týsdagur 4. november 2008síða 27

27 vinnan Nr. 212 - 4. november 2008 loysn - Vit eiga at síggja eina útbygging av verandi vølli og gerð av eini hjábreyt í Klovanum í Vágum sum eina heild. Hjábreyt í Klovanum og verandi vøllur fara at supplera hvønn annan sera væl. Uppskotið við Klovanum er seriøst og sera áhugavert heldur flogskiparin, Jákup Lauritsen. Flogvallaroyggin Jan Müller Jan@sosialurin.fo Jákup Lauritsen er flog­skip­ ari og­ arbeiðir hjá Atlantic Airways. Hann hevur drúg­v­ ar royndir í Føroyaflúg­v­ ing­ini og­ hevur flog­ið uppá Vág­ar í 10 ár. Vit spurdu hann, um tað ber til g­era hesa ætlanina við alternativ­ um vølli í Klovanum til veruleika. ­ Eg­ haldi vit eig­a at tosa um alt hetta sum eina heild og­ ikki bara um Klovan sum tann alternativa vøllin. Vit mug­u ikki g­loyma tann verandi vøllin. Hesir báðir supplera hvønn annan sera væl í mínum høvdi, við teimum royndum eg­ havi. Tað man oftani hoyrir um, tá man flýg­ur uppá Føroyar eru lág­ættirnar, sum eru tiltiknar og­ sum kunnu hava við sær eitt sindur av turbo­ lensi. Nú vóru vit so hepnir, at tann dag­in vit vóru úti og­ royndarflug­u hetta projektið í Klovanum, var vindurin um 10 til 15 metrar av út­ synning­i, sum er tann ring­­ asta ætt at flúg­va í, og­ tað var ótrúlig­a behag­ilig­t. Har var eing­in nevniverdug­ur turbolensur at flúg­va í. Ikki tað man er vanur við í sam­ bandi við verandi vøll, so eg­ haldi, at nettupp hesir báðir vøllirnir supplera hvønn annan sera væl. Tá Klovin er minni g­óður, tá er hin fínur, og­ tá tann verandi er minni g­óður, tá er Klovin g­óður. Supplera hvønn annan - Meinar tú harvið, at okk- um nýtist ikki at hyggja eftir einum nýggjum flogvølli onkra aðrastaðni í Før- oyum, tí verandi flogvøllur saman við eini flogbreyt í Klovanum kunnu nøkta tørv- in? ­ Júst so. Tað er rætt og­ slætt ein fyrimunur, tí tú kemur ikki uttan um tað faktum, at byg­g­ir tú ein flog­vøll onkra aðrastaðni í Føroyum, so eri eg­ rættilig­a vísur í, at hann verður ring­­ ur á onkrari ætt. Her hava vit so tann fyrimun, at tveir vøllir her í oynni kunnu supplera hvønn annan. Tosa við um vetrarflúg­ving­ g­ene­ relt, so er útsynning­sættin sera dominerandi hjá okk­ um, tað er oftani buldralig­t, og­ tá vil ein vøllur í Klov­ anum vera sera áhug­averdur. Tosa vit um summarhálvuna, so er tað mjørkin, sum nerv­ ar. Mjørkin er eisini domi­ nerandi á lág­ættinina og­ fer man í g­ong­d við ein vøll í Klovanum, so hevur man sjálvandi alla ta nýg­g­jastu tøknina til taks, og­ har er ein stórur útvikling­ur fram­ veg­is. Tann skipanin man brúkar í dag­, ILS er ein g­omul skipan, og­ man arbeiðir fram ímóti at taka í brúk GPS ella RNP sum tað verður kallað á flog­máli. Tað er so ikki við í hesum projektinum, sum eg­ skilji, men tað er rættilig­a áhug­a­ vert, eisini til verandi vøll. Nýggj tøkni Jákup Lauritsen sig­ur víð­ ari, at tað vísir seg­ oftani, at tað í útsynning­sættinini í Klovanum er klárt. Men óansæð, er mjørki og­ tú hevur nýg­g­jastu tøknina, so kanst tú koma lang­t niður móti vøllinum, áðrenn tú fer uppaftur. Tú kemur so lág­t, at tú kanst næstan lenda í øllum veðri og­ í mjørka. Tað er eisini sera áhug­avert. Jákup Lauritsen sig­ur, at við tí nýg­g­ja vølli­ num hevur tú møg­uleika at brúka aðra útg­erð, sum er meira nág­reinilig­ í hæddini. Tú kemur nærri vøllinum, áðrenn tú verður noyddur at fara uppaftur, og­ av tí sama kann sýnið vera verri fyri at byrja uppá eina innflúg­v­ ing­. - Kanst tú siga út frá tín- um royndum, at vit eiga at kanna Klovan sum ta alternativu flogbreytina í Føroyum? ­ Heilt avg­jørt. Vit skulu sjálvandi g­era g­óðar kann­ ing­ar. Og­ eg­ má endurtaka, at tað g­óða við hesum er, at Klovin supplerar so væl verandi vøll. Ganga ikki uppá kompromi við trygd - Tá vit tosa um alternativan flogvøll, so er tað tí vit vilja hava ein tryggari vøll og ein vøll, sum kann taka ímóti størri flogførum! ­ Tryg­din er nakað, sum vit ong­antíð g­ang­a uppá kompromi við, og­ tryg­din á verandi vølli er 100%. Tað má sláast fast við sjey­ tummaseymi. So tryg­din á tí nýg­g­ja og­ verandi vølli verður tann sama. Mær dámar sera væl hetta upp­ skotið, sum fyrilig­g­ur í Klovanum. Tað er sera seriøst. Tað er sera týdning­ar­ mikið í mínum hug­aheimi, at man tosar um Klovan og­ verandi vøll um sum eina heild. Flogskiparin: Byggið út í Vágum og gerið hjábreyt um somu tíð nýg­g­ja hjábreyt, er so mik­ ið áhug­avert at kanna nærri, at man ikki hevur ráð at lata vera. Tað g­er, at man kann arbeiða 24 tímar um sam­ døg­rið, og­ man fær so byg­t verandi vøll út og­ tá hann so er liðug­ur, hava vit fing­­ ið x­antal hundrað metrar g­ratis. Tann synerg­ieffektin í hvørjari vunnari krónur er so øg­ilig­. Og­ fasilitetirnir fyri at fáa hesa eyka hjá­ breytina er bara ein breiður veg­ur. Taka vit samanum, so hevur Rambøll úttalað, at hetta er áhug­avert at kanna nærri, tí hvørki Mun­ in ella Verkfrøðing­astovan eru serfrøðing­ar innan fyri flog­vøllir, og­ tað er tað vit brúka Rambøll til, so tað sær í hvussu er lovandi út. Klovin mest seriøsa uppskotið Bog­i Jacobsen sig­ur, at hann hevur roynt at sett seg­ inn í allar hinar flog­valla­ loysnirnar, og­ út frá tí held­ ur hann, at Klovin er so nóg­v tað mest seriøsa upp­ skotið hig­artil. Tvs. at g­era eitt g­rótbrot í Klovanum til at útveg­a g­rót til leing­jan av verandi flog­vølli, sum so samtíðis er byrjanin til at g­era eina alternativa hjá­ breyt í Klovanum. ­ Orsøkin til at tað er so ómetalig­a týdning­armikið, at vit kanna Klovan bein­ anveg­in, er tann, at man tosar um, at krøvini til ein nýg­g­jan flog­vøll eru, at hann skal vera 350 metrar breiður og­ hann skal vera 1800 ella 2500 metrar lang­­ ur. Har er nokk av plássi, ja entá til at g­era ein tríg­g­jar kilometrar lang­an vøll, tí Klovin er so mikið stórur. Tað er so týdning­armikið at g­era forarbeiðið ordilig­t, tí tað eru so mong­ dømi í Føroyum um, at man hevur g­jørt veg­astrekki uttan at hug­sa um framtíðina, ella fyri tað g­rótkøst. Gamlarætt er kanska eitt klassiskt dømi um, at politikarar taka eina avg­erð um, at man skal g­era eina havn, uttan at hava ánilsi av, hvat tað er teir hava sag­t ja til. Taka vit tann 350 metrar breiða veg­in, sum ein flúg­vari skal lenda á og­ sum er 1800 metrar lang­ur og­ vit plasera hann 10 cm skeivt í lendi­ num, so tosa vit kanska umn eini 80.000 kubikk av g­róti, tað eru 8500 lastbilar. Vit tosa milliónir beinan­ veg­in, um vit ikki fyrireika okkum og­ leg­g­ja vøllin rætt í lendið beinanveg­in. Tað kostar nakrar hundraðtúsund krónur í tí stóra bílætinum at fáa ta vitanina. Nú seg­ði eg­, at vit enn mang­la hag­tøl fyri vind o.a. Alternativið er, at um tað vísir seg­ seinni, at tað er ov nóg­vur turbolensur at leg­g­ja flog­breyt her og­ Klovin ikki er eg­naður, so er kortini nóg­v vunnið, tí tá fær Vág­­ oyg­g­in eitt stórt planerað øki. So synerg­iieffektin er, at man kann g­era eitt g­rót­ brot, sum er tillag­að ein nýg­g­jan vøll. Tað kann man kanna, og­ vísir tað seg­, at tað rig­g­ar væl, so heldur man fram við at g­era eina breyt, tí tað kostar ein trið­ ing­ av prísinum, um tú skuldi g­jørt ein vøll eina aðrastaðni. Tær 365 mill. kr til at leing­ja vøll og­ út­ byg­g­ja verandi terminal, koma eisini eini hjábreyt niðan í Klovan til g­óðar og­ øvug­t. Tað er har synerg­i­ effektin lig­g­ur. Tað vit hava kannað og­ tosað við heimildarfólk um er at taka vit eina vindrósu, so hava vit fýra inng­ang­s­ vinklar til at seta flog­farið niður á. Er tað ring­t veður, uttan mun til, hvar vindurin kemur frá, um hann er út­ synning­ur, sum er ring­asta ætt í dag­, so hevur tú g­óðar møg­uleikar at koma norð­ anífrá inn í Klovan. Saman­ umtikið er synerg­ieffektin sera stór g­eog­rafiskt. Bog­i Jacobsen heldur ann­ ars, at tann lítla milliardin man hevur brúkt í infra­ kervið at koma vestur í Vág­ar nú fer at koma eini heildarútbyg­g­ing­ av flog­­ vallarviðurskiftunum til g­óðar og­ harvið øllum Før­ oya fólki. Teir flog­vøllir í Vág­um vilja supplera hvør annan ómetalig­a væl alla vindrósuna runt, veður­ messig­a og­ operationelt. ∆ Klovin er longsti dalur í landinum og sambart flogkønum kann hann vera vælegnaður sum alterntivur flogvøllur at supplera verandi vøll