týsdagur 4. november 2008síða 28

28 vinnan Nr. 212 - 4. november 2008 Vinnu­ kronikkin Óli Samró E g vil heita á lands­s­týris­­ mannin í vinnu­málu­m u­m at fyrireika u­pps­kot at leggja s­kjótas­t møgu­ligt fyri Føroya Løgting u­m: a. at s­teðga privatis­eringini av Atlantic Airways­ og keypa s­eldu­ partabrøvini b. at tryggja eitt reglu­ligt ru­tu­net alt árið millu­m Føroyar og Danmark, Ís­land, Norra, Stórabretland og beinleiðis­ til eu­ropeis­ka meginlandið. Hetta kann bes­t geras­t við, at landið eigu­r og reku­r s­ítt egna flog­ felag ­ Atlantic Airways­ ­ ella í øðru­m lagi at ein kons­es­s­ión við einu­m kravdu­m ru­tu­neti verðu­r boðin út (s­ami leis­tu­r s­u­m Bygdaleiðir) c. at tryggja ein ferðakos­tnað, s­u­m ger, at tað ber til hjá fólki, s­u­m býr í Føroyu­m at s­leppa u­ttanlands­, og hjá fólki, ið býr u­ttanlands­, at koma til Føroyar. Ásanning I: Føroyar eru ein útoyggj Føroyar eru­ ein útoyggj ­ pu­nkt­ u­m. Infras­tru­ktu­ru­rin má tí byggja á tann veru­leikan. Fólka­ talið er lítið og veks­u­r ikki, og fólkapýramidan er s­u­m hjá hótt­ u­m s­amfeløgu­m. Teinu­rin niðu­r á meginlandið er útímóti 2.000 km ­ tveir tímar at flúgva og hálvtannað s­amdøg­ u­r at s­igla! Fjarleikan kann einki geras­t við! Tað er veru­leikin; eins­ og Fu­gloy liggu­r fjars­kotin frá Tórs­­ havn og Stóra Dímu­n liggu­r avs­korin mitt í Su­ðu­royarfirði. Infras­tru­ktu­ru­r knýttu­r at út­ oyggju­m má viðgeras­t ymis­kt frá vanligu­m fólkau­mráðu­m. Eins­ og Smyril knýtir Su­ðu­roynna til res­tina av Føroyu­m, mu­gu­ flog­ førini knýta Føroyar s­aman við res­tina av heiminu­m. Ásanning II: Ikki liberalt grundarlag Tað er ein hvørvis­jón, at vanlig liberal flúgving er ella kemu­r á føroyaru­tu­ni. Farleiðin kann ikki rekas­t, har prís­ás­etan, ru­tu­net og tænas­tu­r verða boðin út á van­ ligu­m liberalu­m gru­ndarlagi. Maers­k Air gavs­t at flúgva eftir o.u­. 35 ár. Tað s­kal u­ndra nógv, u­m eitt útlends­kt flogfelag nakrantíð fer at flúgva til Føroyar aftu­r! Fólkagru­ndarlagið er lítið. Bert ru­tan til Keypmannahavn er fíggjarliga áhu­gaverd. Haraftrat er s­tór óvis­s­a knýtt at lendingar­ viðu­rs­kiftu­m, og tí má leggjas­t nógv u­ppfyri óvis­s­u­m regu­lari­ teti. Faroe Jet helt í eitt hálvt ár, tá var fíggjarliga gru­ndarlagið bu­rtu­r, og er tað óhu­gs­andi, at nakar í Føroyu­m fer í holt við flúgving aftu­r í bræði. Ásanning III: Ambulansutænasta Flogførini hjá Atlantic Airways­ eru­ flúgvandi s­júkrabilar. Eitt s­tórt tal av fólki hava tørv á hes­i bráðfeingis­ ambu­lans­u­tænas­ta. Hels­t eru­ í hvørju­m flogfari fleiri fólk ávegis­ til s­júkraviðgerð ­ ofta í børu­ ­ í fylgi við læknu­m og s­júkrarøktarfrøðingu­m. Tann flúgvandi ambu­lans­u­­ tænas­tan eigu­r lívið í nógvu­m! Ásanning IV: Álítandi og bílig flúgving er lívsgrundarlagið hjá nútímans fólki Føroyar liva í nógv s­tørri mu­n av fólki, s­u­m ferðas­t til og úr Føroy­ u­m. Um fá ár hava inntøku­rnar frá fólki, s­u­m s­elja s­ínar tænas­tu­r u­ttanlands­, hels­t fleiri ferðir s­o s­tóran týdning fyri føroys­ka bús­kapin s­u­m fis­kivinnan kring Føroyar. Um tað verðu­r 5­10 ella 20 ferðir, ja tað fer tíðin at vís­a. Longu­ í dag er flogleiðin gru­ndarlagið hjá hels­t tús­u­ndtals­ føroyingu­m, ið vinna til lívs­ins­ u­ppihald úti í heimi. Føroyingar ferðas­t 2­8 viku­r út at arbeiða og flúgva s­o aftu­r til Føroyar. Hes­i eru­ s­iglandi, í olju­vinnu­, í fis­ki­ vinnu­, fíggjarvinnu­, s­erfrøðingar hjá virkju­m og ráðgevarar. Í einu­m flogfari er ein vaks­­ andi partu­r av teimu­m ferðandi nútímans­ føroyingar, s­u­m pendla út í heim at virka, meðan familjan býr í Føroyu­m! Vit tos­a her u­m hálønt, útbúgv­ in fólk og fleiri í leiðandi s­tarvi! Álítandi og bíligt ferðas­am­ band er ein fyritreyt fyri virk­ s­eminu­m hjá hes­u­m nýggja og s­kjótt vaks­andi bólki. Hes­i eru­ gru­ndarlagið u­ndir tí nútímans­ føroys­ka bús­kapinu­m! Ásanning V: Tyrluflúgving Tyrlu­flúgvingin út á útoyggjarnar og bjargingartænas­tan er ófrávíkilig tænas­ta. Henda tænas­ta má s­tanda rimmarføs­t, líkamikið hvu­s­s­u­ vanligi raks­tu­rin hjá einu­m flogfelag er. Ásanning VI: Kann ikki halda fram sum nú Seinas­tu­ tíðina hevu­r verið nær­ u­m ómøgu­ligt at fáa ferðas­eðil til og úr Føroyu­m við s­tu­ttu­m s­kot­ brái. Atlantic Airways­ s­kal vinna pening, og tað gers­t s­jálvandi bes­t við fu­llu­m flogføru­m, og s­jálvandi við at s­o nógv ferðandi s­u­m møgu­ligt gjalda fu­llan prís­. Lands­ins­ myndu­gleiki má við kons­es­s­ión ella við at eiga Atlantic Airways­ 100% tryggja eina prís­legu­, s­u­m ger tað møgu­­ ligt hjá privatfólki og vinnu­ni at ferðas­t til og úr Føroyu­m ­ ikki bara til og frá Danmark men eis­ini Miðeu­ropa. Endi Væl veit eg, at liberalis­ering av lu­ftrúminu­m er ein av fyritreyt­ u­nu­m hjá Føroyu­m fyri at koma við í altjóða s­ams­tarv. Men tað má bera til at fáa u­ndantak, tá hetta er ein lívæðr, og gru­ndarlag ikki er at reka leiðina vinnu­liga. Væl veit eg eis­ini, at ein flogleið eins­ og tænas­tu­veitingar s­u­m heild hós­ka illa at vera almennar. Vónandi verða tað fleiri enn eg, s­u­m fara at ganga u­ppá kompromis­ við teirra liberalu­ hu­gs­jón og bús­kaparligu­ trúgv annars­, og ís­taðin s­íggja s­ambandið út í heim, s­u­m ein part av almenna infrakervinu­m á s­ama hátt s­u­m vegas­amband, brýr og tu­nlar. Ferðas­ambandið út í heim kann ikki leggjas­t í hendu­rnar á felagi, s­u­m kann fara av knóranu­m, ella s­u­m byrjar at s­kelva í einu­m lágkonju­nktu­ri. Fíggjarkreppan úti í heimi í dag ku­ndi havt lagt landið lamið! Lívæðrin hjá føroyingu­m kann ikki latas­t u­pp í hendu­rnar á tilvildarligu­m rationellu­m íleggjaru­m. Flogleiðin út í heim er lív­ æðrin og hós­kar ikki at vera privatis­erað! Ein lívæðr kann ikki privatiserast Ferðasambandið út í heim kann ikki leggjast í hendurnar á felag, sum kann fara av knóranum, ella sum byrjar at skelva í einum lágkonjunkturi. Fíggjarkreppan úti í heimi í dag kundi havt lagt landið lamið! Lívæðrin hjá føroyingum kann ikki latast upp í hendurnar á tilvildarligum rationellum íleggjarum. Flogleiðin út í heim er lívæðrin og hóskar ikki at vera privatiserað, skrivar Óli Samró í vinnukronikkini í dag