mikudagur 5. november 2008síða 7

Nr. 213- 5. november 2008 7 tíðindi Enn er ov tíðliga at meta um, hvørt valið av Obama sum forseta loysir upp fyri altjóða fíggjarkreppuni, heldur landsbanka­ stjórin FÍGGJARKREPPA Leo Poulsen leo@sosialurin.fo So er amerikanska forseta­ valið av, og landið fær á fyrsta sinni ein littan for­ seta, Barrack Obama. Men hvussu stórur munurin verður í politikkinum hjá Obama mótvegis sitandi George W. Bush, er kanska eitt sindur verri at siga. ­ Tað ber illa til at siga nakað um tað enn. McCain ætlaði at halda fram við skattalættum eins og Bush­ stjórnin hevur gjørt, meðan Obama hevur ætlanir um at nýta meira almennan pen­ ing, sigur Sigurd Poulsen, landsbankastjóri. Hann heldur, at fíggjar­ marknaðurin fyri ein part hevur innroknað væntaða forsetaskiftið, og tí verður broytingin frá Bush til Obama neyvan kollvelt­ andi. ­ Ein partur er innrokn­ aður, tí marknaðurin hevur lagað seg til sannlíka vinn­ aran, sigur Sigurd Poulsen. Hann heldur, at vit kunnu bara bíða og síggja, hvørji tiltøk komandi forsetin fer at seta í verk. ­ Vit vita heldur ikki hvussu langt kreppan er komin, og hvussu leingi hon fer at vara. Hartil kem­ ur, at USA er so mikið skuldarbundið, at tað fer at seta avmarkingar, sigur Sigurd Poulsen. Lítil munur Landsbankastjórin heldur, at munurin í veruleikanum ikki var so stórur millum partarnar, og at uttanríkis­ politikkurin hjá báðum forsetavalevnunum, meiri ella minni var hin sami. ­ Sjálvt í irakpolitikkinum hevur George Bush lagt somu kós, sum Obama hev­ ur, seinasta árið, sigur Sigurd Poulsen. Í fíggjarpolitikkinum er kanska eitt sindur størri munur, men fíggjarkreppan setur avmarkingar, sjálvt um báðir høvdu sínar ætl­ anir um, hvussu teir kundu loysa hana. ­ Tað veldst eisini um, hvør semja fæst í Senatinum og í Umboðsmannaráðnum, sigur Sigurd Poulsen. Hann hevur onga greiða meining um, hvussu leingi hendan fíggjarkreppan fer at vara, men nevnir tó, at teir flestu serfrøðingar, sum hava úttalað seg, meta, at hon verður ikki av fyrr enn í 2010. Ov tíðliga at meta um nakað enn Danskir serfrøðingar ávar ímóti at geva valinum av Obama ov stóran týdning. Á fleiri økjum verður han eins og Bush, sláa teir fast FORSETAVAL Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Tað gekk soleiðis, sum ein stórur meiriluti av dønum – og kanska føroyingum við – ynsktu, tá Barrak Obama tíðliga í morgun hevði vunnið amerikanska forsetavalið. Men tveir av leiðandi donsku serfrøðing­ unum í amerikanskum poli­ tikki og samfelagi, ávara nú danir um, at forsetatíðin hjá Obama ikki neyðturviliga verður ein góð uppliving fyri danir. ­ Eg vænti, at tað fer at taka fleiri á bóli, at Obama fer at føra sama uttanríkis­ politikk, sum Bush. Hann er á mangar mátar bundin á hendur og føtur. Tað er fram­ vegis kríggj í Afganistan og Irak, og tað er framvegis fíggjarkreppa, so tað eru ikki mangir pengar til taks, sigur Mads Fuglede, høv­ undur og lærari á Grundtvigs Højskole, við ekstrabladet. dk. Hann heldur, at danir hava sannført seg sjálvar um, at tað nú verður ein sosialdemokratur við bleytum virðum, sum setur seg í ovala rúmið í Hvítu Húsunum. ­ Hann hevur als ongar ætlanir um at gera USA til eitt kopi av Norðurlondum. Hann fer ikki at avtaka deyðarevsing, og hann fer ikki at avtaka vápnalógina, sigur Mads Fuglede. Religiøsur forseti Eisini David Nye, professari við Syddansk Universitet, center for Amerikanske Studier, undirstrikar, at á nøkrum økjum verður førd­ ur sami politikkur sum undir Bush, og kanska fara danir at uppliva ein forseta, sum teir hava verri við at skilja. ­ Hann er religiøsur, eins og Bush. Á mangar mátar hevur religiónin ikki ávirk­ að politikkin hjá Bush. Tað fara vit at uppliva við Obama. Tá hann tosar um vælferð, so vil hann fíggja hana gjøgnum kirkjurnar, og tað fara danir kanska at hava ilt viða at skilja, sigur David Nye. Valið av Obama fær eisini týdning fyri almenna Dan­ mark í viðurskiftunum við USA. ­ Tað tætta sambandið millum Bush og Fogh hevur givið Danmark eina rødd, sum vit ikki kunnu rokna við frameftir, sigur Mads Fuglede. ­ Teir báðir hava eitt tætt og gott samband, ein vin­ skap sum hevur tryggjað okkum, at vit koma ígjøg­ num við okkara meiningum, sjálvt um vit ikki altíð verða hoyrd. Vit missa nakað av tí nú. Vit skulu byrja av nýggj­ um, men vit hava hópin av goodwill at arbeiða víðari við, sigur hann. Men Fuglede undirmetir ikki, at valið av Obama hevur givið vónina aftur til amerikanararnar og allan heimin. ­ Tað kann hava stóran týdning. Fólk sum Reagan og Schlüter kundu eisini fáa veruleikan av síggja minni hóttandi út, sigur Mads Fuglede við ekstrabladet.dk Sigurd Poulsen, landsbankastjóri, heldur, at tað er nakað tíðliga at siga nakað um fíggjarkreppuna í sambandi við forsetavalið Obama verður eins og Bush Mads Fuglede er serfrøðingur í amerikanskum politikki og samfelagi. Hann sigur, at Obama á mongum økjum fer at føra sama politikk sum Bush Enn valdar stór óvissa um, hvussu valið av Barrack Obama fer at ávirka amerikanskan politikk