mikudagur 29. august 2001síða 5

8 Nr. 165 - 29. august 2001 Nr. 165 - 29. august 2001 9 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tað stendur væl til í Føroyum fíggjarliga. So væl, at meira enn hálvtfjórðhundrað milliónir skulu skarvast av blokkinum næsta ár. Hettar vil í hvussu so er samgongan verða við. Er hettar nú støðan? Andstøðan og onnur hava ført fram, at stóra avlopið á fíggjarlógini hvørt ár part- víst skyldast útsettar íløgur sum fara at koma óan- sæð hvussu víkir og vendir. Hesar íløgurnar liggja innan samferðsluøkið, skúlaverkið og ikki minst innan almanna og heilsuøkið. Vit hoyra hvønn dag um hvussu almanna og helsu- økið verður skert. Fólk, ið hava hjálpartól fyri neyðini fáa ikki ta tænastu, ið sømir seg fyri eitt land, ið rópar seg vælferðarsamfelag. Landsjúkra- húsið hevur í nogv ár stongt deildir í summarfrítíð- ini, og bygningar og annað er farið at eldast. Flestu skúlar í landinum liva ikki upp til krøvini í nýggju fólkaskúlalógini og skipini hjá Strandferðsluni eru tey flestu gomul og hava tænt væl og virðiliga fyri seg. Í nítiárunum var íløgusteðgur, tí kreppa var, og pengar vóru ikki til taks. Nú hava vit ráð til endur- nýggingar, men verða hesar útsettar, tí búskapartøl- ini skulu síggja pen út fyri fullveldið. Íløgutørvurin fer ongan veg og gerst heldur størri, longur vit út- seta hesar íløgur. Nýtt landsjúkrahús, ferjur, undir- sjóvartunnil til Norðoyggjar, ajourføring av al- mannaverkinum o.s.fr. eru íløgur fyri milliardir. Føroya Landstýri stendur nú framman fyri hesum risaíløgum, ið skullu gerast óansæð hvussu víkir og vendir — skipini kunnu ikki sigla til tey verða 100, verandi landsjúkrahús, ið hevur á leið 30 ár á baki gerst heldur ikki yngri. Hvat ger landstýrið við hettar? Jú teir skarva hálvt- fjórðhundrað milliónir av blokkinum, og fara so at kjakast um, hvørt nýggi Smyril skal fara av íløgu- karminum ella ikki. Landstýrið kundi betalt nýggju Suðuroyarferjuna kontant, uttan at borgarin merkti nakað, um teir einans útsettu niðurskurðin av blokkinum í eitt ár. Eitt Suðuroyarskip hitar ikki føroyska búskapin stórvegis, tí tað verður bygt uttanlands. Tí eru góð argumentir fyri at halda tað uttanfyri íløgukarmin, um tað verður goldið av pengum man ætlar at senda retur til Danmarkar ella geva avkall uppá allíkavæl. Landstýrið skumpar við blokkniðurskurðinum, ið teir snilt fremja allarseinast í valskeiðnum, allar pengasorgir á næstu samgongu, ið kemur at hava tí torføru og óivað ópopuleru uppgávu at fáa kom- andi fíggjarlógir at balansera við milliardaíløgum fyri framman og færri pengum. DAGSINS MEINING Sosialurin Pengasorgir Marita føddist og vaks upp í einum javnaða- rheimi, har politikkur, og politiskar støðutakanir vóru partar av gerandis- degnum, og har humanis- ma, samhaldsfesti, rætt- vísi og rættferð, vóru hornasteinar at grunda samveru ímillum manna á, tað samveru, sum gav størsta mát av frælsi og vælferð til hin einstaka og møguleika fyri størsta máti av nøgdsemi og lukkukenslu. Marita hevur fleiri ferð- ir greitt frá, at hon, júst tí at hon ikki bert vildi arva javnaðarhugsjónina, sum ein sjálvsagdan part av førninginum heimanífrá, fleiri ferðir á lívsvegi sínum varð steðgað á til tess at granska seg sjálva fyri at vinna út av, um justeringar skuldu fremj- ast, kósir broytast, okkurt tveitast fyri borð og annað takast inn. T.d tá ið hon fyrstu ferð skuldi velja í øðrum landi, og tá ið hon heimaftur- komin til Føroya skuldi taka støðu til tann føroy- ska politiska mosaikkin, sum var ein serliga fløkt og fjøltáttað mynd. Hon kom hvørja ferð til at støðu, at tey lívsvirði, sum ein samfelagsskipan skal tryggjað, røkkast frægast í einum sam- haldsføstum demokratiskt sosialistiskum samfelagi. Heimið hjá Maritu og Kára og umhvørvi teirra gjørdust tí eitt av teim, har ætlanir vórðu fostraðar, viðgjørdar og førdar í penn. Har stevnuskráir, arbeiðsstetningur og sam- gonguskjøl komu upp at venda og ikki minst, har vit, sum vald vóru í álit- isistørv, kundu styrkja okkum av kjaki um veik- leikar og styrki í teimum ymsu politisku tættunum, uppi vóru. Hetta at bera í gerandis- degnum, røkka limum, fyriskipa í feløgum og floksapparati og síðani sannføra veljaran er aðal- uppgávan og lá teirra partur ongantíð eftir, men onkur skal harútyvir átaka sær formligu leiðsluna og standa í fremstu røð. Kenni meg sannførdan um, at tá ið Marita í 1988 at enda játtaði at stilla upp, so var tað ein ásann- an av, at tú mást ganga undir ávísa verjuskyldu, skalt tú røkka longst møguligt, eisini at egnum málum. Og Marita røkk langt tey 10 árini, hon stóð í fremstu røð, á tingi, í landsstýri og aðrastaðni. Eitt av hennara hjarta- málum var javnstøða í- millum kynini. Sjálvsagt fyri ein javnaðarflokk at fremja lóggávu um um hetta. Men, hvussu ótrú- liga nógv sterkari er tað ikki at hava eina kvinnu at stríðast saman við, ið framhaldandi kann standa sum fyrimynd fyri ikki bert aðrar kvinnur, men øll, sum halda at rættvísi er javnstøða ímillum kyn- ini og í breiðari merking, ímillum menniskju. Skipanin av landsstýri í januar í 1991 var nokk so serlig, tí løgmaður skuldi fara frá við ársskiftið 1992/93. Tí sluppu vit ikki und- an, at ímillum manna vildi tilnevningin verða fatað, ikki sum val av ein- um løgmanni og trimum landsstýrismonnum, men sum val av einum løg- manni og trimum løg- mansevnum, og soleiðis bleiv tað eisini. Flokkurin valdi Maritu at taka við, og í dag tykist tjóðin samd um, at tað var eitt gott val. Tað er við størstu virð- ing og takksemi, tjóðin nú heilsar Maritu farvæl seinastu ferð. Hennara sigling í vand- sjógvi í 1993 og 1994 skapti viðurkenning frá øllum politiskum flokk- um í Føroyum og eisini stóra virðing uttanfyri landoddarnar. Ágrýtni, viljastyrki og støðufesti vóru ímillum teir eginleikar, sum góvu Maritu førleika at standa á odda, ta truplu tíð, men hesar eginleikar hevði hon avdúkað áðrenn. Hugsi um, at hon í bún- um aldri aftaná at hava fingið sær eina útbúgv- ing, fór undir hægri lesnað einaferð afturat. Tað er ikki hvørsmans- føri, vit allarflestu vildu mett hetta ov møtimikið. Og tað, tó hon samstundis hevði eitt heim heim við manni og trimum børnum at eiga medábyrgd av. Undirritaði hevur, sum tað framgongur, nógv at takka fyri, tá ið ein hevur átt so góð fólk at stríðast saman við politiskt, men áðrenn hetta verunliga tók seg upp í 1970, eru so nógvar privatar uppliving- ar frá eini felags fortíð, lestrarárini í Danmark, at minnast til. Tey minnini fløva í dag, eins og tann meiri privata samveran, sum tað hóast alt blivu nakrar stundir til hesi 31 árini heima í Føroyum. Farvæl stríðsfelagi, og tit, Kári, synir og familja eiga djúpa samkenslu úr okkara húsi. Atli P. Dam Hugsjónarliga viðførið royndist Minningarorð Ágrýtni, viljastyrki og støðufesti vóru ímillum teir eginleikar, sum góvu Maritu førleika at standa á odda í truplum tíðum, men hesar eginleikar hevði hon avdúkað áðrenn, skrivar Atli P. Dam, fyrrverandi Løgmaður í minningarorðum um floksfelagan, Maritu Petersen, sum doyði sunnudagin Hans Birgir Hansen Tað er ólukksáliga ó- rættvíst skipað innan ráðandi kreftir við hvør sínum heiti, ið stýra politisku skipan/mynd- ugleikum/valdum í Havnini! Tað er tá ein vísir til diktatur/facismu/hern- aðar/politistatir/eina- ræði/tvangsskipan/ vit hava í dag úti á arbeiðs- marknaðum kring land- ið! Tað er ikki rættvíst, at arbeiðandi verkafólki skula vera kapitalistiskir trælir, ið liva eina kúg- aða lívstilveru við hótt- anum yvir høvdið! Tað er ein andstygd at uppliva hvussu føroy- ingar fara við arbeið- andi verkafólki, ið skap- a lívsgrundarlagið hjá samfelagsbúskapi! Tað er arbeiðandi verkafólkið kring landið vit øll eiga at sýna størri solidaritet, ið skapa frameiðslu/flutningsvirk semi/samfelagsvirðir! Tað er meira enn hvat vit kunnu siga um ráð- andi kreftir/politisku skipan/myndugleikar/va ldir ið fremja skipaðan ágang ímóti teimum! Tað er betri skipað ar- beiðsmarknaðar/fak- felags viðurskiftir, ein hevur gjørt vart við í túsundtals lesarabrøv- um, seinastu nógvu ár- ini. Tað er ræðuligt at ar- beiðandi fólkið skal knúgva undir ómenn- iskjaligum lívskorum hvat hesi ikki hava uppi- borði kring landið! Tað er tíð uppá at sleppa teimum undan framhaldandi at vera kapitalistiskir trælir ið verða kúgaði av arbeiðs- gevarum v.fl.! Tað er ikki rættvíst at aðrir borgarar í sam- felagsskipanum yvir- valds/miðalstættir skulu ídag, njóta teirra sam- felags ágóða! Tað er tá vælbjarg- aðu/múgvandi føroying- ar trakka frælsir/rætt- indir/privatlív undir fót- in! Arbeiðandi verka- fólki kúgandi trælir! Hans Birgir Hansen Tað er lívhættisligt at liva í einum kemiskum upplýst- um samfelagi og undir følskum lívstreytum og byggja landshúsarhaldi á mórubotn, ið hvørvir undan øllum í dag! Tað er lívshættisligt tá føroyingar liva og virka skeivt í dag uttan mun til høgur ella lágur í sam- felagsskipanum tá hugsað verður um kemisk evnir ið skaða heilsuna! Tað er lívshættisligt at vera autoritets/góðtrúgvin við fórdómum/vanabundn- ari hugsan/traditiónum og lata seg villeiða av øllum autoritetum kring alt landið! Tað er lívshættisligt at liva einstáttað fyriskipað lív sum kapitalistiskur træl- ur hvat øll fjøtrað/heila- dálka/vaskað/indoktrinerað gera óheft/heft av sam- komum! Tað er lívshættisligt at vera bundin av skaðiligum heilivági við ella uttan resept frá kommunulækn- um tit keypa á føroyskum apotekum, ið skuldu verið stongd! Tað er lívshættisligt at drekka/rúsdrekka og fáa narkotisk evnir og roykja sigarettir/sigarir fleiri ferðir dagliga, ið oyðileggur lív og heilsu kring alt landið! Tað er kostnaðarmiklar viðgerðir fólk fáa á føroy- sku sjúkrahúsunum vit kunna spara tí almenna at fíggja við at broyta lívs- hættisliga lívshóttalagi! Tað er við at fáa fjøl- táttaðan kost og kosttilskot og dagliga motión við at spáka/smárenna ein túr tíð- liga á morgni ella á kvøldi, ið gevur góða konditíon! Tað eru fleiri heilsubløð øll kunna lesa á bókasøvn- um ella keypa slík í blað- kioskum kring alt landið og í Havn so øll kunnu fáa ta neyðugu kunningina! Tað er nógvir pengar at spara við at hava nóg sterk- an vilja til at broyta lívs- hættisliga lívshóttalagi! Hans Birgir Hansen Eg havi altíð verið illa lýddur, tí ein hevur greitt nógvar sannleikar/veruleik- ar frá lívsins harða skúla/lívsroyndum ein hevur greitt frá í túsundtals lesarabrøvum! Eg haví øllum kjaki roynt at skapa innlit/forstáilsi/til- vitan um samanhangandi skipanir/lógir/manna- gongdir/kunngerðir/reglu- gerðir øllum miðfyrisiting- um! Eg havi sæð nógv vera tikið upp eftir einum frá kjakinum/hugsjónarliga/- málsliga seinastu nógvu árini og ein verður fylgdur upp av øllum umheiminum í dag! Eg havi verið undan- gongumaður á tí hugsjónar- liga/málsliga tá hópin av føroyingum fylgja við hvat ein tekst við ein greiðir frá í túsundtals lesarabrøvum! Eg havi nógv at stríðast fyri soleingi einum verður lív lagað at føra út í lívið, at allir føroyingar og alt fjøl- táttað virksemi skal skipast sjálvstøðugt um landi! Eg havi skapt nógv hug- tøk/málsligar orðingar í ein sær í bløðum/loftmiðlum og úti ímillum manna verð- ur endurtikið øll nýta í tí dagliga samskiftinum! Eg havi sostatt lagt alla kropsliga orku/tíð/pening í at fáa klára upp við arva- fíggindar/daglig fyribrigd- ir/fortíð/nútíð/ og skapa tryggari framtíð um landið! Eg havi stríðst ímóti øllum arvafíggindum/- by g d a r / b ý a r / h av n a r - fólki/myndugleikum/vald- um við fleiri, ið ikki við- gera medmenniskju/viður- skiftafólki eins! Eg havi fleiri stríðsmál og áhugamál at røkja í tí dagliga lívinum ið kemur at forbedra/kollvelta øll etab- lerað lívsviðurskifti og fjøl- táttaða virksemi! Eg havi víst til broytingar í lívshóttalagi/arbeiðs- lagi/vil geva øllum før- oyingum betri heilsu/økta vælveru/eyka orkutilskot til dagliga arbeiðslívið! Eg havi víst til náttúru/- umhvørvis/djóra/plantu- vernd/nýggja orkusparandi teknologi V. H. Flach! Føroyingar lívshættisligt lívshóttalag! Sannleikin illa lýddur? C M Y K 9 8 Kostnaður pr. stk. fyri litmynd: 10x15 cm. kr. 80,- 13x18 cm. kr. 100,- 15x21 cm. kr. 130,- 18x24 cm. kr. 150,- 20x30 cm. kr. 200,- 30x45 cm. kr. 350,- Fyll henda lepan út. Klipp myndina út og send hana saman við lepanum til Sosialin. Tíðindablaðið Sosialurin Box 76 110 Tórshavn Navn: Blað nr.: Síða: Stødd: Mongd: Bústaður: Telefon: Nú er møguleiki at keypa myndir sum standa í Sosialinum Tœ hevur n—gvar sterkar s’Ýur... vit eru ein av teimum