á Trølla­ nesi og í Skúvoy eru við­ komandi. Fortíð og nútíð Fyri at kunna luttaka er neyð­ ugt at nakrar fortreytir eru til staðar. Í fyrstu syftu er neyðugt at talan er um eitt privat virki, ið fast við hand­ verk ella eitt heimavirkið og sum kunnu liva av tí. ­ Av tí at útoyggjarnar hava verið fyri stórari aftur­ gongd tey seinastu árini, vísir tað seg at slíkt virksemi í flestu førum er farið fyri bakka. ­ Men tað finnast tíbetur fólk sum partvíst fáast við handverk, ella teirra forfedr­ ar hava gjørt tað ella vanligt heimavirki. Júst hetta verður tí eitt útgangsstøði fyri tí før­ oyska partinum av hesi stóru verkætlanini, verður sagt úr Útoyggjafelagnum. Ætlanin er tí at stremba eftir at fáa stovnsett eitt fjøl­ broytt úrval av slíkum virk­ semi kring oyggjarnar. Hetta er kortini bert ein partur av ætlanini: Tey smæðast heldur ikki við at siga, at eitt slíkt Eco­ nomusée skal verða á hvørji útoyggj, og skal seinni breiða seg til meginøkið! Siðbundið handverk Í samstarvi við umboðini úr hinum fýra londunum hevur Útoyggjafelagið sett sær fyri at skapa grundarlag fyri inntøkugevandi virk­ semi á útoyggjum okkara. Hetta tiltakið hevur í stór­ an mun ferðavinnuna sum málsøki, og skal í stóran mun virka sum ein livandi Gamalt handverk til heiður og Economusée í fimm londum Talan er um eitt økis­ mennandi tiltak, har ein kann skapa arbeiðspláss og nógv virksemi sum verður avleitt av hesum. Í fyrstu syftu standa hesi virki á skránni: Íslandi: Tekstilvirki, ið framleiðir vørur úr fiskaskræðu, og virki, ið framleiðir saltfisk Noreg: Ein skósmiðja og eitt tunnuvirki Norður Írland: Smúkkuverkstað, og ostavirki Tjóðveldið Írland: Vevstova og snikkaravirki Føroyar: Jarnsmiðja á Trøllanesi og tog­ og tekstilvirki í Skúvoy »Hava jarnsmíð á Trøllanesi, eitt togvirki í Skúvoy og ferðavinna nakað við hvørt annað at gera?« - Jú, sigur Útoyggjafelagið, sum í hesum døgum er við at fyrireika eina verkætlan sum skal menna handaligt virksemi í útjaðarinum. Í fyrsta umfari fara tvær verkætlanir í gongd á tveimum føroyskum útoyggjum ” Tey sum luttaka fara at vinna pening, samstundis sum tey eru við til at varð­ veita bæði tað siðbundna handverkið, men eisini tann søguliga og mentanar­ liga partin Honda Jazz ársins bilur í Danmark Motorjournalisternes Klub Danmark hava kosið nýggja Honda Jazz sum Ársins bil í Danmark 2009. Tað hendi mikudagin 22. oktober á Jyllands Ringen, nærhendis Silkeborg. Teir 21 limirnir í dómsnevndini valdu Honda Jazz, sum fekk 143 stig, til nummar eitt, og nummar tvey varð VW Golf við 119 stigum, og nummar trý varð Skoda Superb við 102 stigum. Christian í Grótinum á seinasta túrinum Nóta­ og trolskipið Christian í Grótinum er í løtuni á sínum seinasta túri undir føroyskum flaggi. Christian í Grótinum er seldur einum felagi í Kili, og á seinasta túrinum eru ein stýrimaður og ein maskinmeistari úr Kili við skipinum. Tað skrivar Dimmalætting. Christian í Grótinum var mánadagin í Noregi og landaði ta seinastu makrellastina, og skipið er nú farið at fiska tað seinasta av sildakvotuni í norskum sjógvi. Áðrenn Christian í Grótinum fer til Kili, skal skipið á skipasmiðjuna í Havn at gera ymsar ábøtur. Reiðaríið hevur nýbygning í gerð í Kili. Tað skipið kemur ætlandi til Føroya beint eftir ársskiftið.