týsdagur 4. november 2008síða 19

Nr. 212 - 4. november 2008 19 valdystum in varð, at Hægsti Rættur mátti fella dóm um val­ úrslitið. Við einari atkvøðu í meiriluta staðfestu hægsturættardómarnir, at Rutherford Hayes hevði vunnið forsetavalið. 1920: Kvinnur, tubakk og rúsdrekka Repuplikanska forsetaval­ evnið í 1920, Warren Harding tykist at verða eitt lætt offur hjá demokratun­ um. Hann hevði tvær frillur, eitt barn uttanfyri hjúnar­ lagið, hann drakk, roykti og spældi poker. Av tí sama vistu Harding og fólkini í hansara legu, at tey skuldu ikki leypa á moralin hjá demokratiska mótstøðu­ manninum, James Cox. Tann joviali og sjarmerandi Harding førdi eitt nýmótans valstríð við slagorðum, sum “Aftur til tað vanliga” og “USA fyrst!”. Hetta fór beint inn hjá amerikanska almenninginum, sum tá í tíðini ikki høvdu hug at blanda seg uppí trupuleik­ arnar kring Heimin. Hard­ ing varð eisini væl við fleiri filmsstjørnur í Hollywood, og tað gjørdi hann bara enn betur umtóktan millum veljarnar. James Cox, og mennirnir í hansara legu royndu at skaða Harding við at nevna hann ein býttling, eina marionetdukku, og ein drykkiglaðan 2. flokspoli­ tikkara, sum hevði skrumpulivur. Ein suður­ stats­professari fór so langt, at hann tvíhelt, at Harding hevði nekarablóð í æðrun­ um. Ein amerikanskur journalistur konfronteraði Harding við hesum. Harding svaraði bara heilt einfalt – Hvussu kann eg vita tað? Tað er væl møgu­ ligt, at ein av mínum forfedrum hevur hoppað upp um garðin. Sjarman og hittinorðini gjørdu, at Warren Harding vann forsetavalið í 1920. 1928: Kálstinkandi írar Í 1928 vóru øll tekin í sól og mána, at USA fór at fáa sín fyrsta katólska forseta. Valevnið hjá demokratinum, Al Smith varð bæði sjar­ merandi, fólksligur, og áðrenn valstríðið fór í gongd, væl dámdur millum manna. Mótstøðumaðurin, repuplikkanarin, Herbert Hoover varð hinvegin bæði keðiligur og turrisligur. Al Smith hevði so ruddiliga vunnið á Herbert Hoover, um tað ikki hevði verið fyri tveir lutir. Al Smith varð katolikkur, og hann varð av írskari ætt. Repuplikkan­ arnir koyrdu eitt skitið valstríð, sum boðaði frá, at Al Smith hevði svorið yvirfyri pávanum í Róm, at hann vildi gera alt USA katólskt. Repuplikkanarnir fingu protestantiskar prest­ ar við sær, sum lupu ræðslu á miljónir av protestantum, við at fortelja teimum, at Smith fór at seta øll protestantisk hjúnabond úr gildi. Øll protestantisk børn fóru at verða óektaði børn, og tað fór at verða bannað at lesa Bíbliuna, um Smith gjørdist forseti. Tá Smith fór vestureftir at føra valstríð, varð hann møttur av brennandi krossum, og í einum føri var nær við, at tokvognurin hjá honum varð sprongdur í luftina. Konan, Kate Smith var eis­ ini spottað niður og norður. Repuplikanarnir skrivaðu, at Kate Smith fór at ganga full og vála í Hvítu Húsun­ um. Washington fór at stinka av káli, og Kate Smith fór at gera USA fyri skommum yvirfyri útlend­ sku sendimonnunum. Meirilutin av veljarunum valdu at trúgva repuplikan­ arunum, og ikki fyrr enn í 1961 gjørdist ein katolikkur forseti í USA. 1972: Innbrot og følsk lesarabrøv Í 1972 vildi táverandi repuplikkanski forsetin, Richard Nixon gera alt fyri at varðveita valdið. Hann fór so langt, at hansara fólk sendu fleiri lesarabrøv til tey amerikonsku bløðini við fiktivum nøvnum, sum stuðlaðu krígnum í Vietnam. Nixon fekk eisini tveir fyrrverandi CIA­agentar at bróta inn í høvuðsskriv­ stovuna hjá demokratunum í Watergate, fyri at seta lurtiútgerð upp í skrivstov­ unum. Samstundis førdi Nixon eitt grovt valstríð ímóti demokratinum, George McGovern. Nixon ákærdi McCovern fyri at verða ein radikalan aktivist, sum vildi forera allan Heimin til kommunistarnar. Haraftrat tvíhelt Nixon, at McGovern gekk inn fyri fríari fosturtøku, og at fólk skuldu hava fría og ótálm­ aða atgongd til rúsevni, so sum LSD. George Mc­ Govern kom ongantíð fyri seg i valstríðnum, og tapti stórt til Nixon. Tvey ár seinni kundi McGovern tó síggja Nixon verða riknan frá valdinum, tá Washington Post hevði avdúkað alla ta ólógligu óhumskina hjá Richard Nixon. Valstríðið millum Barr­ ack Obama og John McCain er lítið skitið samanborið við tey valstríð vit hava nevnt omanfyri. Aftan á eitt sera hart valstríð í 1860 vann Abraham Lincoln forsetavalið Richard Nixon stóð í 1972 á odda fyri tí helst skitnasta valstríðnum í nýggjari tíð, tá hann vann á demokratinum, George McGovern