mánadagur 10. november 2008síða 12

12 Nr. 216- 10. november 2008 Sosialurin Kommunuval SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Tróndur Skaalum trondur@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Bergur Johannesen bergur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Harald í Kálvalíð harald@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Valið í morgin er sermerkt og søguligt. Hetta er ivaleyst seinasta kommunuval við teimum nógvu smáu kommununum, og tá farið verður á bý- og bygdaráðsval næstu ferð, vera tað neyvan fleiri enn sjey ella í mesta lagi níggju kommunur í landinum. Kommunala sjálvstýrið er yngri enn løgtingið, men fyri tí hevur tað ikki minni týdning fyri borgaran. Hugmyndin aftan kommunala sjálvstýrið er, at avgerðir, sum hava týdning í lokalsamfelagnum, skulu verða tiknar so nær borgaranum sum gjørligt. Hetta sigst vera ein orsøkin til, at vit fingu so nógvar smáar kommunur. Upprunaliga fylgdu kommunumørkini at kalla sýsslumørkunum, og vit høvdu fáar men stórar kommunur. Men við tí undirstøðukervi, sum tá var, áðrenn vit fingu vegirnar millum bygdir, var henda skipa tung og trupul, so hon varð upployst í 52 smærri og størri eindir. Tíðin er nú farin frá eini skipan við nógvum smáum og meðalstórum kommunum. Orsøkirnar ery fleiri. Vit hava fingið eitt sera vælútbygt undirstøðukervi og politiska rákið gongur móti útleggingum. Hetta merkir við øðrum orðum, at nógvar av teimum almennu uppgávunum, sum alt síðan 1948 hava verið landsuppgávur, fara at verða lagdar út til kommunalar myndugleikar at fyrisita. Sama rákið er um øll Norður- lond. Hóast royndirnar av hesi skipan yvirhøvur eru góðar, so hava ávísir trupulleikar verið staðfestir serstakliga innan barna- og ungdómsøki so væl sum eldraøkið. Orsøkirnar til hesar trupulleikar kunnu í flestu førum rekjast aftur til fíggjarlig viðurskifti. Kommunurnar hava verið ov fíggjarliga veikar at megna at lyfta tær nýggju uppgávurnar til lítar. Okkara lóggevararar og landsmyndugleikar eiga tí at læra av hesum og síggja til, at neyðturviligt fíggjarligt tilfeingi fylgir við ella kann útvegast, tá stórar landsuppgávur verða lagdar út til bý- og bygdaráðini at fyrisita. Um ansað verður væl eftir á hesum øki, og útleggingin verður væl fyrireikað og væl fyriskipað, fer henda skipan ivaleyst at verða til gagns fyri borgararnar. Kommunala sjálvstýrið er ein sera týðandi partur av fólkaræðiligu skipan okkara. Tað hevur tí týdning, at veljararnir taka hetta valið í líka stórum álvara sum løgtingsvalið. Tá nýggja skipanin er framd og kommunala sjálvstýrið hevur verið ígjgøgnum tær bygnaðarbroytingar, sum liggja í kortunum, fara bygda- og býráðini at hava eins stóra ávirkan á gerandis- dagin og løgting og landsstýri hava í dag. Tað er tí av stórum týdningi fyri fólkaræðið, at veljararnir møta fjølmentir á valinum i morgin, soleiðis, at vit, tá valið er av, kunnu vísa á metstóra valluttøku. Her er eisini annar spurningur av demokratiskum týdningi. Vit hugsa um skeiva kynsbýti í okkara bý- og bygdaráðum. Veljarin eigur í morgin at hava hetta í huga soleiðis, at valið í morgin eisini verður valið, sum tryggjaði eina meira demokratiska samanseting av okkar bý- og bygdaráðum soleiðis, at hesir stovnar í framtíðini fara at endurspegla býtið millum kvinnur og menn í samfelagnum annars. Gott val í morgin øll somul! Med kort frist blev Búskap­ arráðið den 6. november 2008 bedt om over for lag­ tinget at gøre bemærkning­ er til landsstyrets forslag om at lade landskassen tegne 30 mio. kr. aktiekapi­ tal i P/F Smyril Line i for­ bindelse med en finansiel rekonstruktion af rederiet. Ifølge lovforslaget kommer landsstyret samm­ en med Framtaksgrunnurin til at kontrollere 59 pct. af aktiekapitalen i P/F Smyril Line, og landsstyret har med en aktionæraftale med Framtaksgrunnurin sikret sig retten til at udpege et flertal af bestyrelsens medlemmer. Med kapitalindskuddet og aktionæraftalen påtager landsstyret sig efter Búskap­ arráðiðs bedste opfattelse et hovedaktionæransvar for P/ F Smyril Line. Et sådant ansvar er ikke reguleret i aktieselskabsloven. Ansvar­ et er af moralsk, og politisk, karakter. Men ansvaret er ikke desto mindre en reali­ tet – a fact of life. Netop hos færøske lagtingspolitik­ ere turde man dog forud­ sætte et solidt kendskab til begrebet hovedaktion­ æransvar. I 1987 satte landskassen en beskeden aktiekapital i P/F Atlantsflog. I årene derefter måtte landkassen som hovedaktionær jævn­ ligt øge sit engagement i P/ F Atlantsflog, når selskab­ ets kasse truede med at løbe tom. For netop et år siden påbegyndte landsstyret med et salg af 1/3 af aktie­ kapitalen en privatisering af P/F Atlantsflog. At hensigten med privatiser­ ingen netop var at frigøre landskassen fra hoved­ aktionæransvaret fremgår klart af bemærkningerne til lovforslaget. Det hedder således i bemærkningerne, at formålet med at privati­ sere P/F Atlantsflog er at loysa landskassan frá verandi váða og ábyrgd fyri verandi og komandi íløgum. • Med udtrykket váða og ábyrgd refereres netop til hovedaktionæransvaret. Andet ansvar har (og havde) landskassen dog ikke for P/F Atlantsflog. • Skulle hovedaktionær­ ansvaret fortsat forekomme lidt abstrakt, så erhvervede Finansieringsfonden den 22. marts 1993 for 3 mio. kr. (og en post aktier i P/F Sjóvinnubankin, der senere blev nedskrevet til nul) fra Danske Bank 52 pct. af aktiekapitalen i P/F Føroya Banki. • Herved pådrog Finansi­ eringsfonden landsstyret et hovedaktionæransvar. Den 29. november 1993 fangede bordet. Landsstyret måtte dække et tab på 1.026 mio. kr. i P/F Føroya Banki. Landsstyret vedkendte sig hovedaktionæransvaret, uagtet landstyret ikke var forpligtet i juridisk forstand. At landsstyremyndigheder­ ne mentalt er i færd med at påtage sig et hovedaktion­ æransvar i P/F Smyril Line fremgår klart af Vinnu­ nevndins betænkning, hvorefter at tað fer at skaða umdømi okkara aðrastaðni, um ferðafólkasamband okkara verður niðurlagt ella fer á útlendskar hendur. • Lover lagtinget ikke her at holde Norröna flydende og at fastholde ejerskabet til P/F Smyril Line på færøske hænder? Det må overraske, at Vinnunevndin i sin bet­ ænkning af 7. november 2008 vælger at karak­ terisere Búskaparráðiðs omtale af hovedaktion­ æransvaret som ”faktuelt forkert”. Man vil da helst ikke tro, at Vinnunenvdin har ladet sig rådgive af P/F Smyril Lines advokat. Hovedaktionæransvar – også en slags ansvar Formand for Búskaparráðið JøRN AStRUP HANSEN Nú valskeiðið hjá sitandi býráðið er um at vera runn­ ið, vil eg við hesum senda limunum í Tórshavnar Býráð eina tøkk. Býráðið hevur seinastu tvær seturnar nærum dag­ liga kunngjørt ymisk átøk, sum eru gjørd í ymisku býarpørtunum og bygdun­ um í kommununi. Har eru komin sparkivallir, spæli­ pláss og annað mennandi fyri trivnaðin í økjunum. Hetta er sjálvandi gleðiligt fyri teir skattaborgarar, sum eru so hepnir at fáa gagn av hesum átøkum. Tað eru tó ikki allir skattaborgarar í Tórshavnar Kommunu sum verða væl­ signaði við slíkum átøkum. Í býarpartinum “í Svanga” eru flestu húsini bygd í 90’unum, og eru megin­ parturin av íbúgvunum í Svanga barnafamiljur. Hóast hetta hevur Tórs­ havnar Býráð ikki megnað nakað sum helst, tá um trivnað ræður, tað veri seg hjá børnum ella vaksnum. Her er framvegis eingin sparkivøllur, hóast býráðið sigur seg hava arbeitt við hesum í yvir átta ár, og peningur varð settur av fyri fleiri árum síðani. Her er ikki so frægt sum ein fløta til bóltspæl. Her er heldur einki spælipláss til børnini, annað enn gamli vatnbrunn­ urin, sum børnini kunnu njóta góðu summardagar­ nar. Vegirnir í Svanga eru í sera vánaligum standi – seinasta slitlagið av asfalti er ongantíð lagt á, og sum heild eru teir illa fráging­ nir. Stutt sagt kunnu skatta­ borgarar í Svanga av røtt­ um kenna seg hava sera lágt virði fyri býin. Hetta ljóðar kanska sum grenj, men tá vit seinastu átta árini á hvørjum ári hevur lovað børnunum, at nú kemur sparkivøllurin ella spæliplássið, men einki hendir, so er ringt ikki at grenja. Vit hava óteljandi ferðir gjørt vart við hetta á røttum stað, men alt til fánýtis – “arbeitt verður við máli­ num” er standardsvarið. Tí vil eg hervið takka fráfarandi býráði fyri inn­ satsin, ella rættari ­ mangul upp á sama. Fyri okkum í Svanga kann tað bara gerast betri, og tí vóni eg, at nýtt fólk kemur til valdi í Tórs­ havnar Býráð. Fólk sum vilja arbeiða fyri trivnaði í øllum pørtum av Tórshavnar Kommunu – ikki bara við orðum, men eisini í verki. Gott val! Tøkk til Tórshavnar Býráð í Svanga 14 100 Tórshavn HELgI NIELSEN